“Echte rechtsstaat begint met individuele vrijheidsrechten”
Ton Verheyen | Datum: 10 november 2026
Maurice van Ulden | ©mkfotografie
Maurice van Ulden en oud-rechter Barend van Thiel werken aan een Nieuwe Verlichte Nederlandse Grondwet
“De geest van de verlichting is uitermate sterk aanwezig in mensen, omdat zij nu eenmaal graag in vrijheid hun leven vormgeven.” Dat zegt Maurice van Ulden, die met oud-rechter Barend van Thiel werkt aan een Nieuwe Verlichte Nederlandse Grondwet. De huidige grondwet leidt tot machtsconcentratie en inperking van individuele vrijheden en moet daarom herzien worden. Van Ulden: “Het is tijd voor een echte rechtsstaat, met spreiding van macht, onvervreemdbare individuele vrijheidsrechten en soevereiniteit van het volk.”
‘Vrijheid leeft — als jij dat wilt’, is de lijfspreuk van Maurice van Ulden (52). Het is niet zomaar een losse flodder. Van Ulden gaat er vol voor, wakker geschud door wat er de afgelopen kwart eeuw met onze wereld is gebeurd: “De aanslagen van 11 september en de moord op Pim Fortuyn maakten mij duidelijk dat de mensheid gebukt gaat onder duistere krachten en dat het tegengaan ervan permanent en intensief aandacht behoeft. Vanaf toen ben ik intensief de maatschappelijke ontwikkelingen gaan bestuderen. Het autoritaire beleid zonder oprechte wetenschap in de coronajaren heeft mijn onderzoek verdiept en ik ben tot de slotsom gekomen dat overgeconcentreerde en niet te controleren macht de oorzaken is van dit duistere beleid. Macht pakt alle ruimte die er is. De oplossing ligt in spreiding van macht en de huidige grondwet is daar totaal ongeschikt voor. De praktijk in ons land is dat rechters wetten niet mogen toetsen aan de grondwet, referenda zijn afgeschaft, critici buiten de orde worden geplaatst en de EU, geen rechtsstaat en geen democratie, steeds meer zeggenschap naar zich toe trekt. Als we in vrijheid willen leven, moeten we de machtsafstand tussen bevolking en beleidsmakers drastisch verkleinen.”
Van Ulden studeerde twee jaar medische biologie en drie jaar politieke wetenschappen. Hij werkte als aannemer, haalde in 2001 een groot vliegbrevet en had verschillende functies in de luchtvaart. In 2020 werkte hij voor luchtvaartmaatschappij Transavia. Zijn dienstverband eindigde met een klap: “Ik volgde intensief de ontwikkelingen in de coronatijd en vond dat het gekozen beleid wel heel vreemd in elkaar stak. Bij mensen als Pierre Capel, Willem Engel en Sucharit Bhakdi vond ik goede argumenten om mijn collega’s te waarschuwen voor gentherapeutische vaccinaties. Zonder toestemming legde ik een paar edities van De Andere Krant en Gezond Verstand in het bemanningscentrum. Ik hield rekening met een waarschuwing, maar werd op staande voet ontslagen.”
Zijn sterke affiniteit met waarheidsvinding was niet gebroken. Het autoritaire coronabeleid en de oorlogszucht van politici en mainstream media leidden tot een “diep nadenken over de noodzaak om te werken aan een stabiele spreiding van macht”. Door gesprekken met oud-rechter Barend van Thiel en de inhoud van diens boek De Vierde Tirannie (over de hedendaagse bedreiging van de vrijheid en het ondernemerschap) kwam van Ulden tot de overtuiging dat een geschreven grondwet in de geest van de verlichting de essentiële bouwsteen was voor een vrije en menswaardige samenleving. Van Ulden: “Ik ontmoette Barend twee jaar geleden en heb hem enthousiast gekregen om samen aan een voorstel voor een nieuwe grondwet te gaan werken. Afgelopen zomer heb ik weer maanden op het onderwerp gestudeerd en in september ben ik met het schrijven begonnen. De eerste versie van hoofdstuk 1 Rechtsstaat is intussen gereed. Een toelichting op het voorstel is te vinden op de website VrijheidLeeft.nl. Daar doe ik ook verslag van de ontwikkelingen en probeer ik fondsen aan te trekken die mij de ruimte bieden om hier vol voor te gaan.”
