“De dollar gaat vallen, maar niet vandaag”
Pim Christiaans | Datum: 8 februari 2026
Illustratie: Leon Baaren aka The Artoonist
volgens financieel specialist Willem Middelkoop is ‘het eindspel’ begonnen
‘De dollar zakt door het ijs’ (De Telegraaf), ‘Amerikaanse munt in vrije val’ (RTL Nieuws), ‘Einde van de dollarhegemonie nabij’ (BNR): de afgelopen weken buitelden alarmerende koppen over de dollar over elkaar heen. De munt daalde sinds het aantreden van Donald Trump in januari 2025 13 procent in waarde ten opzichte van de euro. Ondertussen bereikten goud- en zilverprijzen historische hoogterecords, een teken dat beleggers massaal dollars inruilen voor edelmetalen. Volgens financieel specialist Willem Middelkoop, die in 2007 in zijn boek ‘Als de dollar valt’ het einde van de dollar als wereldmunt aankondigde, gaat de dollar wel vallen, maar niet op korte termijn.
Terwijl de Nederlandse sites en kranten schreven over ‘paniek op de valutamarkt’ en ‘een historische neergang van de dollar’, kondigde zich afgelopen week alweer een nieuwe ontwikkeling aan: de goud- en zilverprijs daalden sterk, terwijl de dollar zich enigszins herstelde. “Je moet wegblijven van de waan van de dag en naar het grote plaatje kijken”, zegt Willem Middelkoop over de onrust op de financiële markten en de bijbehorende krantenkoppen. “Het grote plaatje is dat het Amerikaanse dollarsysteem onder druk staat. Dat komt doordat het trans-Atlantische bondgenootschap onder druk staat en China zich als concurrerende wereldmacht ontwikkelt. Alles wat er gebeurt, moet je in dat grotere perspectief zien. Daarbij wordt de neergang van de dollar versneld doordat Trump zoveel gekke dingen doet. Maar hij doet zoveel gekke dingen omdat hij met de rug tegen de muur staat. Amerika kampt ook nog eens met een enorme staatsschuld van 39.000 miljard dollar, die elke honderd dagen met 1000 miljard dollar toeneemt. Amerika is een kat in het nauw die gekke spongen maakt en het land stelt nu alles in het werk om de positie van de dollar als wereldmunt te behouden, terwijl die positie aan alle kanten wordt ondergraven.”
Middelkoop is de oprichter van het Commodity Discovery Fund, een investeringsfonds dat zich toelegt op grondstoffen zoals goud, zilver en zeldzame metalen. Daarnaast is hij veelgevraagd spreker en auteur van een reeks boeken over economie en geopolitiek. In de boeken Als de dollar valt (2007) en The Big Reset (2013, vertaald in acht talen) voorspelde hij dat de positie van de dollar als wereldmunt rond 2020 zou beginnen te wankelen. Is de definitieve val van de dollar nu echt begonnen, zoals veel krantenkoppen suggereren?
“Ach, welnee”, zegt hij, “iedereen in de media kakelt elkaar maar na. De dollar zal uiteindelijk zijn positie als wereldmunt verliezen, maar niet vandaag. Dat is een complex proces van decennia. De daling van de dollar het afgelopen jaar is een vrij normale beweging. Hij staat nu ongeveer even laag als vier jaar geleden. Goud en zilver staan na de ‘dramatische instorting’ op het niveau van een week geleden. Je kunt wel stellen dat sinds Trump het Witte Huis binnenkwam, de dollar bezig is met een opmerkelijke waardedaling en dat die daling een lichte versnelling liet zien nadat hij Groenland begon te bedreigen. Daarbij moet je niet vergeten dat een zwakke dollar in het voordeel van Trump is. Formeel hebben de VS belang bij een sterke dollar, maar Trump noemde laatst de waardedaling “geweldig nieuws”. Amerikaanse producten worden daardoor voor de rest van de wereld goedkoper, waardoor de Amerikaanse export zal toenemen, precies wat hij wil.”
