Soest vreest voor gezondheid door hoogspanningsstation bij woonwijk
Hendriëlle de Groot | Datum: 2 april 2026
“Het is geen klein transformatiehuisje. We hebben het hier over een installatie van tien meter hoog.”
Inwoners van Soest maken zich grote zorgen over plannen voor een nieuw hoogspanningsstation aan de rand van de Soester Polder. De installatie zou vlakbij woningen en drie middelbare scholen komen. Volgens hen kunnen de elektromagnetische velden leukemie veroorzaken.
Koen Jansen kreeg op 22 februari een brief waarin hij las dat de gemeente Soest een locatie heeft gekozen voor een hoogspanningsstation nabij zijn woning aan de Stadhouderslaan. Zo’n 50 bewoners richtten daarop een actiecomité op, waarvan Jansen de woordvoerder is. “Het woord ‘besloten’ sloeg bij mij in als een bom”, vertelt hij. “Want als het al besloten is, waar praten we dan nog over?”
Uit het haalbaarheidsonderzoek blijkt dat elf mogelijke locaties zijn onderzocht. Daarvan bleven drie “technisch haalbare” opties over, zo staat in de brief. Volgens de gemeente scoorde de aangewezen locatie 10, naast de rioolwaterzuivering, het beste. Dat betekent dat als de plannen doorgaan, er een hoogspanningsstation in een woonwijk komt. De ondergrondse kabels van dat station gaan richting omliggende plaatsen als Baarn, Eemnes, Den Dolder en Soest. “Binnen een paar honderd meter liggen het Baarnsch Lyceum, de Waldheim mavo en het Griftland College. Dat zijn zo’n 3000 scholieren”, zegt Jansen. Ook is er een kinderdagverblijf in de buurt, op zo’n vijfhonderd meter. Voor de inwoners is het onduidelijk waarom juist voor deze plek is gekozen, in plaats van bijvoorbeeld een industrieterrein. In de stukken die deze krant heeft ingezien, wordt gesproken over ‘inpasbaarheid in het open polderlandschap’. “Hoe zwaar weegt een open horizon tegenover de nabijheid van duizenden kinderen?”, vraagt Jansen zich af.
Internationale studies wijzen op een statistisch verband tussen langdurige blootstelling aan magnetische velden en kinderleukemie. “Er wordt dan gezegd dat er geen bewezen oorzakelijk verband is”, aldus Jansen, “maar een statistisch verband is toch niet niks? Het gaat hier om kinderen. Dan neem je toch geen enkel risico?”
De bewoners hebben een brief geschreven naar de gemeenteraad waarin zij aangeven dat zij vinden dat de gezondheidsrisico’s onvoldoende zijn meegewogen. Het actiecomité wil opheldering, omdat het hoogspanningsstation er tientallen jaren zal staan. Ze hopen dat gemeenteraad zich uitspreekt over de plannen en dat er alsnog voor een andere locatie wordt gekozen.
In de lokale media en tijdens het ‘Lijsttrekkersdebat’ voorafgaand aan de verkiezingen was er aandacht voor. Om de rest van de bewoners te mobiliseren, heeft het actiecomité protestborden besteld. Ook wordt er een brandbrief gepubliceerd om de bewoners bewust te maken van de “verkeerde locatiekeuze van de gemeente”, laat Jansen weten.
Ook bewoner Paul Menko, die op ongeveer 120 meter van de beoogde locatie woont, beklaagt zich. “Het station komt bijna letterlijk in mijn achtertuin.” Hij maakt zich zorgen om de gezondheid van zijn kleinkinderen. “Zij lopen hier straks op honderd meter van zo’n installatie rond.” De informatie in het haalbaarheidsonderzoek en vanuit de gemeente noemt hij “bijzonder summier”. Eigen onderzoek geeft hem meer inzicht. “Hoe meer ik lees, hoe minder ik begrijp waarom juist deze plek is gekozen. Een hoogspanningsstation is zware industrie. Dat hoort tussen andere industrieën, niet bij een woonwijk.” Op de website van het RIVM staat dat er aanwijzingen zijn dat kinderen die in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen wonen een grotere kans hebben op kanker, noemt Menko. Hij vreest dat dit ook kan gelden voor ondergrondse kabels. “Er wordt gezegd: het ligt onder de grond, dus het is geen probleem. Maar magnetische velden verdwijnen niet omdat iets onder de grond ligt. Ik mis transparantie over het totale plaatje: het station én de kabels samen.” De effecten van ondergrondse kabels zijn volgens Menko ook niet onderzocht. “Er is geen risico aangetoond, dus zijn er geen richtlijnen. Internationaal onderzoek wijst wel degelijk uit dat er gezondheidsrisico’s zijn, maar Nederland en Europa zijn, bewust of onbewust, traag met aanpassen van de richtlijnen. We weten inmiddels dat de Gezondheidsraad al in 2018 het RIVM heeft geadviseerd de richtlijnen aan te scherpen, onder andere ook op het gebied van ondergrondse kabels.”
Als hij zijn zorgen kenbaar maakt, wordt hij gestigmatiseerd. “Als je het over magnetische straling hebt, word je al snel uitgemaakt voor wappie. Dan krijg je opmerkingen over aluminiumhoedjes en complottheorieën. Terwijl ik gewoon vragen stel over voorzorg en gezondheid.” Ondertussen staan “de borden voor werkverkeer er al, terwijl de inspraakavond nog moet komen. Alsof de uitkomst al vaststaat”, vertelt hij.
Voor bewoner Jacky — die niet met achternaam in de krant wil — kwam het nieuws als een donderslag bij heldere hemel. “Het station komt pal achter ons huis. Het is geen klein transformatorhuisje. We hebben het hier over een installatie van tien meter hoog, met verlichting en transformatoren die een constante bromtoon geven. Dat verandert je hele woonomgeving.”
De gemeente Soest stelt bij navraag dat er nog geen definitieve bouwvergunning is, maar wel dat is voldaan aan alle Europese normen voor gezondheid. Netbeheerder Stedin meldt dat geluid en straling binnen de normen blijven. Jacky kan weinig met die formele reacties. “Vroeger dachten mensen ook dat asbest geen probleem was. Met de kennis van nu, weten we beter. Gek dat de gemeente hier zo lichtzinnig mee omgaat. Dit gaat over ons huis, onze gezondheid en onze kinderen.”
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
