“Nieuwe Defensiewet is militaire staatsgreep”
Ingrid de Groot | Datum: 2 oktober 2026
Beeld: Militaire oefening Eemnes | Fotografie: Hanno Breunesse
Grote zorgen over Wet op de defensiegereedheid
De Wet op de defensiegereedheid (Wodg), momenteel in behandeling in het parlement, dreigt Nederland te veranderen in een gemilitariseerde staat, waarbij Defensie almacht heeft en burgers rechten verliezen. “Een militaire staatsgreep”, constateert oud-advocaat en auteur Frank Stadermann.
Regeringscommissaris Omgevingswet en hoogleraar bestuursrecht en duurzaamheid, Kars de Graaf én gedeputeerde Peter Drenth van Gelderland, uitten deze maand hun zorgen over de nieuwe Defensiewet. Deze geeft de krijgsmacht de ruimte af te wijken van gebruikelijke regels voor geluidslimieten, schietoefeningen, vliegbewegingen, natuurbescherming en inspraakprocedures, zelfs in Natura 2000-gebied. “De Wet op de defensiegereedheid beoogt het defensiebelang op eenzame hoogte boven andere belangen in de fysieke leefomgeving te zetten”, aldus De Graaf. Bestaande regels zijn volgens hem onder meer gesteld ter bescherming van de natuur en om voor bewoners een aanvaardbaar woon- en leefklimaat te garanderen. “Afwijkingen van die regels kan vanwege grote openbare belangen wellicht gerechtvaardigd worden, maar doet dan afbreuk aan de eerder gestelde regels en garanties.”
Sieta van Keimpema van Farmers Defence Force (FDF) stelt dat de wet niet uit te leggen valt aan boeren. Waar talloze boerenbedrijven hun vergunning en dus bedrijf verliezen vanwege de stikstofregels, mag Defensie laag vliegen met Apaches, midden in de nacht luide schietoefeningen doen, bossen slopen om kazernes te bouwen, broedende vogels verstoren op de Wadden en met zwermen drones permanent testvluchten uitvoeren boven de Noordzee. “Dat Defensie een oncontroleerbare blanco cheque krijgt, is héél gevaarlijk. Nu al is onduidelijk waar een groot deel van de defensiegelden voor Oekraïne zijn gebleven. In een piepklein en overbevolkt land als Nederland, is een almachtige Defensie een groot probleem. Waardoor aversie kan ontstaan tegen het leger. Niet een vooruitgang.”
In ieder geval dertig families leven overigens al in zo’n duistere wurggreep, omdat hun huizen en boerderijen moeten verdwijnen: het leger wil er een supergrote kazerne of oefenterrein creëren. “Ook de regeling die een tegemoetkoming in eventuele schade kan verstrekken aan burgers wiens eigendom minder waard wordt, is grotendeels niet van toepassing”, stelt regeringscommissaris De Graaf tegenover De Andere Krant “Defensie staat in de toekomst met de Wodg boven de wet. Ze is dan autonoom. Natuurlijk is dat doodeng”, zegt Frank Stadermann, die spreekt van een “militaire staatsgreep”.
Gedeputeerde Peter Drenth van de provincie Gelderland waarschuwde vorige week in online magazine Binnenlands Bestuur dat de nieuwe wet op Defensiegereedheid een miskleun is. De provincie Gelderland noemde het vorig jaar al een “bestuurlijke oekaze” en een mogelijke ‘vrijbrief’ voor stikstofuitstoot op de Veluwe. “Eigenlijk wil Defensie hier precies alles doen wat ongeveer niemand überhaupt in Nederland mag: uitbreiden in Natura 2000-gebied”, zei Drenth. Ook de Waddenvereniging uitte afgelopen zomer al haar grote zorgen over Defensie dat meer dan anders actief is boven de Waddenzee.
De Wodg is recent ingediend bij de Tweede Kamer en wacht nu op een datum voor plenaire behandeling in het parlement.
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
