Megalomane machtsgreep EU
Mayke Wijnen | Datum: 7 november 2026
Illustratie: De Andere Krant
Overheid draagt soevereiniteit over aan EU in ruil voor geld uit Coronaherstelfonds
In ruil voor geld uit het Europese Coronaherstelfonds om economisch te herstellen van de lockdowns in de coronacrisis, heeft Nederland zeggenschap over grote zaken als pensioenhervorming, digitale transitie, duurzaamheidsbeleid en zelfs de herinrichting van het Waddengebied overgedragen aan de Europese Unie. Nederland presenteert het als het ‘Herstel- en Veerkrachtplan’, maar volgens critici is het een megalomane Brusselse machtsgreep met grote gevolgen. “We staan erbij en kijken ernaar”, aldus klokkenluider Hester Bais.
Met het Coronaherstelfonds besloot de Europese Commissie in 2021 maar liefst 800 miljard euro te lenen op de kapitaalmarkt voor ‘het herstel van de Europese economie’ na de coronapandemie. Uit deze pot kunnen lidstaten aanspraak maken op subsidie en leningen om sneller te herstellen van de gevolgen van het lockdownbeleid tijdens de coronacrisis. Om in aanmerking te komen voor dit ‘herstelgeld’, dat de landen — en dus de belastingbetalers — tussen 2028 en 2058 moeten terugbetalen via aflossing, dienen zij op instigatie van Brussel wel een rits hervormingen door te voeren in het nationale beleid.
Voor Nederland zijn deze hervormingen gebundeld in het zogeheten Herstel- en Veerkrachtplan, waarin de overheid in 500 pagina’s de EU grote veranderingen belooft op het gebied van duurzaamheid, digitale transitie, de woningmarkt, pensioenen, onderwijs, gezondheidszorg en belasting(ontwijking)en. In totaal ‘krijgt’ de Nederlandse staat daarvoor een subsidie van 5,4 miljard euro.
Oncontroleerbaar fonds
Dat is een relatief klein bedrag. Het meeste geld gaat namelijk naar ‘minder sterke’ economieën. Bovendien is de som een peulenschil in vergelijking met het risico dat Nederland loopt: volgens diverse berekeningen staat ons land voor ongeveer 30 miljard garant voor de lening die de EU aanging. Daarnaast zal de afbetaling van de 5,4 miljard die Nederland ontvangt volgens berekeningen van het ministerie van Financiën in 2024 tot 2058 neerkomen op 38 miljard euro aan aflossing en rente. Ter vergelijking: een land als Italië krijgt uit dezelfde pot zo’n 194,4 miljard: 71,8 miljard subsidie en 122,6 miljard lening. Klokkenluider Hester Bais, advocaat financieel recht en schrijver van het boek Worst Bank Scenario waarschuwt al sinds 2021 voor “de onbeheersbaarheid” van dit fonds. “Geld verdwijnt naar niet-rendabele projecten en in zakken van vriendjes. Een som van 800 miljard in korte tijd over de EU uitstrooien is onverantwoord en oncontroleerbaar.”
Ook FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen luidt de noodklok. “Om zuidelijke landen overeind te houden, gebruiken ze dit soort gigantische, oncontroleerbare fondsen”, zegt hij. “Zo omzeilen ze het Verdrag van Maastricht, dat lidstaten verbiedt elkaars begrotingen te steunen. Het is een manier om geld van Noord- naar Zuid-Europa te laten gaan. Krankzinnig.”
Boven op de grote financiële risico’s en gevolgen die het Coronafonds met zich meebrengt, conformeert Nederland zich met het Herstel- en Veerkrachtplan aan harde eisen. Zoals de hervorming van het pensioenstelsel, waarbij mensen niet langer een vast, maar een variabel pensioen zullen ontvangen, afhankelijk van de beurs. “Beleggen met je pensioen, het daarmee plannen maken is dan dus verleden tijd. Als de beurs slecht is, gaat ook jouw pensioen achteruit”, aldus Bais.
“Voeren we het niet uit of voldoen we niet aan de gestelde EU-eisen, dan kost het Nederland miljoenen euro’s aan subsidie”, aldus Van Houwelingen. “Idem voor de verlaging van de belasting op aardgas: kost ons 600 miljoen euro. Ongekend.”
