“Sterven is eigenlijk tot leven komen”
Barbara Le Noble | Datum: 6 november 2026
Tijn Touber | ©mkfotografie
volgens schrijver, inspirator en muzikant Tijn Touber hebben mensen een beperkt beeld van wat de dood is
Het afgelopen jaar was intens voor schrijver, inspirator en muzikant Tijn Touber. Hij overleefde in november 2025 een hartaanval, waarna een openhartoperatie volgde. Afgelopen juni verloor hij zijn geliefde Elske Falkena aan de gevolgen van baarmoederhalskanker. In een openhartig gesprek deelt hij hoe hij deze heftige gebeurtenissen heeft verwerkt en hoe het verlies hem ook weer een nieuw levensdoel heeft gegeven. “Mensen hebben een verkeerd beeld van wat de dood is.”
Het recente heengaan van zijn geliefde vat Tijn Touber samen in één zin: “Het moment van sterven is eigenlijk een moment van opnieuw geboren worden”. Het afgelopen jaar ging de succesvolle auteur (zie kader) door een grote transformatie. Zijn ervaringen verwerkte hij in een nieuw boek en een serie programma’s over de dood, die hij maakt met Deborah Post, dochter van Dirk en Tilly ‘Op Hodenpijl’ Post. “Zij verloor in korte tijd haar beide ouders en ik raakte mijn geliefde kwijt”, vertelt Touber. “Wij kwamen elkaar tegen op de uitvaart van haar vader en later was Deborah aanwezig bij het afscheid van Elske. Vervolgens sloten we een soort pact om elkaar te helpen hier doorheen te komen.”
Het resulteerde onder andere in de coproductie Het einde van de dood, een boek en voorstellingen die zullen plaatsvinden in de kerk van Op Hodenpijl. Ook hoogleraar Jan Rotmans en zanger Stef Bos, die samen met Touber een titelsong voor de voorstelling schrijft, dragen bij. Rotmans, expert op het gebied van maatschappelijke transities en duurzaamheid, is ongeneeslijk ziek door uitgezaaide prostaatkanker. De ziekte maakte Rotmans bewuster van hoe bijzonder het alledaagse is. Hij pleit voor een leven vanuit het hart, in plaats van alleen uit het hoofd. De wetenschapper die zich zijn hele professionele leven heeft beziggehouden met transformatieprocessen (op het gebied van bijvoorbeeld energie, grondstoffen, landbouw en voedsel — red.) wil een positief voorbeeld zijn in de manier waarop hij omgaat met zijn ziekte. Touber legt uit hoe zij gedrieën filosofeerden. “Jan, Deborah en ik zijn met elkaar in gesprek gegaan over onze situaties. Doordat de dood zo dicht bij ons is gekomen, zijn we veel meer gaan leven. Het leven wordt kostbaar als je weet dat het ieder moment over kan zijn. En de dood kan je hart openbreken. Mijn hart is gebroken door deze ervaring, maar doordat het is gebeurd, ervaar ik alles veel intenser. De kleuren, smaken en niet in de laatste plaats connecties met mensen. Deborah en Jan herkennen dat.”
Touber stelt dat veel mensen een verkeerd beeld hebben van de dood. Hij vertelt hoe hij dat ziet. “Er is een grote angst voor de dood, voortkomend uit het paradigma dat die het einde is. De dood is niet het einde, maar een nieuw begin. Toen Elske in mijn armen stierf, was dat zowel een schok als een zegen.” Over hun spirituele relatie en hoe zij hem nu vanaf de andere kant bijstaat: “Ik heb gelukkig vriendinnen die medium zijn en contact maakten met Elske. Zo kwam haar boodschap tot mij: ‘Jij bent gestorven en ik ben gestorven. Jij bent daar, ik ben hier.’ Toen ik dat hoorde, dacht ik: ben ik gestorven? O ja, ik heb een hartaanval en een openhartoperatie gehad en dan is je hart tijdelijk gestorven, want je ligt aan de hart-longmachine. Elske vertelde via het medium hoe dat allemaal deel was van het grote plan. Mijn hart moest letterlijk opengebroken worden, wat ertoe heeft geleid dat ik veel emotioneler en gevoeliger ben geworden. Alles voelt nu meer belichaamd en ik ervaar een diepere verbinding met mezelf als mens en mijn omgeving. Sinds ik dichter bij mijn gevoel sta, maak ik gemakkelijker keuzes en kan ik mijn eigen grenzen beter bewaken. Voorheen leefde ik meer vanuit mijn hoofd.”
