VS blijft uit op wereldheerschappij, maar met nieuw businessmodel

Karel Beckman | Datum: 16 december 2025

vs-blijft-uit-op-wereldheerschappij-maar-met-nieuw-businessmodel

Donald Trump | 5 december 2025 | Fotografie: Mandel Ngan | Pool Photo via AP

Trump zet in op ‘nationale soevereiniteit’, maar alleen voor de VS

De nieuwe Nationale Veiligheidsstrategie van de regering-Trump luidt volgens de meeste commentatoren een breuk in met de oude, globalistische wereldorde en vooral met het decadente Europa. Die conclusies lijken erg voorbarig. Wie het document leest, ziet vooral continuïteit van het beleid: de VS moet de globalistische hegemoon blijven, maar past wel zijn strategie aan. De Amerikanen beschouwen Europa daarbij als onmisbaar. De regering-Trump is zelfs vol lof over Europa.

De Nationale Veiligheidsstrategie die de regering-Trump op 4 december publiceerde, telt slechts 33 pagina’s, en is bijzonder helder geschreven. Ze heeft niettemin tot veel vreemde interpretaties geleid, en veel rumoer, zowel in de reguliere als de vrije media. Trump zou zijn “handen aftrekken van Europa” (BNR), “een diepe minachting” tonen voor Europa (Reformatisch Dagblad). Hij zou uit zijn op “een breuk met de liberale wereldorde” (Ad Verbrugge, Nieuwe Wereld), China niet langer als een bedreiging zien (Wall Street Journal), en streven naar een “normalisatie van de betrekkingen met Rusland” (Russia Today). Vele commentatoren spreken van “het einde van de Wolfowitz-doctrine”, met andere woorden, het Amerikaanse streven naar wereldhegemonie. Volgens de veel-gevolgde onafhankelijke analist Alex Krainer is het document een “belangrijke bevestiging van de soevereiniteit van individuen en naties” en een “radicale breuk met de gevestigde globalistische agenda van de ‘Nieuwe Wereldorde’, die deze soevereine rechten niet erkent.”

Deze interpretaties lijken gebaseerd op een nogal selectieve lezing van het document, dat volgens insiders is geschreven door onderminister van Oorlog, Elbridge Colby, een geopolitieke ‘realist’ volgens wie de VS verwikkeld is in een strijd om de wereldmacht met grootmachten China en Rusland. Nergens blijkt dat de VS afzien van hun streven naar wereldhegemonie. Integendeel, het doel van de nieuwe strategie is ervoor te zorgen dat “Amerika het sterkste, rijkste, machtigste en meest succesvolle land ter wereld” blijft, lezen we. “De VS kan niet toestaan dat enig land zo dominant wordt dat het onze belangen schaadt. Wij zullen met bondgenoten en partners samenwerken om het ontstaan van dominante tegenstanders te voorkomen.” De strategie stelt meermaals dat de VS moet beschikken over “het machtigste en meest dodelijke militaire apparaat ter wereld” en benadrukt het belang van “het behoud en groei van Amerika’s dominantie van de financiële sector” en “het behoud van de dollar als wereldreservemunt”.

Volgens de regering-Trump is wel een nieuwe aanpak nodig om het doel te bereiken. De globalistische aanpak die de Amerikanen tot dusver hanteerden blijkt te kostbaar en onwerkbaar: “Onze elites hebben de mogelijkheden van Amerika overschat om een omvangrijke verzorgings- en reguleringsstaat te financieren tegelijk met een omvangrijk militair, diplomatiek, inlichtingen en buitenlandse hulp complex.” Trump wil dat probleem op twee manieren aanpakken. Ten eerste wil hij de VS zelf sterker maken door herindustrialisatie, beëindiging van de immigratie en een culturele revival. Ten tweede wil hij een burden-sharing network vormen, met andere woorden, taken uitbesteden aan de bondgenoten van de VS. “Dit is niet het opgeven van het Amerikaanse Wereldrijk, maar het reorganiseren ervan”, stelt analist Alex Christoforou van videokanaal The Duran. Hij noemt het “een nieuw businessmodel”.

In de strategie wordt weliswaar veel nadruk gelegd op het belang van “nationale soevereiniteit”, maar die soevereiniteit geldt vooral voor de Verenigde Staten zelf, niet voor andere landen. De regering-Trump erkent dat de ‘founding fathers’ (oprichters) van de VS voorstanders waren van ‘non-interventionisme’, maar voegt eraan toe dat “voor een land met zoveel en zulke diverse belangen, strikte naleving van non-interventionisme niet mogelijk is”. Dat geldt zeker voor Latijns-Amerika, dat geheel onder controle van de VS dient te blijven. “Na jaren van verwaarlozing, zal de VS de Monroe Doctrine weer herstellen en afdwingen, om de Amerikaanse pre-eminentie op het westerse halfrond te verzekeren. Wij zullen rivalen uit andere delen van de wereld niet toestaan hun krachten te positioneren of strategisch belangrijke grondstoffen te controleren op ons halfrond.”