Herinrichting Waddengebied
Een andere ingrijpende hervorming is de herinrichting van het Waddengebied (zie link). Eilandbewoners maken zich al langer zorgen over de plannen van de overheid en merken dat ze geen enkele inspraak hebben op hoe het gebied wordt beheerd. Dat komt doordat de plannen deel uitmaken van de Europese natuurrichtlijnen waar Nederland zich aan heeft geconformeerd. Voor het eerste kwartaal van 2026 moeten er op de Waddeneilanden minstens twee vaste en tien “toezichts- en monitoringsvoorzieningen” operationeel zijn, zo schrijft het Herstel- en Veerkrachtplan voor.
In dit plan worden ook hervormingen rond de groene transitie, de digitale transitie, de woningmarkt, onderwijs, gezondheidszorg en belastingen besproken. Voor al deze maatregelen gelden deadlines en voorwaarden. Wordt daar niet aan voldaan, dan komt er geen subsidie. “Europese samenwerking werd traditioneel gefinancierd uit bijdragen van de lidstaten, maar de EU ontwikkelt zich steeds meer tot een bestuurslaag met eigen inkomstenbronnen, eigen schuldfinanciering en eigen uitgaven. Er vindt onder onze ogen een overdracht plaats van financiële soevereiniteit van de nationale parlementen naar Brussel. We staan erbij en kijken ernaar”, aldus Bais. Van Houwelingen spreekt van “het top-down doordrukken van plannen” en “een totaal disrespect naar de democratie”.
Illustratie: ©Wifred Klap
Zelfs in de reguliere media wordt gesproken van ‘een wurggreep van de EU’. Bais en Van Houwelingen duiden het anders. “We horen de laatste jaren vaak: ‘Moet van Brussel’”, aldus Bais. “Maar Nederland had ook kunnen zeggen: ‘Wij geloven niet in dit fonds. We dienen geen herstelplan in en werken niet mee aan een systeem van gezamenlijke EU-schuld (zie artikel op p7). Want hoe je het ook noemt, uiteindelijk worden de financiële risico’s en de terugbetaling gedragen door de lidstaten.’” Van Houwelingen: “Dit patroon zie je continu terugkomen. De Kamer keurt een plan goed, neemt het vervolgens op in zo’n EU-plan en zegt dan: ‘Tja, moet van de EU, komen we niet onderuit’. Zo’n EU-plan als het Herstel- en Veerkrachtplan is volstrekt onacceptabel voor ons, het helpt onze hele economie om zeep, maar dat maakt ons kabinet niet uit. Het voert uit wat Brussel wil, en tegelijkertijd zíjn zij Brussel. Het onderscheid tussen Nederland en de EU is niet meer te maken — het is één grote kliek.” Bais: “De VVD streed voor de bühne jarenlang tegen een gezamenlijke schuldenunie, omdat je als ‘sterke’ economie niet wilt opdraaien voor landen zoals Italië en Frankrijk. Onder Mark Rutte is Nederland gewoon meegegaan in het Coronaherstelfonds en zijn de grootste niet-democratische veranderingen tot stand gekomen. Nu zit hij bij de NAVO. Het is één grote stoelendans.”
“Het Europese Coronaherstelfonds is een schoolvoorbeeld van hoe Brussel een crisis aangrijpt om steeds meer financiële macht naar zich toe te trekken. Nederland staat voor ruim 30 miljard euro garant, maar ontvangt slechts 5,4 miljard aan subsidies. En zelfs dat geld mogen we niet vrij besteden. Brussel verbindt er vergaande politieke voorwaarden aan, zoals de CO2-heffing voor onze industrie, de verlaging van de zelfstandigenaftrek en de hervorming van ons pensioenstelsel.
Het meest schrijnende voorbeeld is de belasting op aardgas. Terwijl Nederlandse gezinnen worstelen met hun energierekening, kan onze regering de gasbelasting niet zomaar fors verlagen zonder het risico te lopen tot 600 miljoen aan Europese subsidies mis te lopen. In 2026 betaalt een huishouden maar liefst 73 cent belasting per kubieke meter gas, inclusief btw. Bij een verbruik van 1000 kubieke meter is dat 730 euro aan belasting, alleen al op gas!
