Gebruik afslankmedicatie explodeert, net als de bijwerkingen
Toine de Graaf | Datum: 11 februari 2026
Illustratie: Wilfred Klap
Zorgen over gezondheidsschade op langere termijn bij Ozempic en Wegovy
Volgens een recente schatting van de Stichting Farmaceutische Kengetallen (SFK) is het gebruik van afslankmedicatie vorig jaar geëxplodeerd. Circa 83.000 geregistreerde patiënten bestrijden hun overgewicht met zogenaamde ‘GLP-1-agonisten’, waaronder Ozempic en Wegovy. Dit is een toename van 88 procent ten opzichte van 2024. Gelijktijdig is het aantal meldingen van bijwerkingen zoals uitdroging en nierfalen sterk toegenomen.
Receptmedicijnen als Ozempic en Wegovy zijn goedgekeurd voor zowel mensen met diabetes type 2 als met overgewicht/obesitas. De SFK heeft geen zicht op de exacte indicatie waarvoor een medicijn wordt voorgeschreven en kan alleen een inschatting maken van hoeveel mensen in 2025 via de openbare apotheken dit type medicatie kregen voor diabetes dan wel overgewicht/obesitas. Op basis hiervan komt de stichting tot circa 179.000 diabetes-gebruikers, wat een toename is van 46 procent tegenover 2024, en tot 83.000 obesitas-gebruikers. Dit laatste is een toename van 88 procent vergeleken met 2024. Er is geen zicht op hoeveel mensen de middelen via ziekenhuisapotheken of — zonder recept — online verkrijgen.
‘GLP-1-agonisten’ bootsen de werking glucagon-like peptide 1 (GLP-1) na, een hormoon dat de eetlust remt en de maaglediging vertraagt. Zo helpt het minder te eten en langer verzadigd te blijven. De medicatie stimuleert daarnaast de alvleesklier om meer insuline af te geven bij een hoge bloedsuikerspiegel. Voorbeelden zijn liraglutide (Saxenda, Victoza), semaglutide (Ozempic, Wegovy) en tirzepatide (Mounjaro).
Wanneer leefstijladviezen of een Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) onvoldoende resultaat opleveren bij de behandeling van overgewicht en obesitas, kan deze ‘gewichtsreducerende’ medicatie worden overwogen. Steeds meer patiënten en artsen kiezen voor deze weg. We weten niet of daarbij altijd sprake is van het wettelijk vereiste informed consent (geïnformeerde toestemming), wat inhoudt dat zowel de voor- als nadelen van bepaalde medicatie met de patiënt worden besproken. GLP-1-agonisten, die wekelijks of dagelijks via een prikpen worden toegediend, zijn namelijk geen onschuldige middelen.
In 2024 wees de Amerikaanse arts Joseph Mercola op de website van The Defender, het online medium van Children’s Health Defense dat werd opgericht door de huidige Gezondheidsminister Robert Kennedy jr., op diverse ernstige bijwerkingen die zijn gemeld bij de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) na gebruik van GLP-1-agonisten. In FDA’s Adverse Event Reporting System (FAERS) zitten onder meer meldingen van pancreatitis (alvleesklierontsteking), darmobstructie, maagverlamming en ernstige nierproblemen.
Eind januari berichtte Elseviers Weekblad dat het toegenomen gebruik van GLP-1-agonisten in ons land is gelinkt aan een explosie van bijwerkingenmeldingen, nadat het blad bijwerkingencentrum Lareb had verzocht om gegevens. “Opvallend zijn de ernstige meldingen van uitdroging of nierfalen”, vertelde Lareb-directeur Agnes Kant — die deze krant niet meer te woord staat vanwege onze kritische berichtgeving over de coronavaccins — aan Elseviers Weekblad. Meestal waren deze ernstige problemen het gevolg van maag- en darmklachten (zoals diarree en braken) die zijn opgenomen in de bijsluiters.
“Nu kan zelfs Lareb er niet meer omheen dat het aantal meldingen van bijwerkingen toeneemt en ernstiger zijn”, concludeert de Nijmeegse adviseur sport, gezondheid en leefstijl Clemens Vollebergh op LinkedIn. Hij ziet al langer met lede ogen aan hoe de GLP-1-agonisten de wind in de rug krijgen van kritiekloze deskundigen. Vollebergh wijst op nog meer bijwerkingen, waarbij hij de Amerikaanse endocrinoloog Robert Lustig aanhaalt die waarschuwt voor gezondheidsschade op langere termijn: “Een maag die komt stil te liggen, depressies, blindheid en het verlies van spiermassa. Losse huid in het gezicht, de kin, de buik, de voeten: tekenen van veroudering.” Drastisch gewichtsverlies kan grote gevolgen hebben voor lichaamsdelen die gevoelig zijn voor verslapping. Vollebergh voorspelt alvast dat het woordenboek zal worden verrijkt met termen als ‘ozempic-face’, ‘ozempic-nek’ en ‘ozempic-billen’.
