Opnieuw zieke koeien door omstreden methaanremmer Bovaer
Sjoukje Dijkstra | Datum: 18 oktober 2026
Foto van een ziek stervend kalf. Door de Deense journalist Kent Nielsen gepost op X.
“Het is veilig en effectief, zeggen ze. Waar hebben we dat eerder gehoord?”
Ondanks honderden meldingen van zieke en zelfs gestorven koeien in 2025 en recente nieuwe meldingen in 2026, houdt Denemarken vast aan Bovaer. De overheid versoepelde de regels voor boeren die hun vee ziek zien worden, maar schrapte de verplichting voor de omstreden methaanremmer niet. “Ze blijven zeggen: ‘Het is veilig en effectief’, aldus onderzoeksjournalist Jens Mogensen, “Waar hebben we dat eerder gehoord”, verwijst hij naar de op dezelfde manier aangeprezen coronavaccins.
Tijdens een recente proef op een Deens melkveebedrijf werd wederom zichtbaar hoe ‘veilig en effectief’ Bovaer in de praktijk werkelijk is. Volgens de boer waren ook fabrikant DSM-Firmenich — met hoofdkantoor in Maastricht — en kennisinstituut SEGES Innovation bij het onderzoek betrokken. Alle koeien werden ziek. Op de zesde dag kon één dier niet meer opstaan en werd de proef voortijdig afgebroken.
In 2025 bleken de praktijkervaringen van melkveehouders ook al moeilijk te rijmen met de woorden ‘veilig en effectief’. November vorig jaar berichtte De Andere Krant over boeren die hun koeien ziek zagen worden na het gebruik van Bovaer. De Nederlandse boer Huibert van Dorp, die in Denemarken zeshonderd melkkoeien houdt, meldde destijds diarree, koorts, uierontstekingen en de dood van een koe. Nadat hij stopte met Bovaer, verbeterde de gezondheid van zijn dieren binnen twee dagen. Fabrikant DSM-Firmenich stelde tegenover deze krant dat een oorzakelijk verband niet was aangetoond en verwees naar onderzoeken waarin het middel veilig was bevonden.
De Deense onderzoeksjournalist Jens Mogensen volgt het dossier sinds december 2024. Aanleiding was een video van zuivelcoöperatie Arla, dat sinds 2022 Bovaer gebruikt. Daaronder plaatsten duizenden kritische consumenten hun vraagtekens bij het gebruik van de methaanremmer. Tot verbazing van de journalist hadden de gevestigde media vooral interesse in de reacties die zij in de hoek van de zogenaamde ‘complottheorieën’ konden plaatsen. “Een handjevol mensen wees op de betrokkenheid van Bill Gates. En ja, die betrokkenheid is er ook, maar daar gaat het helemaal niet om. De overgrote meerderheid van critici zijn gewone consumenten die zich op dat moment afvroegen wat dit middel in hun melk en vlees moest. Toch werden zij in de media weggezet als complotdenkers.”
Mogensen dook daarna in de wetenschappelijke onderbouwing en interviewde in februari 2025 een ervaren rundveedierenarts. Die waarschuwde voor ernstige gezondheidsproblemen wanneer het natuurlijke verteringsproces van koeien kunstmatig wordt beïnvloed. “Hij vertelde mij precies wat er volgens hem zou gebeuren. Dat er zieke dieren zouden komen en dat er zelfs koeien zouden sterven. Dat was maanden voordat de grote problemen zich daadwerkelijk aandienden.”
Tegenstrijdige informatie
Ook ontdekte Mogensen tegenstrijdigheden in de officiële informatie over Bovaer. De Deense voedselautoriteiten verzekerden consumenten dat er niets van het middel in melk of vlees terechtkwam, terwijl de Europese veiligheidsbeoordeling van EFSA melding maakte van een afbraakproduct van de werkzame stof 3-NOP. Bij dierproeven met 3-NOP waren onder meer schadelijke effecten op de mannelijke voortplantingsorganen vastgesteld. Mogensen confronteerde de autoriteiten met de tegenstrijdige informatie. “Twee weken later werden de betreffende teksten op hun websites aangepast. Toen ik daarna vroeg waarom, erkenden ze dat de eerdere informatie niet correct was. Het ging volgens hen om zeer kleine hoeveelheden, maar ze moesten dus wel toegeven dat hun oorspronkelijke formulering niet klopte.”
In september 2025 kreeg hij via een klokkenluider toegang tot een besloten communicatieplatform voor melkveehouders. Daar zag de journalist — die voor corona decennia in de reguliere pers werkte, maar onafhankelijk werd toen hij zijn vertrouwen in de mainstreammedia verloor — hoe boeren volgens hem onder druk werden gezet om Bovaer niet de verplichte tachtig dagen, maar het hele jaar te gebruiken. “We wisten nog helemaal niet hoe het op grote schaal zou uitpakken, toch werd al in een vroeg stadium druk uitgeoefend om door te pakken.”
