“Nederland toonbeeld van oorlogszucht”
Karel Beckman | Datum: 26 maart 2026
Het kabinet wil dat Nederland omschakelt “van vredesdividend naar gevechtskracht”
“Het nieuwe Nederlandse kabinet is een rolmodel voor Europa’s oorlogszucht”, schrijft de Nederlands-Zwitserse diplomate Julie Jojo Nielen op de bekende Amerikaanse website Antiwar.com. Volgens Nielen ademt het coalitieakkoord “een ongekende verschuiving richting militarisme” in een land dat ooit bekend stond als grote voorvechter van het internationale recht.
In de internationale media is meestal weinig aandacht voor de Nederlandse politiek. Op de populaire onafhankelijke Amerikaanse website Antiwar.com, die al sinds de jaren ’90 het oorlogsnieuws in de wereld volgt, werd Nederland afgelopen week opeens in de spotlights gezet. Antiwar.com publiceerde een uitgebreid artikel van Julie Jojo Nielen, die zich onthutst toonde over de oorlogszuchtige toon van het coalitieakkoord van het kabinet Jetten.
Nielen, die aan de European University in St. Petersburg studeerde en als diplomaat voor het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken werkte, constateert dat het land van het internationale recht, gastheer van het Internationale Gerechtshof en het Internationaal Strafhof — een land dat altijd heeft betoond dat handel beter is dan oorlog voeren — zich volledig heeft bekeerd tot het militarisme. Symptomatisch is dat de nieuwe Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen (CDA), in antwoord op de vraag of de Amerikaanse-Israëlische aanvallen op Iran geen schending waren van het internationaal recht, antwoordde: “Het internationale recht is niet het enige kader waarin je deze situatie kunt beoordelen”. Berendsen zei “begrip” te hebben voor de aanvallen. Dit terwijl in het coalitieakkoord staat dat Nederland “de verantwoordelijkheid heeft om het internationale recht te bevorderen”, merkt Nielen op.
Berendsen, een voormalige Europarlementariër, stond in Brussel bekend als iemand die het belang van de Europese defensie-industrie beklemtoont, en is een havik ten aanzien van China, schrijft Nielen. Zijn collega’s op het gebied van buitenlands beleid, minister van Defensie Dilan Yeşilgöz en minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking Sjoerd Sjoerdsma, zijn eveneens geopolitieke havikken. Sjoerdsma staat zelfs op sanctielijsten van Rusland en China. Hem werd in 2020 de toegang tot Rusland geweigerd. In 2022 diende hij een motie in om het defensiebudget te verhogen naar 2 procent van het bruto nationaal product (bnp).
In het coalitieakkoord wordt nu gesproken van een stapsgewijze verhoging van het defensiebudget met 19 miljard euro naar zo’n 45 miljard euro. Daarmee zouden de Nederlandse defensie-uitgaven stijgen van 2 procent van het bnp naar 3,7 à 4 procent, ruim boven de nieuwe NAVO-norm van 3,5 procent die vorig jaar is afgesproken op de NAVO-top in Den Haag. Het kabinet stelt bovendien voor om de NAVO-norm wettelijk te verankeren. Als dit voorstel door de Kamer komt, en die kans is groot, is Nederland het enige lid van de NAVO dat deze norm wettelijk heeft vastgelegd, aldus Nielen.
Het kabinet wil niet alleen meer uitgeven aan defensie, maar wil ook een “mentaliteitsverandering” zien in Nederland. Het land moet omschakelen van “vredesdividend naar gevechtskracht”, stelt het kabinet. De omvang van de krijgsmacht moet met 50 procent omhoog naar 122.000 mensen. Als dat niet lukt op vrijwillige basis, wordt herinvoering van de dienstplicht nadrukkelijk niet uitgesloten. Het kabinet richt zich daarbij op “de hele bevolking”, met name ook op vrouwen. In 2020 heeft Nederland stilzwijgend, met nauwelijks enig publiek debat, al de dienstplicht voor vrouwen ingevoerd.
De overheid is al langer bezig om Nederland een meer krijgshaftige mentaliteit bij te brengen, signaleert Nielen. Zo worden alle jongeren die 17 worden, én alle nieuwe inwoners van Nederland, verplicht een enquêteformulier in te vullen waarop ze moeten aangeven of ze interesse hebben in de krijgsmacht. Koningin Máxima en prinses Amalia hebben zich, om het goede voorbeeld te geven, aangemeld als reservisten bij het leger, “de eerste vrouwelijke leden van het Koninklijk Huis die dit ooit hebben gedaan”. Nielen noemt dit een totaal onbegrijpelijke actie. “Hoe ver moet je zijn voordat een 54-jarige vrouw zonder enige militaire ervaring wordt opgeroepen om in dienst te gaan? Dit lijkt op een wanhopige poging om mensen voor het leger te recruteren”.
Eind vorig jaar ontvingen 8,4 miljoen huishoudens een brochure van de overheid, Bereid je voor op een noodsituatie, waarin staat: “Het is op dit moment geen oorlog in Nederland, maar ook geen vrede.” “Een interessante juridische status”, constateert Nielen, “om het zachtjes uit te drukken”. De brochure lijkt volgens haar vooral bedoeld om angst te zaaien.
Nielen wijst erop dat de hogere defensie-uitgaven vooral ten koste gaan van de zorg en de sociale uitgaven, waarbij ook nog eens de pensioenleeftijd drastisch wordt verhoogd. “Met deze ‘koste wat kost’ mentaliteit en een beleid dat de belangen van de krijgsmacht stelt boven die van de bevolking, zet de regering-Jetten een toon die een belangrijke verandering inluidt in de prioriteiten van Nederland en die van Europa als geheel”, concludeert de voormalige diplomate.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
