RIVM houdt vaccinatiedoden stil
Toine de Graaf | Datum: 4 februari 2026
“Vaccineren van kwetsbare ouderen kan laatste zetje zijn”
Met het communiceren van het eerste sterfgeval na coronavaccinatie koos het RIVM bewust voor een trendbreuk. Normaal gesproken wordt een overlijden na vaccinatie namelijk “niet gecommuniceerd”, aldus een explosieve e-mail van een RIVM-medewerker van 22 januari 2021. Nederland was toen ruim twee weken bezig met prikken tegen covid-19. Het roept vragen op over de communicatie rond andere vaccins.
“Persoon overleden kort na vaccinatie”, luidde op 1 februari 2021 de kop boven een nieuwsbericht van het RIVM. Nederland was toen ruim drie weken aan het prikken tegen covid-19. “Het betreft een kwetsbare 90-plusser, met onderliggende gezondheidsproblemen”, aldus het RIVM. De media namen het nieuws direct over. Het was het eerste bericht uit een lange reeks. Op 8 februari meldde de NOS: “Vijftien ouderen overleden na coronaprik, waarschijnlijk door onderliggende problemen”. Een week later stond de teller al op 35 overleden ouderen. “Waarschijnlijk door bestaande problemen”, aldus NU.nl.
De proactieve berichtgeving was een bewuste trendbreuk, zo weten we door een vrijgegeven Woo-document dat informatiebeveiliger Leon Kuunders wist op te diepen en dat een onthullende e-mail bevat die een RIVM-medewerker op vrijdagmiddag 22 januari 2021 verstuurde. Vorige week publiceerde Kuunders op X (@Leon1969) een screenshot van de e-mail, die gaat over de uitwerking van scenario’s in geval van “calamiteiten” rond de coronaprikken.
“Belangrijkste punt van aandacht is ons advies om bij een eerste overlijden kort na vaccinatie proactief te communiceren”, schreef de
RIVM-medeweker. “Dit is afwijkend van het reguliere proces waarbij na overlijden na vaccinatie of bevolkingsonderzoek hierover niet wordt gecommuniceerd. Echter in de huidige situatie is open en eerlijke communicatie noodzakelijkheid.”
Waarmee uitdrukkelijk wordt onderkend dat het RIVM niet altijd de noodzaak ziet van transparantie en eerlijkheid over sterfgevallen. De functionaris voegde er nog aan toe: “Het RIVM en het vaccinatieprogramma liggen onder een vergrootglas. Niet communiceren (ook al past dit binnen de reguliere procedure) is geen optie.”
De e-mail gaat verder met de mededeling dat na het weekend hierover ook nog advies zal worden gevraagd aan “de wetenschappelijke adviesraad van de gedragsunit”.
Bedoeld is de RIVM Gedragsunit, die het coronabeleid ondersteunde door gedragswetenschappelijke kennis te ontwikkelen, te delen en te vertalen naar inzichten en aandachtspunten voor overheidsbeleid en -communicatie. De adviesraad van de gedragsunit diende zich niet alleen te buigen over de vraag “of proactief communiceren wordt aanbevolen”, maar ook over “welk ‘frame’ wenselijk is met het oog op het behoud van een zo hoog mogelijke vaccinatiebereidheid”.
De eerste reactie van de gedragsunit wordt ook vermeld in de e-mail: “Eerlijk en transparant communiceren moet het uitgangspunt zijn. Het vaccineren van kwetsbare ouderen kan hen het laatste zetje geven. Dat weten we, en als maatschappij nemen we dat risico.” Die laatste zin is opmerkelijk, want de “maatschappij” wist niet beter dan dat de coronaprikken “veilig en effectief” waren en hooguit onschuldige bijwerkingen konden geven zoals een pijnlijke prikplek en wat koorts.
“Hier staat in één screenshot beschreven dat het RIVM vaccinatiedoden normaliter onder het tapijt veegt”, reageert basisarts Paul van Hoek op X nadat Kuunders openheid van zaken had gegeven. Kuunders, die in het verleden op projectbasis opdrachten deed voor verschillende ministeries, analyseerde ruim 275.000 Woo-documenten vanaf de periode van de Mexicaanse griep (2009-2010) en deelt hierover informatie op zijn website Openrijksoverheid.nl. Afgelopen zomer sprak de informatiebeveiliger met theatermaker George van Houts over zijn bevindingen in een driedelige interviewserie voor videokanaal Blckbx.
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