Kort nadat de verplichting in oktober 2025 was ingegaan, stroomden de meldingen binnen. Boeren deelden beelden van koeien met diarree, opgezwollen buiken en problemen met lopen of opstaan. Ook werden sterfgevallen gemeld. “Het hield niet op. Iedere dag kwamen er nieuwe verhalen en beelden bij. In het begin waren boeren bang om naar buiten te treden, maar toen de eersten hun ervaringen deelden, volgden er steeds meer.” Een inventarisatie van het Deense kennisinstituut SEGES Innovation onder 644 melkveebedrijven liet zien dat 419 bedrijven een verminderde voeropname en 434 een dalende melkproductie rapporteerden na de introductie van Bovaer. Ook werden spijsverterings- en stofwisselingsproblemen gemeld. Een rechtstreeks oorzakelijk verband werd daarmee niet vastgesteld.
De klachten brachten de Deense overheid ertoe de regels te versoepelen. Sinds deze maand kunnen veehouders wiens koeien eerder gezondheidsproblemen ondervonden gemakkelijker worden uitgezonderd van het gebruik van Bovaer. Voor andere bedrijven met meer dan vijftig melkkoeien blijft de verplichting om methaanreducerend voer te gebruiken bestaan: tachtig dagen Bovaer of het hele jaar extra vetten aan het voer toevoegen om de methaanvorming in de pens te verminderen. De Deense minister van Natuur en Dierenwelzijn Christian Rabjerg Madsen, blijft Bovaer beschouwen als een belangrijk instrument om de klimaatdoelstellingen te halen.
Opmerkelijk genoeg nam een melkveehouder die vorig jaar al problemen met Bovaer ondervond, opnieuw deel aan de proef die na zes dagen werd afgebroken. Mogensen is bezig te onderzoeken wat daar precies is gebeurd. “Vooraf werden veertien dagen lang bloed-, urine- en melkmonsters afgenomen. Ook tijdens de proef werden de dieren nauwlettend gevolgd.” Volgens Mogensen maken die monsters het onderzoek bijzonder interessant. “Het bijzondere is dat dit een officiële proef was, betaald door de fabrikant. En nu moest die volgens de boer worden gestopt omdat de koeien ziek werden. De onderzoeksresultaten zijn nog niet bekend. Daarmee staat dus ook niet vast dat Bovaer de oorzaak was. Wel kunnen de verzamelde monsters mogelijk meer duidelijkheid verschaffen over wat er in de koeien gebeurt. Het is een belangrijk verhaal.”
Zo lang er geen duidelijkheid is, blijft onder consumenten de weerstand tegen melk afkomstig uit Bovaer-gevoerde koeien groeien. Vooral zuivelgigant Arla ligt onder vuur, terwijl kleinere producenten zoals Thise volgens hem profiteren van de vraag naar melk zonder Bovaer. Mogensen zet bovendien vraagtekens bij de verkoopcijfers van Arla. “Ik zou graag willen weten hoe de verkoop van conventionele melk in Denemarken zich ontwikkelt. Die cijfers zijn niet meer afzonderlijk zichtbaar. Mijn vermoeden is dat die markt het helemaal niet zo goed doet.”
De Europese Commissie heeft EFSA inmiddels gevraagd de veiligheid van 3-NOP opnieuw te beoordelen. De resultaten worden eind november verwacht. Toch ziet Denemarken vooralsnog geen aanleiding het gebruik van Bovaer volledig stil te leggen. Onbegrijpelijk, vindt Mogensen, omdat de verontrustende meldingen aanhouden. “Ik heb met dierenartsen, boeren en organisaties gesproken. Veel mensen konden zich niet voorstellen dat dit na vorig jaar gewoon zou doorgaan. Dat gebeurt dus wel en nu komen de eerste meldingen van zieke koeien alweer binnen.”
De site van onderzoeksjournalist Jens Mogensen: psst-nyt.dk
Bovaer in De Andere Krant: dakl.nl/dossier-bovaer
FrieslandCampina, waarvan bekend is dat het met honderden Nederlandse melkveebedrijven een Bovaer-pilot heeft uitgevoerd, laat na vragen van De Andere Krant weten de Deense meldingen niet te herkennen en ziet “geen aanleiding voor aanvullende maatregelen”. NVWA, toezichthouder op voedselveiligheid, tempert ook de zorgen en stelt dat hoewel “NOPA aantoonbaar kan zijn in melk, dat niet betekent dat dit schadelijk is.” De dienst verwijst naar onderzoek van de Deense Universiteit van Aarhus, dat in het ClimateMilk-project nauw samenwerkt met Bovaer-fabrikant DSM-Firmenich. Het chemieconcern uit Maastricht reageerde niet reageerde op vragen van deze krant. Arla deed dat wel en meldde simpelweg dat “dierenwelzijn bij Arla en onze melkveehouders voorop staat”.
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