Het verlichtingsdenken van filosofen en wetenschappers, dat in de achttiende eeuw opkwam in West-Europa, loopt als een rode draad door Van Ulden’s initiatief: “Het verlichtingsdenken was een reactie op de autoritaire heerschappij van koning en kerk. Vrijdenken en scheiding van macht stonden centraal. De Delftse jurist Hugo de Groot (1583-1645) kan gezien worden als de godfather van het 18e eeuwse verlichtingsdenken. Hij blies het natuurrecht van Aristoteles nieuw leven in, met individuele vrijheden die worden gewaarborgd door de staat en het ideaal van scheiding van kerk en staat. Het verlichtingsdenken is sinds de opkomst altijd structureel en op sluwe wijze tegengewerkt door de macht. Zo ook in Nederland onder de Oranjes, de top-influencers van de naar wereldheerschappij strevende globalisten, met Maxima als uithangbord voor de cbcd en Amalia in legeruniform. Voor hen is spreiding van macht de allergrootste bedreiging.”
De huidige grondwet komt voort uit de grondwet van 1814. “Beslist geen grondwet in de geest van de verlichting”, aldus Van Ulden. Drie decennia later had Thorbecke ideeën over hoe het beter kon. In 1844 diende hij een voorstel tot herziening in. Koning Willem II zag zich vier jaar later “uit lijfsbehoud” genoodzaakt de grondwet te herzien, maar zeer tegen Thorbecke’s zin kwam artikel 115 uit de hoge hoed. Dat artikel stelde dat wetten onschendbaar zijn (net als internationale verdragen en EU-wetgeving). Artikel 115 was de voorloper van het huidige artikel 120, dat de wet boven de grondwet stelt. De herziening van de grondwet in 1848 heeft volgens Van Ulden wel verbetering gebracht, maar een echte rechtsstaat en echte democratie zijn er niet van gekomen.
Intussen zijn we deze idealen al lang voorbij. Steeds meer wetten gaan ten koste van individuele autonomie en zelfbeschikking. Dat zorgt voor spanning. Met enorme beïnvloedingscampagnes via de massamedia wordt geprobeerd de geest in de fles te houden — “gaaf land”, zei Mark Rutte — en de burgers af te leiden met angstverhalen, sport en entertainment. Het goede nieuws is dat steeds meer mensen het spel doorzien en hun zeggenschap opeisen. Van Ulden: “De geest van de verlichting is uitermate sterk aanwezig in mensen omdat ze nu eenmaal graag in vrijheid hun leven vormgeven.”
Inspiratie voor zijn zoektocht vond Van Ulden onder meer bij de Corsicaanse revolutie (1755-1769). Terwijl Europa in de greep was van machtige koningen, schenen op Corsica de idealen van de verlichting door de donkere wolken heen. De Corsicanen hadden genoeg van de overheersing van de republiek Genua die vendetta’s aanwakkerde en hen arm en dom probeerde te houden. De ‘verloren zoon’ Pasquale Paoli, in april 1755 teruggekomen uit ballingschap in Napels (waar hij de werken van Montesquieu, Voltaire en John Locke had bestudeerd) toonde de Corsicanen de noodzaak van een morele, intellectuele en wettelijke revolutie. Zijn kijk op de zaak sloeg aan. Paoli werd gekozen tot generaal en het ‘klootjesvolk’ transformeerde langzaamaan in trotse en zelfbewuste burgers. Er werd een nieuwe grondwet aangenomen, met afschaffing van alle adellijke privileges, invoering van algemeen kiesrecht voor mannen en vrouwen (ook ongehuwd) en introductie van de scheiding der machten. Het parlement (de wetgevende macht) werd rechtstreeks door het volk gekozen. Paoli moest als uitvoerende macht voor elke beslissing verantwoording afleggen aan het parlement.
De Universiteit van Corte werd het intellectuele hart van de republiek. (Paoli wilde niet dat Corsicanen naar Italië moesten om te studeren.) De universiteit was gratis toegankelijk voor zonen en dochters van de eenvoudige boeren en herders. Het curriculum was gericht op filosofie, politiek, recht en wetenschappen. Om hongersnoden te bestrijden, introduceerde Paoli de aardappelteelt. Hij liet ook een eigen nationale munt slaan met een symbolische afbeelding van de Corsicaanse Moor, wiens blinddoek naar het voorhoofd was verschoven als teken van vrijheid.
