Wie gaat de aanklager aanklagen?
Pieter Stuurman | Datum: 24 februari 2026
Het OM overtreedt de wet en pleegt een misdaad tegen de verdachte
De voormalige advocaat Arno van Kessel (62) werd in juni 2025 in zijn woning in Leeuwarden gearresteerd op verdenking van deelname aan een terroristisch netwerk, later afgezwakt tot crimineel netwerk. Hij wordt al 8 maanden vastgehouden in de PI Vught. Je zou denken dat hij iets vreselijks heeft misdaan en daarom een passende straf moet uitzitten. Dat is de bedoeling van rechtspraak: het bestraffen van misdaden. Daden die strijdig zijn met wet.
Een rechtsstaat kent regels, zowel voor burgers als voor de staat. Wie de regels overtreedt, kan daarvoor bestraft worden. Ook dat is aan strikte regels gebonden. Zo kan iemand pas gestraft worden als het bewezen is dat hij iets heeft gedaan dat volgens de wet niet mag. Daarvoor bestaat een proces dat ook aan wettelijke regels moet voldoen. Zo moet er bijvoorbeeld eerst een verdenking bestaan en vervolgens een onderbouwde aanklacht waarin de betreffende daad wordt getoetst aan de wet om vast te stellen of het een misdaad betreft. Vervolgens moet er bewezen worden dat de verdachte deze daad ook werkelijk gepleegd heeft. Pas dan kan straf volgen.
Het betekent dat zowel burgers als de aanklager (de staat, bij monde van het Openbaar Ministerie) verplicht zijn zich aan de wet te houden. Het is de taak van de staat om misdadigers op deze manier te berechten en te bestraffen. Maar wat als de staat zich niet aan de wet houdt? Wat als de aanklager zich niet aan de regels houdt, de wet overtreedt, en dus een misdaad pleegt tegen de verdachte? Wie gaat dat bestraffen?
Als het goed is gaat rechtspraak altijd over daden. Veroordeling kan dus alleen volgen als een verdachte werkelijk iets misdaan heeft. In de praktijk zien we echter steeds vaker dat deze basale regel nogal eens vergeten wordt. Zo heeft Arno van Kessel voor zover nu bekend niks misdaan. Hij heeft geen enkele daad gepleegd die door de wet verboden is. Er bestaat ook geen enkele aanklacht waarin beschreven is welke wet hij overtreden zou hebben. Niks gestolen, niemand verwond, niemand vermoord, niemand tastbare schade toegebracht. Desondanks zit hij al meer dan 250 dagen vast in de gevangenis. Waarom?
Volgens het OM zou hij onderdeel zijn van een crimineel netwerk dat aanslagen zou willen plegen. Dat klinkt natuurlijk griezelig. Als iets een misdaad is, dan is het wel het plegen van een aanslag. Maar het is natuurlijk pas strafbaar als een dergelijke misdaad daadwerkelijk gepleegd is. Het hele idee van rechtspraak is gebaseerd op het besef dat iedereen ‘mogelijk’ een misdaad zou kunnen of willen plegen, maar daarvan afziet, omdat het op een straf kan komen te staan. Daar gaat een preventieve werking vanuit. Als iemand zich desondanks bezondigt aan een wetsovertreding, dan volgt een correctieve straf. Volgens de wet kan niemand bestraft worden voor een daad die hij (nog) niet gepleegd heeft. Ook niet bij een vermoeden dat hij dat van plan zou zijn. Rechtspraak is immers iets anders dan gedachten lezen.
De enige uitzondering op de regel, is dat wanneer bewezen wordt dat iemand een misdaad voorbereidt, hij ook strafbaar kan zijn. Ook als die misdaad nog niet gepleegd is. Daarvoor moet uit documenten onweerlegbaar worden aangetoond dat hij die misdaad, zonder ingrijpen van justitie, daadwerkelijk gepleegd zou hebben. Ook aan die regel heeft het OM zich bij van Kessel niet gehouden. Het hele optreden van het OM is gebaseerd op een afgeluisterd informeel gesprek in een auto, na een lezing. Meer niet. Nergens een uitgewerkt plan, nergens een aanwijzing voor een georganiseerd netwerk. Alleen wat mannen die elkaar kennen en zich gemeenschappelijk zorgen maken om de koers van de wereld.
Niets voldoet aan de wettige voorwaarden om iemand acht maanden gevangen te zetten. Dat betekent dus dat het OM de wet overtreedt en een misdaad tegen een verdachte pleegt. Daarmee heeft het OM zichzelf gigantisch in de nesten gewerkt. Het staat nu voor een dilemma: de misdaad bekennen, Van Kessel vrijlaten en daarmee een enorm gezichtsverlies lijden, of een nog grotere misdaad begaan door hem zonder bewijs (of met vervalst bewijs) te veroordelen. Hoe langer deze misdaad voortduurt, hoe groter de verwijtbaarheid en hoe sterker het motief om het laatste te doen. Wie gaat vervolgens de aanklager aanklagen?
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
