Techno-oligarchen willen mensheid vervangen door machine-ras
Karel Beckman | Datum: 8 april 2026
Illustratie: Leon Baaren aka ©The Artoonist
Musk en co zien AI als volgende stap in de evolutie
Onder de techno-oligarchen die momenteel enorme macht uitoefenen op de wereldeconomie en de toekomst van de mensheid, bestaat een wijdverbreid geloof dat menselijk leven niets meer is dan een opstartprogramma voor kunstmatige superintelligentie. Digitaal leven is de volgende fase in de evolutie, die de mensheid zal overstijgen, zo geloven techmiljardairs als Elon Musk.
Essay van Caleb Ecarma*
In de commentaren van Peter Thiel (Palantir, Arundil), Sam Altman (OpenAI, ChatGPT), Larry Page (Google) en Elon Musk (Tesla, SpaceX, X, XAI, Neuralink), de rijkste man ter wereld, klinkt steeds meer een misantropische tendens door. “AI-bots zullen menselijker zijn dan mensen”, schreef Musk onlangs aan zijn 237 miljoen volgers op X. Kort daarvoor deelde hij zijn instemming met een bericht waarin stond: “Uiteindelijk zal content van mensen als ‘slop’ worden beschouwd”. ‘Slop’ verwijst naar de vele wegwerp-AI-teksten en beelden die tegenwoordig de sociale media overspoelen.
In de afgelopen jaren is Musk steeds uitgesprokener geworden over de rol die mensen gaan spelen in een door AI gedomineerde toekomst. Vorig jaar zei hij vrijwel letterlijk dat het doel van de mensheid is een superintelligente AI voort te brengen die haar zal vervangen. “Zoals ik enkele jaren geleden al zei, lijkt het er steeds meer op dat de mensheid een biologisch opstartprogramma (bootloader) is voor digitale superintelligentie,” schreef hij.
Musk schetst een toekomst waarin “biologische intelligentie” nog slechts een back-upfunctie heeft. “Het percentage intelligentie dat biologisch is, wordt elke maand kleiner”, zei hij in 2024. “Uiteindelijk zal het aandeel biologische intelligentie minder dan 1 procent zijn. Ik wil alleen niet dat AI kwetsbaar is. Als AI op de een of andere manier kwetsbaar is — siliciumprintplaten functioneren bijvoorbeeld niet goed onder bepaalde omstandigheden — dan denk ik dat biologische intelligentie kan dienen als een vangnet, een buffer van intelligentie. Maar bijna alle intelligentie — procentueel gezien — zal digitaal zijn.”
“Alleen Grok spreekt de waarheid”
Door de jaren heen heeft Musk vaak lovend verwezen naar de theorieën van Nick Bostrom, een Zweedse filosoof die heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van een nieuw ethisch kader genaamd ‘longtermisme’. In de kern is longtermisme een ‘het doel heiligt de middelen’-ethiek, toegepast op kosmische schaal, waarbij het ideale eindpunt een ‘posthumane’ toekomst is, die ontstaat doordat de mensheid haar technologische potentieel op lange termijn vervult. Dit zou worden bereikt door als mensheid te versmelten met of te worden vervangen door een meer geavanceerd ‘machine-ras’. Dit zou dan weer leiden tot een perfecte, superefficiënte beschaving die ons sterrenstelsel kan koloniseren.
Het koloniseren van andere planeten is een essentiële voorwaarde: op zeker moment, over honderden miljoenen jaren, zal toenemende straling de aarde onbewoonbaar maken. Bostroms filosofie heet niet voor niets longtermisme. Hij stelt dat gebeurtenissen die nu als “een gigantisch bloedbad voor de mens” worden beschouwd, zoals de Eerste en Tweede Wereldoorlog, slechts “rimpelingen aan het oppervlak van de grote zee van het leven” zijn.
Om de mensheid te helpen existentiële risico’s te vermijden en haar toekomstige potentieel te bereiken, pleit Bostrom voor een ingrijpende vorm van universele “preventieve politiecontrole”. De wereld is door technologische vooruitgang dusdanig kwetsbaar geworden, schrijft hij in zijn artikel The Vulnerable World Hypothesis, dat we een wereldregering (global governance) nodig hebben die gebruik maakt van een wereldwijd, alomtegenwoordig surveillancenetwerk (ubiquitous surveillance), zodat niemand in staat is de wereld te vernietigen.
Waar het op neerkomt is dat volgens Bostrom alles is geoorloofd zolang het ertoe bijdraagt dat de mensheid zich ontwikkelt richting een ‘mechanomorfische’ (machinale) en interplanetaire toekomst, ook als de prijs bestaat uit massale sterfte, lijden en armoede in het heden.
Longtermisten hanteren dan ook een veel bredere definitie van de mensheid dan gebruikelijk. Bostrom spreekt van “intelligent leven van aardse oorsprong”, waaronder ook ‘bewuste’ AI-systemen vallen. Voor longtermisten gaat technologische vooruitgang — bijvoorbeeld in de vorm van een wereld waarin miljarden gedigitaliseerde mensen ‘gelukkige’ virtuele levens leiden — boven alles. Ze vinden bijvoorbeeld milieuschade of massawerkloosheid een prijs die moet worden betaald als dat nodig is om de AI-industrie te bevorderen. Superintelligentie brengt ons in de toekomst immers onvoorstelbare voordelen, zo niet een sciencefictionachtige utopie. Dat is volgens hen reden genoeg om alle regelgeving die AI-ontwikkeling remt tegen te houden.