Binnen enkele jaren veranderde Corsica van een wetteloos en verscheurd eiland in een baken van beschaving en onafhankelijkheid. Dat ging ten koste van Genua. De stadstaat ging bankroet, sloot in 1768 een geheim verdrag met Frankrijk en verkocht haar ‘rechten’ op Corsica. Wat volgde laat zich raden: bezoek uit Frankrijk. De Corsicaanse strijders, mannen en vrouwen, vochten als leeuwen maar werden op 8 en 9 mei 1769 ingesloten bij de rivier de Golo en in de Slag bij Ponte Novu massaal afgeslacht door de soldaten van graaf Pasquier de Vaux. Uitermate tragisch, maar niet zinloos. De Corsicanen hadden bewezen dat de verlichting (vrijheid, gelijkheid, democratie en een geschreven grondwet) kon functioneren in de praktijk en dat volkssoevereiniteit kon leiden tot geluk en welvaart.
Als het in Corsica kon, dan kan het overal, stelt Van Ulden: “We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. Volkssoevereiniteit kunnen we realiseren door naast de gekozen volksvertegenwoordiging tevens het recht op bindende referenda in de grondwet vast te leggen. De bevolking heeft, wanneer zij dat wil (binnen het rechtsstatelijke kader) altijd het laatste woord. Wat verder helpt bij het tegengaan van beklemmende machtsstructuren is invoeren van grondwettelijke mededingingsregels, het expliciet in de grondwet benoemen van het belang van tegenspraak in pers en wetenschap en terugdringen van overheidsbemoeienis in het onderwijs. Op een dergelijk fundament ligt een nieuwe gouden eeuw vol vrijheid en geluk voor het grijpen.”
Van Ulden is brenger van het goede nieuws: het probleem van overgeconcentreerde macht is oplosbaar als genoeg mensen gaan zien dat spreiding van macht cruciaal is. Veel mensen zien de oplossing volgens Van Ulden nog niet voor zich om de simpele reden dat er nog geen volmaakte democratische rechtsstaat naar de geest van de verlichting bestaat. Er zijn wel landen die het aardig doen: “In Zwitserland hebben de burgers het laatste woord, ook over de inhoud van de grondwet. Voor een bindend referendum tot wijziging van de grondwet volstaat het, een initiatief met 100.000 handtekeningen in te dienen.”
Ook IJsland (“onafhankelijk van Europa en dus geen Europese verplichtingen”), Noorwegen (“rechters toetsen wetten aan individuele vrijheidsrechten”) en Zweden (“persvrijheid en transparante overheid”) doen het goed op punten. Maar geen land ter wereld heeft het hele pakket. En Nederland? Ons land is ver verwijderd van echte vrijheid. Van Ulden: “Wie onze grondwet bestudeert kan niet anders dan concluderen dat de geconcentreerde macht en niet de bevolking de soeverein is. Machtselites zijn zeer bedreven in het op allerlei manieren frustreren van soevereine democratische rechtsstaten, en onze huidige grondwet is daar een voorbeeld van. We zullen opnieuw moeten strijden want we zijn met het kwijtraken van vrijheids- en eigendomsrechten hard op weg naar een nieuw communisme. Een echte rechtsstaat begint met individuele vrijheidsrechten. Binnen dat kader kun je een democratie hebben. Als je het niet op die manier optuigt, gaat de democratie vanzelf te gronde.”
De nationale rechtsstaat met volkssoevereiniteit moet bekrachtigd worden met een nieuw Plakkaat van Verlatinghe, een onafhankelijkheidsverklaring van Nederland, stelt Van Ulden: “Hiertoe zal door mij, in samenwerking met rechtsspecialisten, een voorstel worden geschreven voor een nieuwe grondwet. Van, voor en door het vrije Nederlandse volk.” Het klinkt hoogdravend, onhaalbaar en zelfs megalomaan. Dat moet dan maar zo zijn, vindt Van Ulden: “Iemand moet het doen. Het gaat niet om mij. Het gaat om vrijheid. Alle Nederlanders zie ik als mede-eigenaren van dit project. Iedereen is uitgenodigd om ideeën te leveren via VrijheidLeeft.nl. Met ons initiatief willen we het verlichtingsdenken opnieuw tot leven wekken en daarmee een stabiele spreiding van macht bewerkstelligen. Mensen moeten er weer over gaan praten. Als iedereen dit verhaal met twee anderen deelt, kan het hard gaan en kan de voorgespiegelde ‘consensus’ zomaar omvergeworpen worden. Ik hoop dat dit verhaal breed wordt gedeeld want de grondwet moet van de bevolking zijn.”
Meer informatie: VrijheidLeeft.nl
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
