De zichtbare gevolgen van de Europese Green Deal (DEEL 2)

De Europese Green Deal van Frans Timmermans heeft sinds 2019 geleid tot een ongekende uitrol van windturbines en zonnepanelen. Vorige week — in deel 1 van dit tweeluik — zagen we hoe ze van Noorwegen tot Portugal nu al het landschap domineren. Om de doelstellingen van het uit de Green Deal voortgevloeide Fit for 55-pakket en de Europese richtlijn RED III te halen, moet het aandeel ‘hernieuwbare’ energie — energie uit wind, zon, waterkracht, geothermie, biomassa, biogas en waterstof — in Europa tot 2030 nog bijna verdubbelen. Dat betekent dat niet alleen op land, maar ook op zee steeds meer ruimte wordt gereserveerd voor de opwekking van wind- en zonne-energie. In dit tweede deel maken we een denkbeeldige autoreis richting Ierland waarbij we deels over zee gaan. Ook rijden we naar Polen en kijken we opnieuw naar de gevolgen van deze ontwikkelingen voor het landschap, de natuur en de mensen die er wonen.

Deze week begint onze autoreis met een bootovertocht van Hoek van Holland naar Harwich in het Verenigd Koninkrijk, een tocht door het hart van de Europese windrevolutie op de Noordzee. Waar je in het verleden naar een oneindige horizon kon staren, zie je nu overal windturbines verrijzen. Van de 3700 windturbines die volgens het Inter­nationaal Energie Agentschap (IEA) nu ongeveer op zee staan, bevindt het grootste deel zich op de Noordzee. Op het Nederlandse deel staan er inmiddels ongeveer 750. Volgens Europese plannen moet de zee uitgroeien tot de energiecentrale van Europa: een industrieel complex van ongekende omvang. Zo werd tijdens de Noordzeetop in Hamburg in januari tussen regeringsleiders en energieministers van de Noordzee­landen, inclusief Ierland en Luxemburg, afgesproken 300 gigawatt aan geïnstalleerd windvermogen te realiseren in 2050 — ruim acht keer zoveel als nu. De deelnemende landen spraken af tussen 2031 en 2040 jaarlijks ongeveer 15 gigawatt aan nieuwe windturbines op te stellen — uitgaande van de huidige stand van de technologie zijn dat er jaarlijks ongeveer 1150.

Wanneer de ambities die op de Noordzeetop zijn uitgesproken worden gerealiseerd, betekent dit dat een aanzienlijk deel van de Noordzee vol komt te staan met windturbines — mogelijk tot ruim 20 procent van het totale oppervlak. Maar daar blijft het niet bij. Plannen voor energie-eilanden, waarbij de op zee opgewekte stroom ter plekke met electrolyzers wordt omgezet in waterstof, zijn inmiddels vastgelegd in een reeks internationale overeenkomsten tussen Nederland, België, Duitsland en Denemarken, waaronder de Esbjerg-verklaring uit 2022 en de Oostende-verklaring van 2023. De Noordzee zou daarmee worden omgevormd tot een nieuwe, industriële energie-infrastructuur.