In Oekraïne en Venezuela tekent zich een nieuwe wereldorde af

Karel Beckman | Datum: 31 december 2025

in-oekraine-en-venezuela-tekent-zich-een-nieuwe-wereldorde-af

Douglas Macgregor

“Ze dachten dat Rusland niet meer was dan een benzinestation met kernwapens”

De naderende Russische overwinning in de Oekraïne-oorlog en de afsluiting van het luchtruim boven Venezuela door de Amerikaanse president Trump zijn twee ‘geopolitieke aardschokken’ die het begin aankondigen van een nieuwe wereldorde. Dat is de visie van twee gerenommeerde, onafhankelijke analisten: politicoloog John Mearsheimer en voormalig kolonel en auteur Douglas Macgregor.

“De gebeurtenissen van de afgelopen dagen markeren een definitieve verandering in de wereldorde. We zijn een drempel overgegaan die het establishment in Washington, Londen en Parijs wanhopig probeert te negeren”, stelt Douglas Macgregor, een oud-kolonel die enige tijd meedraaide in de eerste regering van Trump, maar sindsdien kritisch is op de president die hij verwijt te veel naar de neoconservatieve haviken in Washington te luisteren. Macgregor, die commandant was in de eerste Golfoorlog in 1990-’91, wordt regelmatig geïnterviewd op diverse videokanalen, zoals die van de Noorse politicoloog Glenn Diesen en de Amerikaanse rechter Andrew Napolitano. “Toen het conflict in Oekraïne escaleerde”, zegt Macgregor, “hebben de VS en zijn Europese vazallen Russische tegoeden geconfisqueerd. Russische banken afgesloten van het betalingssysteem Swift. Duizenden sancties afgekondigd tegen Rusland, in de veronderstelling dat de roebel zou instorten en een regimewisseling zou plaatsvinden in Moskou. Ze dachten dat Rusland niet meer was dan een benzinestation met kernwapens.” Het omgekeerde gebeurde, stelt Macgregor vast, “en dit is wat de westerse media weigeren eerlijk te analyseren. De Russische economie stortte niet in. Rusland paste zich aan. En toonde daarmee aan dat de westerse economische macht op lucht is gebaseerd. We kwamen tot de ontdekking dat sancties geen effect hebben op een land dat het voedsel, de kunstmest, de energie en de grondstoffen produceert die de wereld nodig heeft. Je kunt dollars drukken, maar geen aardgas, geen tarwe, geen palladium. De VS ontdekte dat een economie gebaseerd op diensten, op apps, consultancy’s en financiële speculatie, nutteloos is in een uitputtingsoorlog tegen een echte industriële macht.”

De mislukking van het sanctieregime “heeft datgene versnelt wat de VS decennialang hebben getracht te voorkomen”, stelt Macgregor: “de vorming van een parallel wereldwijd economisch stelsel. Rusland, China, Iran en het Globale Zuiden bouwen een financiële architectuur die New York en Londen omzeilt. De VS moet toezien hoe een nieuwe, multipolaire wereld ontstaat, waarin landen niet langer bang zijn voor de Amerikaanse financiële agressie. De VS moeten daarom terugvallen op militaire intimidatie. Maar wat gebeurt er als een rivaal wapensystemen bouwt die die intimidatie vruchteloos maken?”

Rusland heeft niet alleen de oorlog in Oekraïne gewonnen, stelt Macgregor. De Russen hebben ook nieuwe wapens ontwikkeld “die dodelijk zijn voor de westerse pretenties”. Een daarvan is de Oreshnik, een hypersonische, ballistische middellangeafstandsraket. “Toen de Oreshnik met een snelheid van Mach-10 insloeg op een doelwit in de Oekraïense stad Dnipro (op 21 november 2024), werd niet alleen een fabriekscomplex vernietigd, maar de hele strategie van de Navo. De Russische president verklaarde expliciet dat hij de regeringscentra in Londen en Parijs als legitiem doelwit beschouwt. Dit is het gevolg van het roekeloze besluit van de Britten en Fransen om Storm Shadows en Scalps te leveren aan Oekraïne. Wanneer je geavanceerde wapens afvuurt op een kernmacht, zeg je dat je zijn kernwapens niet langer vreest. Je zet je beschaving in op de gok dat de vijand bluft. De aanval met de Oreshnik, die uitgerust kan worden met kernwapens, laat zien dat hij niet bluft. Dit wapen is in staat doelwitten te raken met een snelheid van 3 kilometer per seconde. Geen afweersysteem in het Westen kan hier tegenop. Het is de belichaming van de nieuwe multipolaire orde waarin de VS en zijn vazallen niet langer het monopolie op geweld hebben.”

Meld je aan

Ondertussen wordt ook Amerika zelf bedreigd vanuit Rusland, stelt Macgregor. “In Washington wordt de laatste tijd driftig gespeculeerd over een nieuw Russisch wapen — een elektromagnetische puls (EMP). De Russen zouden mogelijk in staat zijn om met het afvuren van slechts enkele kernraketten vanuit een onderzeeër op strategische plekken elektromagnetische pulsen te laten ontstaan die de elektriciteitsvoorziening in heel Amerika in één keer zouden platleggen. Het is de ultieme nachtmerrie van het establishment in Washington. Het dringt nu tot ze door dat de barbaren niet over de muren hoeven te klimmen om het Rijk te vernietigen. Ze hoeven alleen maar de watervoorziening te vergiftigen. De dreiging voor het Westen is niet langer een nucleaire winter door een kernaanval, maar een aanval met gammastralen die een elektromagnetische vloedgolf creëren. In één seconde gaan de lichten uit. Niet alleen de lichten. Alles. Het hele financiële systeem stort in. Dit is waarom er paniek is in de westerse hoofdsteden.”