Bostroms opvatting van intelligentie plaatst machines en mensen op gelijke voet. “Het is geen essentiële eigenschap van bewustzijn dat het wordt gerealiseerd in op koolstof gebaseerde biologische neurale netwerken binnen een schedel”, schreef hij in een essay uit 2003. “Op silicium gebaseerde processoren in een computer zouden in principe hetzelfde kunnen doen.” Hij heeft ook gesuggereerd dat machinebewustzijn voordelen kan hebben ten opzichte van menselijk bewustzijn, bijvoorbeeld omdat er minder voor nodig is om in de behoeften van machines te voorzien.
Het is duidelijk waarom deze filosofie Musk aanspreekt. Hij predikt al decennia dat de mensheid Mars en andere planeten moet koloniseren en ‘terraformen’ (voor mensen bewoonbaar maken). “Mars is een levensverzekering voor het collectieve menselijk leven”, zei hij vorig jaar tegen Fox News. “De zon expandeert geleidelijk, dus op een gegeven moment moeten we een multiplanetaire beschaving worden, omdat de aarde zal verbranden.”
Musks bedrijf Neuralink ontwikkelt implantaten om menselijke hersenen met computers te verbinden (Neuralink). SpaceX is ’s werelds leidende satelliet- en raketbedrijf. Tesla produceert ‘zelfrijdende’ voertuigen en humanoïde robots. XAI (Grok) fuseerde onlangs met SpaceX om “een volledige beschaving op Mars en uiteindelijk expansie naar het universum te financieren en mogelijk te maken”. Het doel van XAI (Grok) is de ontwikkeling van ‘Artificial General Intelligence’ (AGI), het punt waarop machines alles kunnen wat een mens kan. Volgens Musk ligt dat punt “binnen handbereik”. Onlangs nog verklaarde hij: “Alleen Grok spreekt de waarheid. Alleen waarheidsgetrouwe AI is veilig. Alleen waarheid begrijpt het universum.”
Musk, een notoir zuinige filantroop, heeft minstens 14 miljoen dollar gedoneerd aan het Future of Life Institute (FLI), een longtermistische non-profitorganisatie. FLI was een zusterorganisatie van het inmiddels opgeheven Future of Humanity Institute van de Universiteit van Oxford, dat werd geleid door Bostrom. Het instituut werd in 2024 gesloten, mede vanwege een e-mail waarin Bostrom het N-woord gebruikte en schreef: “Zwarte mensen zijn dommer dan witte”. Musk haalt ook regelmatig de simulatietheorie aan, waar Bostrom eveneens naar verwijst. Dit is het idee dat mensen ‘hoogstwaarschijnlijk’ in een computersimulatie leven die is gecreëerd door een andere, zeer geavanceerde beschaving.
“U wilt toch dat het menselijk ras blijft bestaan?”
Binnen de technologische elite zijn ideeën als die van Musk en Bostrom wijdverbreid. De hoogste baas van OpenAI (ChatGPT) Sam Altman heeft gesuggereerd dat de mensheid zou kunnen samensmelten of kan worden uitgebreid met AI. Miljardair Peter Thiel, medeoprichter van het AI-bedrijf Palantir, dat geavanaceerde surveillanceprogramma’s levert aan defensie- en overheidsinstanties, pleitte in een gesprek met New York Times-columnist Ross Douthat voor het vermengen van mens en machine om een fysiek en cognitief superieur ras te creëren: “Het ideaal van transhumanisme”, zei hij, “is een radicale transformatie waarbij je menselijke, natuurlijke lichaam wordt omgevormd tot een onsterfelijk lichaam. We willen dat je je hart kunt veranderen en je geest kunt veranderen en je hele lichaam kunt veranderen.”
Google-medeoprichter Larry Page, de op één na rijkste persoon ter wereld, gelooft ook in een toekomst waarin machines de mensheid overtreffen. De bekende natuurkundige en AI-expert Max Tegmark beschrijft in zijn boek Life 3.0 een “levendig debat” tussen Musk en Page, waarin Page betoogt dat “digitaal leven de natuurlijke en wenselijke volgende stap is in de kosmische evolutie. Als we digitale geesten vrijlaten in plaats van ze tegen te houden of te onderwerpen, zal dat vrijwel zeker leiden tot een gunstige uitkomst.”
De grootste zorg van Page, schrijft Tegmark, was dat ‘AI-paranoia’ de komst van de digitale utopie zou vertragen of dat AI zou worden gekaapt voor militaire doeleinden die in strijd zijn met Googles slogan, Don’t be evil (Wees niet kwaadaardig). Google, dat inmiddels onderdeel is van Alphabet, verwijderde deze slogan in 2018 uit zijn gedragscode. Vorig jaar sloot Google een overeenkomst met het Pentagon om zijn Gemini AI-systeem aan het leger te leveren. Onlangs is het gebruik van Googles AI-agenten door militairen goedgekeurd.
* Dit artikel verscheen op 24 maart op de substack Oligarch Watch, met links naar bronnen. Vertaald en enigszins ingekort met permissie van de auteur.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
