Wilt u de totale oorlog?

Pieter Stuurman | Datum: 01 januari 2026

(Bewerkt tot oude sephiafoto) NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte spreekt tijdens een persconferentie met de Duitse bondskanselier (niet in beeld) na gesprekken in de kanselarij op 11 december 2025 in Berlijn | Tobias SCHWARZ / AFP

Kennelijk is het heel gemakkelijk mensen te laten instemmen met hun eigen vernietiging

Vorige week bracht Mark Rutte een bezoek aan Berlijn. Hij presteerde het daar te roepen dat wij, de Europeanen, ons moeten voorbereiden op een oorlog van een omvang die onze grootouders en overgrootouders hebben moeten doorstaan. Welbeschouwd zegt hij daarmee dat er wordt aangestuurd op een oorlog die zo destructief zal zijn als de Eerste en Tweede Wereldoorlog bij elkaar opgeteld. Zijn uitspraak kreeg extra betekenis, omdat hij dit uitgerekend in Duitsland zei. De Duitsers weten immers nog heel goed wat hun grootouders hebben moeten doorstaan. Zij werden door het naziregime naar het oostfront gestuurd, onder de bewering dat Rusland een grote bedreiging voor ‘die Heimat’ zou zijn. Het resulteerde in een slachtpartij die 27 miljoen mensen het leven kostte. Het leverde de Duitse bevolking een schuldtrauma op dat nog steeds niet is geheeld.

In diezelfde week kopten de Nederlandse kranten: “Europese bevolking wil zich voorbereiden op oorlog: studie toont grote steun voor hoge defensie-uitgaven en dienstplicht”. Nu Rutte de vergelijking maakt met de wereldoorlogen van de vorige eeuw, voel ik me niet bezwaard dat ook te doen. In februari 1943 sprak Hitler, eveneens in Berlijn, het Duitse volk toe. Uit die toespraak staat één citaat in de herinnering van iedereen gegrift. Hitler schreeuwde vanaf de kansel: “Wollt Ihr den totalen Krieg?!”, waarop de zaal in instemmend gejubel uitbarstte. De toespraak is voor de eeuwigheid vastgelegd op film en dit fragment is sindsdien tot in de treure herhaald op alle televisiezenders. Ik geloof niet dat er iemand bestaat die niet de koude rillingen krijgt, als hij het nog eens ziet, en zich niet in totale verwondering afvraagt hoe dit in godsnaam mogelijk was. Desondanks stellen de Europese leiders en die van de NAVO ons nu diezelfde vraag. Dezelfde vraag, die alleen in intonatie verschilt met die van Hitler: Wilt u de totale oorlog? Als we de kranten kunnen geloven (wat we niet kunnen), dan is ook het antwoord weer hetzelfde als toen.

Kennelijk is het mogelijk een volk het meest absurde te laten aanvaarden. Zelfs als het trauma van de vorige ronde nog niet eens geheeld is. Kennelijk is het heel gemakkelijk mensen te laten instemmen met hun eigen vernietiging. Alles dat er voor nodig is, is roepen dat het volk ‘bedreigd’ wordt. Precies zoals Hitler aan de Duitsers voorhield dat Rusland een bedreiging zou zijn, doen de EU/NAVO-leiders dat nu opnieuw. Of een dergelijke bewering waar is of niet, deed er toen niet toe, en doet er nu evenmin toe. Ondanks het feit dat we allemaal met afgrijzen kijken naar de toespraak van Hitler als die rond 5 mei nog maar eens wordt afgespeeld, lijkt deze hersenspoeling gewoon weer te werken.

Abonneer

De geschiedenis mag zich dan herhalen, er bestaan ook enkele cruciale verschillen met toen. De belangrijkste is dat er nu nog een Duits volk bestaat dat zich de traumatische ervaringen uit het verleden kan herinneren. Toen betekende “den totalen Krieg” weliswaar de vernietiging van miljoenen mensenlevens, maar niet de totale vernietiging. Nu, met de beschikbaarheid van kernwapens zal dat hoogstwaarschijnlijk wel het geval zijn. De verschrikkingen van een dergelijke oorlog zullen ieder voorstellingsvermogen te boven gaan, maar de vraag is of er daarna überhaupt nog iemand resteert, die het trauma ervan kan doorgeven aan volgende generaties.

Een ander verschil is dat nu niet alleen nazi’s, maar vrijwel alle Europese ‘leiders’ staan te trappelen om de één na grootste kernmacht ter wereld aan te vallen en naarstig op zoek zijn naar excuses om dat daadwerkelijk te doen. Zo dringt de EU erop aan 210 miljard euro aan Russische tegoeden te stelen en die te gebruiken voor bewapening tegen Rusland. Dat betekent dus dat van Russen verwacht wordt dat zijzelf betalen voor wapens die vervolgens tegen henzelf zullen worden ingezet. Als Rusland daartegen bezwaar maakt (gek hè), wordt dat opgediend als ‘bewijs’ van Russische agressie.

Dat Europa deze keer niet kan rekenen op hulp vanuit de rest van de wereld, wordt daarmee ook duidelijk. Wie zou nog bereid zijn hulp te verlenen aan landen die bewijzen volkomen onbetrouwbaar te zijn? Met ‘leiders’ als de onze hebben we geen vijanden meer nodig. Behalve zijzelf, hebben we die ook niet.