De Nederlandse belastingbetaler draagt de financiële risico’s, terwijl Brussel voorwaarden stelt aan ons nationale beleid. Wat als tijdelijke noodmaatregel werd verkocht, schept een precedent voor gezamenlijke Europese schulden die toekomstige generaties moeten terugbetalen. De fundamentele vraag is: dient de Europese Unie nog de belangen van haar burgers, of moeten de burgers inmiddels de belangen van de EU dienen?”
GERELATEERD ARTIKEL
Met het Coronaherstelfonds heeft de EU de coronacrisis aangegrepen om haar lidstaten — inclusief Nederland — in een financieel schuldensysteem te zuigen. De fundering van dit plan is al in 2009 gelegd in het Verdrag van Lissabon. “Toen is vastgelegd dat in tijden van crisis het vetorecht kan worden omzeild”, stelt Hester Bais, advocaat financieel recht. “Corona is vervolgens de ideale crisis gebleken om het grotere plan te versnellen.”
Mayke Wijnen
Hester Bais is advocaat financieel recht en sinds 2014 klokkenluider van een omvangrijke internationale onderpandfraude door banken, pensioenfondsen en verzekeraars. In 2022 bracht ze het boek Worst Bank Scenario uit, waarin ze deze fraude linkt aan een door de EU en VS afgesproken omvangrijke transitie “op het gebied van onder meer klimaat, energie, Oekraïne, een onafhankelijke Palestijnse staat en pandemiebestrijding”. Ook het Coronaherstelfonds maakt deel uit van deze transitie, zegt Bais. “Met het Coronaherstelfonds kan de door de VS en EU afgesproken megalomane transitie worden afgedwongen en kan Nederland de schuldenunie worden ingezogen”, zegt ze. “Jarenlange voorbereidingen komen daarin samen — corona is de ideale versneller.”
Volgens Bais zijn de huidige hervormingen, waarbij de soevereiniteit van landen steeds verder wordt geminimaliseerd, nauw verbonden met de financiële crisis van 2008. “Banken hadden toen enorme onderpandtekorten als gevolg van het sinds eind jaren ’80 verhandelen van risicovolle, complexe producten. Met de oprichting van de Europese Centrale Bank (ECB) in 1998 en de introductie van de euro in 1999 werd de basis gelegd voor een nieuw financieel systeem dat niet alleen dat onderpandprobleem oploste, maar ook de huidige ingrijpende transitie mogelijk maakte.”
Door de oprichting van de ECB werd het monetaire beleid van de lidstaten geleidelijk aan centraal bepaald. In dit gezamenlijke financiële systeem waren nieuwe overheidsschulden nodig “die als nieuw onderpand voor de banken konden dienen en de huidige transitie konden betalen”, verklaart Bais. “Er was echter een probleem. Door de slechte financiële positie van veel lidstaten, kwamen alleen Nederlandse en Duitse staatsobligaties in aanmerking. Het was voor banken dan ook essentieel dat er gezamenlijke Europese schulden zouden komen, die als onderpand gelden.” Voor het maken van deze gezamenlijke schulden door de lidstaten — ook wel schuldenunie, Eurobonds of EU-obligaties genoemd — is lange tijd gewaarschuwd en dit is ook steevast tegengehouden door Duitsland en Nederland. “Iedereen weet dat deze ‘sterkere’ economieën opdraaien voor de zwakkere.”
Het plan om landen gezamenlijk geld te laten lenen, werd desondanks stap voor stap doorgedrukt. “Al voor de kredietcrisis was er een grootschalige bankenlobby voor Eurobonds en ook tijdens de eurocrisis vanaf 2009 kwamen er nieuwe voorstellen voor gezamenlijke Europese obligaties, die nooit werden ingevoerd. Vanaf 2011 gingen lidstaten via het Europees Semester hun economische- en begrotingsbeleid al meer op elkaar afstemmen, maar pas bij corona hebben ze die Eurobonds echt doorgedrukt.”