De westerse mens is opgevoed met het denkkader van ‘eerst zien dan geloven’. Van een sjamaan in Colombia leerde Touber dat zolang je met die overtuiging leeft, de scheiding tussen dimensies niet kan oplossen. Als je gaat experimenteren met ‘eerst geloven dan zien’, gebeuren er wonderen, zoals toekomstige gebeurtenissen kunnen voorvoelen of paranormale vermogens ontwikkelen. Roald Dahl zei iets vergelijkbaars: Those who don’t believe in magic, will never find it.
Vanuit verwondering en nieuwsgierigheid heeft de schrijver zich de afgelopen maanden verdiept in het onderwerp ‘leven na de dood’. “Ik heb nu denk ik wel honderd filmpjes gezien over bijna-doodervaring (bde) en de mensen die dit hebben meegemaakt, zeggen eigenlijk allemaal iets vergelijkbaars. Hun zintuigen stonden helemaal open en het bewustzijn was zodanig verruimd dat ze een intens geluksgevoel ervoeren. Niemand wilde terug naar aarde, zelfs al hadden ze hier een heerlijk leven met fantastische kinderen, het mooiste huis en een droombaan.”
Door zijn verdieping en ervaringen is Touber ervan overtuigd geraakt dat er leven na de dood is. Zelf maakte hij nooit een bde mee. Elske twee keer en daarover spraken ze vaak. “Ze was niet bang voor de dood en zei altijd: ‘Sterven is niet erg. Het leven op aarde is de grote uitdaging.’ Ze wist dat het aan de andere kant fantastisch was.”
Touber bestudeerde onder andere het werk van de Amerikaanse neurochirurg Eben Alexander, die zelf een bde meemaakte en die veel gepubliceerd heeft over dit thema. In zijn bekende boek, Na dit leven, legt Alexander uit dat onze hersenen de bandbreedte om de realiteit waar te nemen extreem inperken. Zodoende kwam Touber tot de gedachte dat sterven eigenlijk ‘tot leven komen’ is en dat geboren worden op aarde een vorm van sterven is. Zodra we in een lichaam incarneren, bepalen de hersenen onze realiteit: “Wetenschappers denken dat bewustzijn voortkomt uit de hersenen en dat die ons reuze-intelligent maken, maar in feite heeft ons brein een beperkende functie. Zodra iemand hersendood is, verruimt het bewustzijn weer en ontstaan de bijna-doodervaringen zoals beschreven in vele boeken. Eigenlijk is het sterven van het ego de wedergeboorte van de ziel.”
Hij stelt dat het leven een aaneenschakeling is van sterven en opnieuw geboren worden. Terugblikkend op zijn eigen rijke leven zegt hij: “Ik heb ook veel verschillende fases gekend. Ooit begon ik als muzikant, waarna ik de spiritualiteit ben ingedoken. Ik hou van contrasten en beleef graag het hele spectrum. Je zou kunnen zeggen dat ik eerst in de herrie zat en daarna in stilte. Door het leven aan te gaan en nieuwsgierig te blijven, is er steeds iets nieuws op mijn pad gekomen en bleef ik leren. Mensen die van gedachten kunnen veranderen, zijn in ontwikkeling.” Onderzoek is belangrijk voor Touber, tevens journalist, en de basis voor de vele boeken die hij schreef. “Ik probeer nooit te denken dat ik het wel weet.”
Dat hij ver kan gaan in zijn onderzoek, blijkt ook uit een voorval van twintig jaar geleden. Touber hield toen een interview met Bram Vermeulen — na zijn overlijden. Destijds schreef hij incidenteel voor het spirituele tijdschrift Happinez. Hij stelde de redactie voor Vermeulen via een medium te interviewen. Vermeulen, zanger, componist, cabaretier, striptekenaar en kunstschilder (1946–2004) was een kennis van Touber. “Een jaar na zijn overlijden vroeg ik zijn vrouw Shireen Strooker: ‘Hoe zou het Bram vergaan in het hiernamaals?’ Bram had altijd eigenzinnige theorieën over het leven, geloofde in reïncarnatie en hechtte veel waarde aan intuïtie. Hoofdredacteur Inez van Oord durfde dit experiment aan. Een medium (Willemijn Bessem) stemde samen met Shireen af op de energie van Bram, terwijl Inez en ik in een andere kamer wachtten. Binnen een paar minuten hoorden we de vrouwen lachen, omdat er antwoorden doorkwamen op vragen die alleen Bram kon weten. Wat ik me nog goed herinner van die sessie, is dat degenen die zijn overgegaan het jammer vinden dat wij denken dat ze dood zijn. De doden blijven namelijk deel van ons leven en voelen zich nog steeds bij ons betrokken. Bram zei: ‘Omdat jullie op aarde zo’n verkeerd beeld hebben van de dood, verbreken jullie het contact met ons. Als jullie je beeld over de dood kunnen veranderen, kunnen wij weer deel van jullie leven zijn, want wij staan te trappelen om jullie bij te staan, lief te hebben en te inspireren.’”
