“Het gaat goed met onze natuur”

Han Lindeboom: “Met stikstof is eigenlijk niet zoveel meer aan de hand”

Marien ecoloog en stikstofdeskundige Han Lindeboom zegt het dramatische beeld van de Nederlandse natuur niet terug te zien in de werkelijkheid. “Eind vorige eeuw was er wel degelijk een serieus stikstofprobleem. Er kwam veel gebonden stikstof in de natuur. Dat kon je heel duidelijk in de biodiversiteit terugzien, maar sindsdien is de uitstoot fors teruggelopen.” Op Texel, het eiland dat Lindeboom als zijn broekzak kent, ziet hij geen reden voor de huidige alarmstand. “Er zijn maar heel weinig plekken in Nederland waar je nog effect van stikstof kunt zien.”

Er zijn best plekken in Nederland waar de natuur er minder goed voorstaat, maar problemen worden volgens Lindeboom te gemakkelijk aan stikstof toegeschreven. “Dode bomen kunnen bijvoorbeeld het gevolg zijn van een verkeerde waterhuishouding. Dat heeft niets met stikstof te maken.” De ecoloog wijst als voorbeeld op natuurgebied Het Zwanenwater in de Noord-Hollandse duinen, waar hij met het RIVM meeging tijdens metingen. “Dan zie je fantastische hoeveelheden orchideeën groeien en toch staat zo’n gebied vuurrood ingetekend op een kaartje.”

Volgens hem is het probleem vooral dat Nederland blind vaart op modellen. “Er zit gewoon een fout in de wet. We hebben modellen die daarvoor niet bruikbaar zijn. Die moet je eerst in de prullenbak gooien. Kijk naar de natuur zelf. Monitor wat er werkelijk gebeurt en pak lokale problemen gericht aan. Ik zou het geld stoppen in onderhoud van de natuur en niet in het uitkopen van boeren.”

Jaap Hanekamp: ‘De natuur is gelijkgesteld aan stikstof’

Wetenschapper Jaap Hanekamp noemt de onderbouwing van het Nederlandse natuurbeleid ondeugdelijk. “Men poogt de natuur gelijk te stellen aan stikstof.” Wie één parameter verheft tot “de natuurthermostaat”, creëert een systeem waarin de uitkomst vaststaat, doceert hij. “Je krijgt een extreme vorm van tunnelvisie.” Zo ontstaat een cirkelredenering: het model berekent te veel stikstof en dus verkeert de natuur in slechte staat. Als vervolgens ergens achteruitgang wordt gezien, dan geldt dat weer als bevestiging dat stikstof de oorzaak is van dat probleem. “Dan heb je altijd gelijk. Niet echt bepaald wetenschappelijk.”

De grote onzekerheden in modellen bieden te veel ruimte aan interpretatie. “Voor de wetenschap maakt onzekerheid het ingewikkeld, maar voor de politiek maakt onzekerheid het juist heel makkelijk. Dan kun je feitelijk alles beweren wat je wilt.”

Zijn conclusie is onomwonden: “We moeten het nooit meer over stikstof hebben. Niet modelmatig, niet over emissie, niet over depositie. Het is allemaal nonsens als je wilt weten wat de staat van de natuur is.” Hanekamp stelt dat het “behoorlijk goed” gaat met de Nederlandse natuur. “De ene diersoort doet het opeens beter en de andere minder. Een volgend tijdperk kan dat weer andersom zijn.”