Vetorecht wordt omzeild
Dat de schuldenunie ondanks de risico’s en waarschuwingen alsnog gecreëerd kon worden, komt door “de afspraken die de EU en de VS in 2007-2008 maakten voor een grootschalige transitie, het zogeheten Trans-Atlantische plan. Dit plan stelt grote veranderingen voor op het gebied van onder meer duurzaamheid, energie, digitalisering en gezondheid — precies die thema’s keerden later terug in Agenda 2030, de Green Deal en het Coronaherstelfonds. En voor precies die thema’s is veel geld nodig”, aldus Bais. Vanaf dan zie je “steeds dezelfde spelers terugkomen”, zegt ze, “niet alleen overheden en internationale instellingen zoals de EU, VN en ECB, maar ook grote financiële partijen zoals pensioenfondsen, verzekeraars, banken en andere institutionele beleggers. Zij beschikken over enorme vermogens en hebben toegang tot beleidsmakers, waardoor zij invloed kunnen uitoefenen op investeringen, regelgeving en maatschappelijke hervormingen.”
Vervolgens werd met het Verdrag van Lissabon in 2009 ook de wettelijke basis gelegd, zegt Bais. “De Europese Unie werd één rechtspersoon, waardoor de EU zelf op de kapitaalmarkt leningen kan aangaan bij deze private beleggers, banken, pensioenfondsen en verzekeraars. Naast de jaarlijkse EU-begroting, waar nationale parlementen nog invloed op kunnen uitoefenen, ontstaat zo een tweede geldstroom: de door de EU aangegane schulden. Die worden niet door nationale parlementen uitgegeven, maar door Brussel. De rekening komt uiteindelijk wel bij de lidstaten terecht. Daarmee verschuift nationale financiële zeggenschap stap voor stap naar Europa”, legt Bais uit.
Met het Verdrag van Lissabon “werd bovendien — en dat is cruciaal — het vetorecht om zeep geholpen. Dit verdrag geeft de Europese Raad namelijk de bevoegdheid maatregelen te nemen wanneer ‘lidstaten worden getroffen door uitzonderlijke omstandigheden die zij niet kunnen beheersen’, en financiële steun te verlenen in noodsituaties. Zonder dat de burger hier invloed op heeft gehad, kan de Raad nu beslissingen nemen met gekwalificeerde meerderheid in plaats van unanimiteit — en dat is ook gebeurd rond de eurocrisis, de energiecrisis en de coronacrisis. Deze bepaling wordt in de praktijk misbruikt voor maatregelen die veel verder gaan dan de klassieke noodhulp waarvoor zij bedoeld was.
Met het Coronaherstelfonds als het kroonstuk — het is de bundeling van alle voorgaande voorbereidingen”, aldus Bais. “Via de omzeiling van het vetorecht door de coronacrisis is door de EU 800 miljard geleend op de kapitaalmarkt. Formeel is de Europese Unie dus de schuldenaar. Tegelijkertijd ontvangen de lidstaten dat geld van de EU via subsidies en leningen en loopt de terugbetaling via de EU-begroting, die door de lidstaten wordt gefinancierd. Zij kunnen alleen met instemming van de EU grootschalige hervormingen doorvoeren en bouwen ondertussen gigantische schulden op.”
Grote fout of opzet?
Zelfs de Europese Rekenkamer uitte kritiek op dit fonds. In de mainstreammedia wordt gerept van een grote fout. “Dit is geen fout. Dit is de bedoeling. Iedere crisis is voortaan een manier om via leningen nieuwe schulden te creëren”, zegt Bais. “Als het écht om economisch herstel zou gaan, dan zou Nederland het mkb steunen, dat een groot deel van de economie vormt en waarvan een deel nog altijd te maken heeft met de gevolgen van corona.”
Het werkelijke doel van de gecreëerde schuldenunie ís de schuldenunie, stelt zij. Alleen zo kan “nieuw en financieel aantrekkelijk onderpand voor de banken gecreëerd worden, die op hun beurt geld kunnen blijven creëren om het systeem in leven houden. De landen spelen het spel mee — ze nagelen zich vast aan de EU en maken de burgers steeds afhankelijker. De soevereiniteit verdwijnt op alle vlakken en zo stevenen we in sneltreinvaart af op een controlemaatschappij.”
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
