Enquête coronabeleid schijnvertoning
Toine de Graaf | Datum: 8 maart 2026
Parlementaire enquêtecommissie Corona bevolkt door lichtgewichten
De parlementaire enquêtecommissie Corona, die in 2022 voortvarend werd voorbereid door kritische Kamerleden, wordt na diverse veranderingen van samenstelling inmiddels grotendeels bevolkt door onervaren Kamerleden zonder aantoonbare kennis van zorg, crisisbeleid of het coronadossier. Een serieus parlementair onderzoek naar de meest ingrijpende crisis uit de naoorlogse geschiedenis lijkt er nooit te gaan komen.
De voorbereidende Tijdelijke Commissie Corona (TCC), die in de zomer van 2022 voortvarend van start ging, bestond uit overwegend kritische leden, zoals Wybren van Haga (BVNL), Pepijn van Houwelingen (FVD), Khadjira Arib (PvdA) en Pieter Omtzigt (CDA). Het mogelijke onderzoeksvoorstel alleen al bezorgde verantwoordelijke bewindspersonen uit de coronaperiode zweet onder de oksels. Hoe het dat team verging, is inmiddels bekend: commissievoorzitter Arib werd in het najaar van 2022 op dubieuze wijze uit de Tweede Kamer gewerkt, na door anonieme bronnen te zijn beschuldigd van “grensoverschrijdend gedrag”. Arib heeft zich nog altijd nauwelijks geuit over die rel. Voormalig Kamervoorzitter Martin Bosma wond er geen doekjes om. “Wie het strafdossier van de rijksrecherche leest, ziet dat de ambtelijke top in een mediastrijd met haar wilde afrekenen”, aldus de PVV’er.
De parlementaire enquêtecommissie Corona ging in februari 2024 officieel van start, onder leiding van Daan De Kort (VVD). De nieuwe samenstelling had nauwelijks critici aan boord. Alleen Gideon van Meijeren (FVD) was uitgesproken tegen het coronabeleid. Maar ook hij vertrok in mei 2025 als commissielid, toen hem duidelijk werd dat hij niet zelfstandig onderzoek zou kunnen doen en de hoofdverantwoordelijken uit de coronatijd niet of nauwelijks zelf zou kunnen bevragen tijdens de openbare verhoren. “De reden dat ik toetrad tot de commissie, was waarheidsvinding. Maar precies dat is mij volstrekt onmogelijk gemaakt”, aldus Van Meijeren. Hij onthulde dat de ambtelijke staf, die bestaat uit circa twintig personen, bepaalt welke vragen zullen worden gesteld en door welk commissielid. Dit om gestructureerd te werk te kunnen gaan en de verschillende leden ongeveer evenveel aan het woord te laten. Van Meijeren eiste dat hij tien hoofdverantwoordelijken een half uur onder ede zou mogen bevragen, onder wie Mark Rutte, Hugo de Jonge, Marion Koopmans, Jaap van Dissel en Pieter-Jaap Aalbersberg, maar dat vond de rest van de commissie geen goed idee.
De Tweede Kamerverkiezingen van eind oktober 2025 zorgden ervoor dat de commissie een duiventil werd. Voorzitter De Kort bleek het enige herkozen commissielid te zijn. Eind november kreeg hij in zijn commissie-van-één gezelschap van Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA) en Henk-Jan Oosterhuis (D66). Oosterhuis bleef maar kort en is onlangs vervangen door een partijgenoot. Jurist Mutluer, die in 2022 PvdA-Kamerlid werd en zich bezighoudt met justitie en veiligheid, maakt nog steeds deel uit van de commissie.
Vorige week is de enquêtecommissie halsoverkop aangevuld met drie nieuwe leden. Opvallend is dat de aanwas jong is, onervaren en geen aantoonbare kennis heeft van zorg, crisisbeleid of het coronadossier. De parlementaire bliksemcarrière van André Poortman (CDA) springt eruit. Op 24 februari was hij nog geen Kamerlid. De volgende dag wel, toen plotseling ruimte ontstond nadat twee CDA-Kamerleden promoveerden tot staatssecretaris. Op 26 februari werd Poortman, geboren in 1987, ook nog plotsklaps benoemd tot lid van de enquêtecommissie. En niet omdat zijn cv perfect paste op die klus: Poortman, afgestudeerd theoloog, was voordat hij in de CDA-fractie kwam werkzaam bij het wetenschappelijk instituut van het CDA én co-host van de podcast van partijleider Henri Bontenbal — de fractieleider van het CDA die een uitgesproken voorstander van het coronabeleid was en op X wenste dat corona alleen maar “domme” coronacritici zou treffen. Daarvóór was Poortman onder meer fondsenwerver.