De vraag dringt zich op of Trump met zijn ferme uitspraken over onder meer Canada en Groenland — met een dalende dollar als gevolg — zich als een onverantwoordelijke gek gedraagt of juist een geniaal geopolitiek spel speelt. “Trump is zeker niet gek”, aldus Middelkoop. “Een gek zou het nooit tweemaal tot president van Amerika kunnen schoppen. Als je de boeken leest die mensen om hem heen over hem hebben geschreven, zie je dat hij goed naar zijn adviseurs luistert. Hij spit geen dikke rapporten door, maar laat zich meestal door vier of vijf experts in jip-en-janneketaal informeren en neemt dan een beslissing op instinct. Dat instinct is goed ontwikkeld. Ook voordat hij president was, heeft hij zich uitgelaten over de economie, over de beurs, de dollar. Daaruit merk je dat hij de grote lijnen van de economie heel goed snapt. Hij heeft een paar jaar geleden een tweet verstuurd: He who has the gold makes the rules. Dat is een oude geopolitieke wijsheid die ik in mijn boeken ook altijd gebruik. Alleen de manieren waarop hij de problemen te lijf gaat, zijn onconventioneel. Heel creatief eigenlijk. Er staat een beduimeld exemplaar van Trumps boek The Art of The Deal in mijn boekenkast. Daarin beschrijft hij een soort schaamteloze onderhandelingsstijl waarbij je eerst een zo’n schandalig laag bod op tafel legt dat iedereen denkt dat je gek bent geworden, om dan uiteindelijk via onderhandelingen op 30 procent van de redelijke prijs uit te komen. Hij roept dat hij Groenland wil annexeren, maar weet dat hij dat nooit echt gaat doen. Ondertussen heeft hij straks wel een soort lease-afspraak met Denemarken kunnen maken waardoor hij voor de komende honderd jaar kan doen en laten in Groenland wat hij wil.”
Middelkoop stelt in zijn boeken dat Amerika’s tijd als economisch alleenheerser zijn einde nadert. Die periode begon in 1944, toen 44 geallieerde landen in het Amerikaanse plaatsje Bretton Woods de dollar tot spil van het wereldwijde financiële systeem maakten. Vanaf dat moment bouwde de VS zijn macht op de belofte dat elke dollar tegen goud kon worden ingewisseld. Toen dat in 1971 onhoudbaar bleek, werd die koppeling losgelaten en verloor de dollar zijn as good as gold-status. Om te voorkomen dat landen zich van de dollar zouden afkeren, sloot Washington in 1974 een strategisch monsterverbond met Saoedi-Arabië: olie zou voortaan uitsluitend in dollars worden verhandeld — het begin van het petrodollarsysteem. Dat systeem, stelt Middelkoop, begint nu te barsten te vertonen. “Sinds de Russische inval in Oekraïne is alles gaan schuiven. De VS begon het dollarsysteem tegen Rusland te gebruiken door Russische tegoeden te bevriezen. Dat ondermijnde wereldwijd het vertrouwen in de dollar als veilige haven. Daarna is Saoedi-Arabië begonnen met het verkopen van olie in andere valuta dan dollars, bijvoorbeeld aan China. Dat is het grote gevecht op de achtergrond, een gevecht waarin Saoedi-Arabië een dubbelspel speelt: Ryad is vrienden met Rusland en China geworden, maar is officieel ook nog steeds een grote vriend van Amerika.”
Ondertussen is Saoedi-Arabië uitgenodigd toe te treden tot de BRICS-alliantie, een economisch en politiek samenwerkingsverband van Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika, gericht op meer invloed voor opkomende economieën tegenover het Westen, onder meer door samenwerking op het gebied van handel, energie, financiën en alternatieve munt- en betaalsystemen. “Amerika moet met lede ogen toezien hoe de handel buiten het dollarsysteem steeds verder toeneemt. India koopt goedkope olie van Rusland, Iran levert olie aan China. We bewegen duidelijk van een unipolaire naar een multipolaire wereld. In het Westen zal het om de dollar blijven draaien, maar daarnaast ontstaan meerdere handelssystemen rond andere valuta.”
Volgens Middelkoop zijn we aangekomen in de laatste fase van de periode waarin de VS oppermachtig is en alle andere landen met economische en militaire overmacht zijn wil kan opleggen. “We zitten in het financiële eindspel zoals we dat noemen, rondom de dollar. En hoe kun je zien dat dat financiële spel zijn einde nadert? Dan moet je kijken naar wat de goudprijs doet. Want goud is sinds 1971 de anti-dollar geworden. Als de goudprijs zoals in de afgelopen maanden gaat exploderen, is dat het signaal dat de dollar in de problemen komt. Die val zie je alleen niet zozeer terug in de waardedaling van de dollar, maar veel meer in de grootschalige vlucht naar goud. Dat de goudprijs nu weer even iets is gezakt, betekent op de langere termijn niks. Landen bespreken al een paar jaar openlijk of ze niet af moeten van grote dollarbelangen. Het pensioenfonds van Denemarken is dollars gaan verkopen, het pensioenfonds van Zweden is Amerikaanse staatsobligaties gaan verkopen. Rusland en China zijn daar al jaren mee bezig.”
Het zijn de signalen dat de dollar als wereldmunt zijn einde nadert. “Als we over tien, vijftien jaar terugkijken, dan zeggen we misschien wel: 2025 was het jaar waarin Amerika echt in grote problemen begon te komen. In die zin zijn de alarmistische koppen in de mainstreammedia over de val van de dollar wel terecht. Toen ik in 2007 schreef dat de positie van VS en de dollar vanaf ongeveer 2020 in gevaar zou komen, werd daar over nog lacherig gedaan. Terwijl zelfs analisten in de mainstreammedia zich nu beginnen af te vragen of Amerika niet bezig is het allemaal te verliezen.”
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