Abonneer

Die beperkte handelingsvrijheid geldt ook voor andere landen die de VS beschouwt als zijn satellietstaten, zoals Japan, Zuid-Korea en de ‘Anglosfeer’ (de Angelsaksische landen). “Wij verwachten van onze bondgenoten dat zij veel meer gaan uitgeven aan hun defensie”, zo wordt gesteld. Doel is te voorkomen dat “geallieerde economieën worden onderworpen aan een rivaliserende grootmacht”. Met andere woorden, alle landen zijn soeverein, maar sommige zijn meer soeverein dan andere.

Europa hoort nadrukkelijk bij de invloedssfeer die de VS zichzelf toe-eigent in de wereld. Het klopt dat de regering-Trump hard uithaalt naar het beleid van de EU — met name de massa-immigratie en de toenemende censuur, maar beslist niet omdat Trump uit is op een breuk met Europa. Integendeel. “Europa blijft strategisch en cultureel essentieel voor de VS”, lezen we. “De trans-Atlantische handel blijft een van de pijlers van de wereldeconomie en de Amerikaanse welvaart. Europese sectoren van industrie tot technologie tot energie blijven tot de meest robuuste in de wereld behoren. In Europa bevinden zich wetenschappelijke en culturele instellingen die tot de top van de wereld behoren. Niet alleen kunnen we het ons niet veroorloven om Europa af te schrijven — dat zou fnuikend zijn voor wat deze strategie probeert te bereiken.”

Dit heeft meer weg van een liefdes- dan een oorlogsverklaring. “Amerika is begrijpelijkerwijs emotioneel verbonden met het Europese continent en uiteraard Groot-Brittannië en Ierland”, zo gaat het document verder. “Het karakter van deze landen is ook strategisch belangrijk omdat we rekenen op creatieve, capabele, zelfverzekerde, democratische bondgenoten om de voorwaarden te creëren voor stabiliteit en veiligheid. We hebben een sterk Europa nodig om succesvol te kunnen concurreren en om er samen met ons voor te zorgen dat geen enkele tegenstander Europa kan domineren.” Dat de regering-Trump zo kritisch is op de massa-immigratie in Europa uit met name moslimlanden, duidt dan ook op een oprechte zorg bij de Amerikanen dat Europa hierdoor straks geen betrouwbare miliaire ‘bondgenoot’ meer zal zijn.

Met die ‘tegenstander’ wordt ongetwijfeld gedoeld op Rusland. Voor Trump is het duidelijk dat de oorlog in Oekraïne is verloren. Hij wil nu een vredesakkoord, niet om Europa of Oekraïne dwars te zitten, maar om ervoor te zorgen dat Rusland niet nog verder oprukt: “Het is een kernbelang van de VS, te onderhandelen over een snel einde aan de vijandelijkheden, om verdere onbedoelde escalatie of expansie van de oorlog te voorkomen en om de wederopbouw van Oekraïne tot een levensvatbare staat te waarborgen.” Rusland wordt verder nauwelijks genoemd in het document. De regering-Trump wil de relaties tussen Europa en Rusland voortaan “managen”, zo wordt alleen gemeld. Dat het de VS is geweest die de voorheen goede relaties tussen Europa en Rusland heeft vernield, blijft onbesproken.

Een criticus als geopolitiek analist Brian Berletic constateert dan ook dat de nieuwe nationale strategie in alle opzichten een voortzetting is van het Amerikaanse beleid — en zeker geen breuk. “De VS blijft zich richten op wereldheerschappij.” De Amerikanen blijven hun land ook beschouwen als een unieke natie, verheven boven alle andere landen (the regions, zo omschrijft de regering-Trump de rest van de wereld). Trump bekritiseert het ‘globalisme’ dan ook niet omdat het negatieve gevolgen zou hebben gehad voor de wereld, maar juist omdat dit door de VS geleide systeem te goed zou zijn geweest voor andere landen. “De VS is volgens iedere maatstaf die je erop nahoudt de meest genereuze natie uit de geschiedenis”, zo wordt er opgeschept. “Wij willen de ongeëvenaarde ‘soft power’ van de VS in de wereld handhaven.” Uiteindelijk zullen “alle landen in de wereld voor de keus worden gesteld”, schrijft de Trump-regering: “Of ze kiezen ervoor te leven in een door de VS geleide wereld van soevereine landen en vrije economieën of in een parallelle wereld waarin ze worden beïnvloed door landen aan de andere kant van de wereld.”