Stoppen dan maar met de afslankmedicatie? Volgens Kant waren gemelde maag- en darmklachten in 435 gevallen aanleiding om het gebruik van het middel te staken. Wie daartoe besluit, is rap terug bij af: gewichtstoename na stoppen met afslankmedicatie gaat met gemiddeld 0,4 kg per maand bijna vier keer sneller dan na het stoppen van traditionele leefstijlinterventies (sport/dieet). Dit blijkt uit een meta-analyse die begin januari is verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift The BMJ. Ook de gunstige medicinale effecten op de hart- en stofwisselingsgezondheid verdwenen vaak binnen twee jaar. Bij nieuwere medicatievarianten die meer gewichtsverlies genereren, verloopt de gewichtstoename na stoppen nóg sneller.
dakl.nl/toename-gebruik-glp-1-agonisten
dakl.nl/snelle-toename-gewicht-na-stoppen-afslankmedicatie
Op 29 januari zond het NOS Journaal gedurende de dag meerdere malen een kritiekloos item uit over afslankmedicatie, dat sterk deed denken aan een advertorial voor Ozempic. “Meer dan 80.000 mensen met obesitas kregen vorig jaar afslankmedicatie voorgeschreven”, luidde de boodschap onder meer op primetime in het achtuurjournaal. “De medicijnen zijn vooral een uitkomst voor mensen die het op een andere manier niet lukt om af te vallen.” Waarna een bestuurslid van de Nederlandse Vereniging voor Overgewicht & Obesitas (NVOO) mocht vertellen dat al zijn gezonde leefstijlaanpassingen niet hadden geholpen, maar dat hij nu 14 kilo is afgevallen. Hij heeft minder last van zijn knieën en enkel en zijn hoge bloeddruk is wat lager. Ook kan hij weer leuke kleding uitzoeken.
Doosjes medicatie en prikpennen kwamen prominent in beeld. Geen woord over mogelijke bijwerkingen. Adviseur sport, gezondheid en leefstijl Clemens Vollebergh sprak er op LinkedIn meteen schande van. “Onafhankelijk NOS Journaal promoot afslankmedicatie”, stelde hij vast. “Journalistiek is niet langer kritisch, maar dat wisten we al sinds corona.”
Het Journaal-item roept herinneringen op aan de ophef rond een documentaire over afslankmedicatie die omroep Powned in het voorjaar van 2024 wilde uitzenden, maar die werd uitgesteld nadat de Inspectie (IGJ) zou hebben gedreigd met een boete van minimaal 150.000 euro voor deze vorm van “reclame”. De Geneesmiddelenwet verbiedt het maken van publieksreclame voor receptgeneesmiddelen. De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) bestreed destijds dat sprake was van een commercial. “Een reclamespot heeft als doel een product wervend aan te prijzen, je belicht alleen de positieve eigenschappen op een zo aantrekkelijk mogelijke manier”, zei NVJ-woordvoerder Paul Teixeira. “De film schetst een evenwichtig beeld van de voors en tegens van Ozempic.” Op 15 mei 2024 werd de documentaire alsnog uitgezonden op NPO3, na verschillende aanpassingen. Zo viel de merknaam van het medicijn maar één keer en werden verpakkingen en prikpennen bedekt met het woord ‘censuur’ of een paarse krokodil.
Tegen die achtergrond zou je verwachten dat de Inspectie zich intussen heeft gemeld bij de NOS naar aanleiding van de uitzending van 29 januari. Maar dat is niet het geval, leert navraag. “Het verschil tussen reclame en voorlichting/informatie is soms moeilijk te maken en hangt af van de situatie en de gehele context”, laat de IGJ-woordvoerder weten. Pas als een melding is gedaan over de NOS-uitzending bij de Inspectie via haar contactformulier, kan de IGJ “de situatie beoordelen”. Op NOS.nl verscheen diezelfde dag overigens een genuanceerder bericht over het toenemende gebruik van afslankmedicatie.
dakl.nl/nos-journaal-ozempic-item
dakl.nl/contactformulier-igj
dakl.nl/nos-voorschrijven-afslankmedicatie-artsen-neemt-toe
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