Macgregors conclusie is dat we ons “in de schemering bevinden van de Amerikaanse hegemonie. De VS hebben heel lang gedacht dat zij exceptioneel zijn, dat ze immuun zijn tegen de historische wetmatigheden die in het verleden golden voor rijken als het Romeinse, Britse en Ottomaanse. Dit geloof stamt uit het zogenaamde unipolaire moment, in 1990, toen de Sovjet-Unie instortte en Washington zichzelf wijsmaakte dat het in ieder hoekje van de wereld zijn macht kon laten gelden, zonder ooit nog concurrentie te ondervinden. We zagen deze arrogantie in de manier waarop de Navo zich uitbreidde, steeds meer land opslokte, zonder zich iets aan te trekken van een machtsbalans.”

Macgregor wijst op de hypocrisie van het westerse beleid. “Sinds 1823 beschouwt de VS het totale westerse halfrond als zijn invloedssfeer. Dat heet de Monroe Doctrine. Washington heeft regeringen omver geworpen, coups gesteund, economieën de nek omgedraaid, van Cuba tot Chili, om te voorkomen dat rivalen zich op het Amerikaanse halfrond konden manifesteren. Maar ze claimen tegelijkertijd het recht te hebben Rusland aan alle kanten te bedreigen, tot aan de Russische grens toe. Ze hebben Oekraïne veranderd in een vooruitgeschoven militaire basis. En nu zijn ze geschokt dat Rusland reageert.” Dit meten met twee maten is volgens hem niet alleen hypocriet. “Het is gevaarlijk. Het gaat ervan uit dat Rusland geen grootmacht is, dat het bereid is een nederlaag te accepteren om escalatie te voorkomen.” De onafwendbare nederlaag van de Navo in Oekraïne toont volgens Macgregor “het verderf in het hart van de neoliberale wereldorde. Het is een orde gebouwd op dwang, niet op instemming. Het is een orde die zegt te staan voor de soevereiniteit van landen, maar die soevereiniteit zelf schendt in Servië, Irak, Libië, Syrië, Afghanistan. Het is een orde die het over mensenrechten heeft, maar zijn financiële macht gebruikt om landen te onderwerpen en bevolkingen te verhongeren.” De grote vraag, zegt Macgregor, is of de VS in staat zal zijn te accepteren dat een multipolaire wereld ontstaat of dat ze toch met militaire middelen hun hegemonie proberen te behouden.

Boekentip

GERELATEERD ARTIKEL

“Bedreiging Venezuela begin nieuwe Koude Oorlog”

“Het afsluiten van het Venezolaanse luchtruim is de grootste politieke aardverschuiving sinds de Cubaanse rakettencrisis.” Dat stelt de Amerikaanse politicoloog John Mearsheimer, die grote bekendheid kreeg door zijn baanbrekende publicatie, ‘de Israel Lobby’ uit 2007. Hij beschouwt zichzelf als een ‘realist’ in de geopolitiek. De militaire actie van de VS tegen Venezuela beschrijft hij als “de terugkeer van de strijd tussen de grootmachten in ons deel van de wereld. Wat we zien, zijn de openingszetten in een conflict dat net zulke ingrijpende gevolgen kan gaan hebben voor de wereldorde als de oorlog in Oekraïne”.

De Amerikanen hebben een grote militaire macht samengetrokken rond Venezuela en eisen het vertrek van de Venezolaanse leider Maduro, omdat hij volgens de regering-Trump het hoofd zou zijn van een ‘narcoterroristische staat’ — een beschuldiging die niemand serieus neemt. Venezuela speelt geen rol in de internationale drugshandel en Trump heeft onlangs nog de voor drugshandel veroordeelde oud-president van Honduras gratie verleend om politieke redenen. In werkelijkheid, stelt Mearsheimer, gaat het, zoals altijd bij grootmachten, om macht. “Dit gaat niet over Venezuela. De VS proberen een unipolair systeem in stand te houden in een steeds meer multipolaire wereld. Het tijdperk van Amerikaanse alleenheerschappij is voorbij, maar Washington wil dit nog niet onder ogen gezien. Rusland en China steunen Maduro. Rusland heeft oorlogsschepen naar Venezuela gestuurd. Daarmee tarten ze de Amerikaanse dominantie op het westelijk halfrond. Wij vonden dat Rusland geen recht had op een eigen invloedssfeer. Nu pakken ze ons terug. Dit is klassieke grootmachtpolitiek.”

Volgens Mearsheimer heeft de VS het niet alleen gemunt op Venezuela, maar op heel Latijns-Amerika. “Alle linkse regeringen kunnen rekenen op Amerikaanse acties. Ook Cuba ligt weer als vanouds onder vuur. ‘The real prize’, zo betitelt Marco Rubio, Cuba.” De havik Rubio, die de functies van minister van Buitenlandse Zaken en Nationaal Veiligheidsadviseur combineert — sinds Henry Kissinger heeft niemand meer die positie gehad — is bepalend voor het Amerikaanse beleid in Latijns Amerika. Mearsheimer: “We hebben het over een nieuwe Koude Oorlog, maar nu met meerdere grootmachten, en een veel meer verbonden wereldeconomie. Dit gaat voor heel de wereld gevolgen hebben.”