“Griepprik beschermt nauwelijks, maar heeft wel bijwerkingen”
Willem Koert | Datum: 9 november 2026
Nederlanders van 60 jaar en ouder krijgen automatisch jaarlijks een oproep de griepprik te halen. Fotografie: Kim van Dam | ANP
Onafhankelijk expert Dick Bijl mist wetenschappelijke onderbouwing voor nut en veiligheid
Minstens zes miljoen Nederlanders hebben hun jaarlijkse oproep gekregen de griepprik te gaan halen, maar volgens arts en epidemioloog Dick Bijl is er geen wetenschappelijke onderbouwing voor het nut en de veiligheid van deze vaccinaties.
“Het aantal mensen dat een griepprik haalt, is op een dieptepunt beland”, berichtte het Algemeen Dagblad op 13 oktober. “En het lukt niet het tij te keren.” Volgens het dagblad zal die trend levens gaan kosten. Er sterven immers elk jaar 4700 Nederlanders aan de griep. Als iedereen die daarvoor wordt uitgenodigd de griepprik haalt, kan dat volgens de krant het aantal ziekenhuisopnames met 40 procent terugdringen.
Anderhalve week later, op 23 oktober, deed het AD daar nog een schepje bovenop. “Zorgpersoneel blijft weg bij griepprik, intussen sterven kwetsbare patiënten onnodig”, schreef het dagblad boven een artikel over de weerstand onder zorgmedewerkers tegen de griepprik.
Bijna alle grote media verspreidden berichten met deze strekking. Dick Bijl kan zich er niet in vinden. “Uit onderzoek blijkt dat griepvaccins bij 65-plussers de kans op griep inderdaad met een paar procent verminderen”, zegt hij. “Maar dat effect is nauwelijks de moeite waard.”
Bijl beoordeelde tientallen jaren voor het Geneesmiddelenbulletin de werkzaamheid en veiligheid van geneesmiddelen en vaccins. Hij publiceert nog steeds boeken over medicijnen en malversaties van de farmaceutische industrie.
“Voor alle andere positieve effecten die de media aan de griepprik toeschrijven, is geen wetenschappelijke onderbouwing”, vervolgt Bijl. “Uit onderzoek blijkt dat de griepprik niet voorkomt dat 65-plussers ernstig ziek worden of overlijden.”
Het onderzoek waarnaar Bijl verwijst komt uit de koker van medisch epidemioloog Tom Jefferson van de universiteit van Oxford. Sinds de jaren ’90 verzamelt Jefferson studies waarin proefpersonen een influenzavaccin hebben gekregen en onderzoekers het effect van de prik vervolgens hebben gemeten. Jefferson en zijn medewerkers beoordelen de studies op hun kwaliteit, voegen de resultaten samen en analyseren ze opnieuw. Hun werk is verschenen in de Cochrane Database of Systematic Reviews, een databank van hoogwaardige, onafhankelijke medische overzichtsstudies.
“Om de paar jaar heeft Jefferson dat onderzoek opnieuw uitgevoerd”, zegt Bijl. “Maar telkens was de uitkomst hetzelfde. Daarom is hij er in 2018 mee gestopt.”
Reclame
Een factor bij die beslissing was het stopzetten van goed opgezette trials door de industrie. Dat komt volgens Bijl doordat de producenten van griepvaccins inmiddels ook wel weten dat hun producten niet werken. Daarom investeren ze liever niet in trials, maar des te meer in reclamecampagnes.
De berichten in de Nederlandse media zijn een onderdeel van zo’n campagne. Sleutelfiguur in die campagne is volgens Bijl Ted van Essen, die dankzij zijn optredens bij Omroep Max een bekende tv-dokter is geworden. In de afgelopen oktobermaand vertelde ‘dokter Ted’ in de media dat niet alleen 60-plussers en ernstig zieken de prik moesten gaan halen, maar ook gezonde en jonge mensen in de zorg zich moesten laten vaccineren. Deden ze dat niet, dan ‘sterven kwetsbare patiënten onnodig’.
Ook die bewering klopt volgens het onderzoek van Jefferson niet. Er zijn geen aanwijzingen dat zorgwerkers die zich laten vaccineren tegen de griep, ouderen beschermen.
Bijl wijst erop dat Van Essen voorzitter is van de Nederlandse Immunisatiestichting (NIS), een organisatie die het aantal vaccinaties wil verhogen en wordt gefinancierd door vaccinproducenten als Pfizer, Seqirus, Abbott en Moderna.
Zeker na de coronacrisis is de animo voor de griepprik sterk verminderd. Volgens het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg (NIVEL) negeert inmiddels de helft van de Nederlanders de oproep voor de griepprik. Sinds 2009 is het aantal prikweigeraars meer dan verdubbeld.
Bijwerkingen
“Tegenover de verwaarloosbare beschermende werking van de griepprik staan wel bijwerkingen”, besluit Bijl. “Ze staan gewoon in de bijsluiters.”
De meestvoorkomende bijwerkingen zijn mild en variëren van een pijnlijke schouder tot griepachtige verschijnselen. Maar soms heeft de griepprik ook ernstige bijwerkingen als neuritis en encefalomyelitis, waarbij het immuunsysteem zenuwen en hersencellen aanvalt. In ernstige gevallen kunnen die aandoeningen leiden tot blijvende neurologische aandoeningen, coma en zelfs overlijden.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
