Doordacht aan de slag met voedseloverschotten
Victor van Yperen | Datum: 5 maart 2026
Fotografie: ©Christine Beheyt
Vlaming Emmanuel Ingelaere kon oogstoverschotten en voedselverspilling op akkers niet meer aanzien
Vlaming Emmanuel Ingelaere kon oogstoverschotten en dus de voedselverspilling op akkers niet meer aanzien. Hij lanceerde Gleenie, een digitaal platform waar landbouwers en consumenten elkaar ontmoeten om een duurzame, korte keten te creëren. “Wereldwijd gaan nu nog jaarlijks tientallen miljarden kilo overschotten verloren, terwijl daarmee altijd win-winsituaties voor iedereen mogelijk zijn.”
Met zijn gezin heeft Emmanuel Ingelaere een boomgaard in Westouter, in het zuiden van West-Vlaanderen. “Op de velden in de buurt zag ik na de oogst nog tal van vruchten liggen, waar buurtbewoners die kwamen oprapen. Dit triggerde mij. Ik begon mijn opzoekingswerk naar mogelijke initiatieven die dit fenomeen al aanpakken. Ik stuitte op vrijwilligersorganisaties in vrijwel alle omliggende landen. De term voor het verzamelen van voedsel dat na de oogst overblijft op het land heet in het Engels gleaning. Ik stelde vast dat het echt een eeuwenoude praktijk is die zelfs al in de Bijbel wordt vermeld. In het Nederlands bestaat voor deze activiteit de woorden ‘naharken’, ‘zanten’, wat West-Vlaams dialect is of ook ‘narooien’. Zelfs mijn moeder vertelde dit in haar jeugd te hebben gedaan, toen ze na het graan dorsen in groep de op het veld resterende korenhalmen ging oprapen.”
Zijn zoektocht leidde hem ook naar een Waalse organisatie die zich hierop met vrijwilligers had toegelegd tussen 2018 en 2022. “Door contact met de vroegere projectleider kon ik veel nuttige feedback opdoen. Zo was ik vertrokken”, verklaart hij het ontstaan van Gleenie. “Het probleem van deze overschotten — en dus verspilling — is niet te onderschatten. Het verlies voor de landbouw is gigantisch: wat achterblijft na een oogst is 4 tot 40 procent van de gewassen. Dit heeft vandaag met de industriële landbouwmachines te maken die bij het oogsten van bijvoorbeeld boontjes of spinazie een bepaalde gewasdichtheid of hoogte van de planten vereisen. En dat wordt in periodes van droogte, zoals in 2025, niet altijd bereikt, met alle gevolgen van dien. Op basis van die percentages en oppervlaktegegevens die ik aantrof op de website van de Wereldgezondheidsorganisatie berekende ik dat jaarlijks wereldwijd minstens 65 miljard kilogram voedsel wordt verspild.”
Gleenie kwam sinds de oprichting in 2024 ongeveer vijftien keer in actie, uitsluitend in de Belgische kustprovincie West-Vlaanderen, waar Ingelaere woont. De werking verliep tot dusver volgens twee formules. Zo was er het experiment waarbij na de oogst burgers gratis resterende groenten konden gaan oogsten op akkers van boeren. Zij nemen mee wat ze zelf kunnen gebruiken en geven de boer een vrije bijdrage. Wat overblijft, gaat naar een voedselbank of lokale sociale organisatie. Dit gebeurde onder meer bij een landbouwer die de buitenste rij van een aardappelveld niet kon oogsten, omdat zijn rooimachine anders zou zijn weggezakt in een aanpalende waterloop: een tiental vrijwilligers kon er oogsten voor eigen gebruik. Ze gaven een vrije bijdrage aan een lokaal goed doel dat de boer mee ondersteunt. Wat daarna van de oogst nog overbleef, ging naar een sociale organisatie voor psychisch kwetsbare mensen, want de voedselbank had op dat moment voldoende aardappelen.
Ook waren er, wat Ingelaere noemt, pluktuin-initiatieven: het publiek kan een oogst van fruit of kruiden komen plukken tegen verminderde prijs. Soms was dat een groep vrijwilligers, die door Gleenie bij elkaar waren gezocht, of een team dat vanuit een voedselbank werd gestuurd. Zo was er onder meer een kruidenplukdag bij een biolandbouwer en een appelplukdag in een boomgaard, eigendom van een Vlaamse overheid. Ingelaere over deze tweede formule: “Dit kan nog tot mooie, extra inkomsten zorgen voor de landbouwers, die het al sowieso niet gemakkelijk hebben door de jarenlange problematiek van lage prijzen in de sector. Deze formule zorgt ook voor de meeste win-winsituaties: de rapers profiteren en de boer verdient toch nog iets aan zijn product. Als hij immers groenten doneert aan een voedselbank, krijgt hij van Gleenie een schriftelijk bewijsstuk van 30 procent van de gedoneerde waarde. Dat attest kan hij gebruiken voor belastingaftrek. Voor mezelf is dit administratief erg belastend, voor alle rekenwerk en financiële verrichtingen die ik op mij diende te nemen en moest opvolgen.”
Het deed Ingelaere beseffen dat hij er binnen zijn organisatie nog te veel alleen voor staat. Daarom wil hij dit jaar een vereniging zonder winstoogmerk, een stichting, oprichten om het initiatief beter te structureren en systematischer vaste vrijwilligers te betrekken. In zijn eerste werkjaar wist hij wel een toelage van de Europese Unie binnen te halen voor plattelandsontwikkeling, waardoor hij een logo en website kon creëren met een innovatief wervend karakter. Op dit digitale platform kunnen boeren aangeven wanneer en waar ze akkers met hun oogstoverschotten kunnen aanbieden. Ook gewone burgers kunnen zich er registreren, zodat Gleenie hen op de hoogte kan brengen van nieuwe acties.
“Het platform maakt de duurzame, korte keten eenvoudiger door landbouwers te verbinden met vrijwilligers en organisaties die geïnteresseerd zijn in het verzamelen van deze overschotten”, legt Ingelaere uit. “Onze organisatie kan zo op een snelle manier voor het contact tussen de twee partijen zorgen. Mijn vorige ervaringen leidden er wel toe dat in 2026 burgers meer tegen betaling gaan oogsten. Ik wil mij gaan inzetten om mijn initiatief meer bekendheid te geven bij landbouwers: dat ze dus door onze inzet attesten voor belastingvermindering kunnen krijgen wanneer ze overschotten doneren aan voedselbanken. De meeste boeren hebben altijd liever dat nog iemand kan genieten van hun teelten, in plaats dat de gewassen in de akker worden gefreesd en dus eigenlijk verspild.”
Hij ziet nog andere mooie ‘bijwerkingen’ van Gleenie. “Ik zie gezinnen met kinderen opdagen die door hun engagement meer voeling en waardering krijgen voor waar ons voedsel vandaan komt. Ook voor de vele energie die landbouwers in hun productie steken. Meewerkende boeren vertelden me dat voor hen het rechtstreekse contact met consumenten ook positief is, omdat zo meer begrip en respect ontstaat voor voedsel en hun beroep.”
Ingelaere beseft dat Gleenie niet de slagkracht heeft om op eigen houtje in heel het Vlaamse land een werking op te starten, tenzij er contactpersonen opstaan die een evenement willen trekken. Het speelveld is dus nog heel groot, vandaar dat in 2025 in de provincie Antwerpen nog een soortgelijke organisatie het levenslicht zag: Waste Warriors.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