Illustratie: ©Wilfred Klap
Ook de twee andere nieuwkomers die op 26 februari zijn toegevoegd aan de commissie — Annelotte Lammers (Groep-Markuszower) en Dion Huidekooper (D66) die Oosterhuis vervangt — missen affiniteit met de zorgsector en het coronadossier. Bovendien missen ze de ervaring om het coronadossier van gewicht te voorzien, want beiden zijn geboren in 1993. Jurist Lammers begon half november als Kamerlid en maakte tot 20 januari deel uit van de PVV-fractie. Daarna stapte ze over naar de Groep-Markuszower, waarvoor ze zich bezighoudt met Asiel en Migratie. Vóór haar Kamerlidmaatschap werkte zij bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Huidekooper is eveneens pas kort Kamerlid en houdt zich voor D66 bezig met OV en spoor, milieu, de circulaire economie en nucleaire veiligheid. Hij studeerde politieke wetenschappen en bestuurskunde, en was onder meer voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging. Huidekooper was in coronatijd wel woordvoerder bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, toen dat in 2020 betrokken raakte bij de race om beademingsapparaten voor covidpatiënten.
Desondanks geeft voorzitter De Kort aan “blij” te zijn met zijn piepjonge, onervaren commissie. “Wij verwelkomen hen op een belangrijk moment”, aldus De Kort. “Juist nu we ons voorbereiden op de openbare verhoren kunnen zij een waardevolle bijdrage leveren.” Coronacritici denken zijn opmerkingen wel te begrijpen: de coronacommissie zal beter functioneren zonder ‘zwaargewichten’. Van Meijeren maakte vorig jaar zonneklaar dat de aanpak zwaarder leunt op de ambtelijke staf, dan op de door de Tweede Kamer benoemde leden. “De Kamerleden hebben slechts een richtinggevende rol”, aldus Van Meijeren. De ambtelijke staf zou feitelijk het onderzoek uitvoeren. “Dit ondermijnt de essentie van parlementaire controle, de kern van de democratie.”
De parlementaire enquêtecommissie Corona bestaat inmiddels dus uit de Daan de Kort (VVD, voorzitter), Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA, ondervoorzitter), Dion Huidekooper (D66), André Poortman (CDA) en Annelotte Lammers (Groep Markuszower) — vijf leden van wie geen van allen coronacriticus was. Deze commissie dient in december van dit jaar haar eindverslag gereed te hebben, maar die streefdatum lijkt door alle personele verschuivingen niet gehaald te worden. In januari zou de commissie besluiten over een “aangepaste planning”, maar dat bleek een loze belofte. De Andere Krant vroeg of er al zicht op een nieuwe planning is, maar de afdeling persvoorlichting van de Tweede Kamer liet weten dat nog “niet bekend” is wanneer die beschikbaar zal zijn. Het heeft er inmiddels alle schijn van dat er nooit een serieus parlementair rapport over de coronatijd zal komen.
Lees ook: dakl.nl/van-meijeren-stapt-uit-corona-enquetecommissie
Tijdens de coronapandemie hebben de geheime diensten AIVD en MIVD telefoons afgeluisterd en online activiteiten onderzocht van personen die kritisch waren op het coronabeleid. Dit blijkt uit verkennend onderzoek van de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD), dat is uitgevoerd op verzoek van de parlementaire enquêtecommissie Corona.
De diensten onderzochten deze personen niet alleen vanwege hun afwijkende mening of kritiek op het beleid, maar ook omdat zij mogelijk een gevaar vormden voor de nationale veiligheid en de democratische rechtsorde. “De onderzochte personen gebruikten ondemocratische middelen zoals geweld, systematisch haat zaaien, angst verspreiden, verspreiden van desinformatie en/of het intimideren en ondermijnen van bestuur en maatschappelijke instituties”, aldus de CTIVD. De toezichthouder concludeert dat het afluisteren in alle onderzochte gevallen gebaseerd was op “gegronde redenen” en juridisch gerechtvaardigd, en ziet daarom geen aanleiding voor nader onderzoek naar het handelen van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten gericht op coronacritici.
Vorige maand kwam het CTIVD-rapport, dat niet geheim is, naar buiten. Voormalig lid van de enquêtecommissie Pepijn van Houwelingen (FVD) reageerde op 19 februari vlijmscherp op X. “De CTIVD heeft nu ook officieel geconcludeerd (wat we allemaal al vermoedden natuurlijk) dat de inlichtingen- en veiligheidsdiensten coronacritici in de gaten hebben gehouden”, schrijft hij. “Logisch, want ‘kritiek’ op het coronabeleid werd en wordt door de staat niet als rechtvaardige kritiek op het beleid of een ander gezichtspunt gezien, maar stelselmatig als een ‘complottheorie’ of ‘desinformatie’ gedefinieerd en daarmee automatisch als een bedreiging voor de ‘democratische rechtsorde’ gekwalificeerd en dus (!) als een rechtvaardigingsgrond beschouwd voor het afluisteren van kritische burgers door de inlichtingendiensten.”
Van Houwelingen spreekt van “DDR-praktijken” die onacceptabel en onverenigbaar zijn met de “kernwaarden” van een vrije samenleving.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