Dit komt overeen met wat Elske hem via mediums vanuit het hiernamaals vertelt. “Ze wil blijven samenwerken, maar eerst brengt ze mijn hart op hetzelfde niveau als het hare. Ze zei dat haar hart nu weer heel is. Omdat ik daar nog niet ben, gaat ze mij helpen en dat is een proces van een paar maanden. Daarna kunnen we optimaal energetisch samenwerken.” Touber praat nog steeds in de tegenwoordige tijd over haar. “Ik heb haar gezegd hoe ontzettend veel ik van haar hou en hoe dankbaar ik ben voor onze relatie.”
De auteur deelt dat hij door een intense rouwfase is gegaan, maar nog steeds gelukkig is, misschien wel gelukkiger dan ooit. Is deze houding niet gewoon een manier om om te gaan met het grote verdriet dat het verlies van een geliefde met zich meebrengt? Touber begrijpt deze gedachte. “We hebben allemaal een filosofie over het leven en de dood, maar laten we eerlijk zijn: niemand weet het écht zeker. Mensen die zeggen dat de hemel niet bestaat, weten het ook niet. En als ik dan toch een filosofie mag kiezen, dan liever deze, want dit zorgt ervoor dat ik geen angst meer heb, me nog steeds verbonden voel met Elske en dat ik nu weet waarom ik hier nog ben: om een ander perspectief op leven en dood te brengen.”
Het heengaan van Elske gaf hem dus een doel, een bestemming. “Misschien is het allemaal bullshit, maar als zij nog op aarde was geweest, was ik me waarschijnlijk niet in dit thema gaan verdiepen. Natuurlijk heb ik ook wel een fase gehad dat ik dacht: waarom laat je me alleen achter hier, we zouden toch samen oud worden? Gaandeweg begon ik eigenlijk in te zien dat ze me niet in de steek heeft gelaten, maar dat ze me de gelegenheid heeft gegeven nog meer in mijn kracht te staan.”
Hij legt uit: “Het verhaal van Elske en Tijn op aarde is afgelopen, die deur is gesloten en dat besef was een flinke schok. Nu we een paar maanden verder zijn, merk ik dat er ook deuren ópen gaan met nieuwe mensen en mogelijkheden. Zoals de projecten met Deborah Post, Jan Rotmans en Stef Bos. Die schok was blijkbaar nodig om dat in gang te zetten. Iedereen probeert heftige gebeurtenissen te vermijden. Niemand wil pijn, niemand wil geliefden verliezen. Nu zie ik het zo: Als ik het allerergste al heb gehad, hoef ik nergens meer bang voor te zijn. Het allerergste is al gebeurd. Dat heeft me kracht gegeven en een ander perspectief op de dood.”
Vanuit spirituele tradities wordt weleens gezegd dat er eigenlijk maar twee energieën zijn waartussen wij leven, angst en liefde. Hoe verhoudt dit zich tot de dood? Touber stelt: “De grootste angst die wij als mensen hebben is doodsangst. Als wij die angst kunnen overwinnen, door in te zien dat de dood helemaal niet bestaat, het leven doorgaat en — sterker nog — je dan pas echt tot leven komt, dan zullen alle angsten uiteindelijk verdwijnen. Zonder angst blijft alleen de liefde over. En hoe noemen we een wereld waar alleen maar liefde is? De hemel. Samen de hemel op aarde creëren, dat is mijn doel.”
Tijn Touber is schrijver, journalist en muzikant. In zijn werk onderzoekt hij thema’s als bewustzijn, vrijheid, persoonlijke ontwikkeling en de kunst vanuit een eigen visie te leven. In de jaren ’80 richtte hij de band Loïs Lane op. Van de boeken die hij schreef zijn Spoedcursus Verlichting en Time Bender de bekendste. Binnenkort verschijnt zijn nieuwe boek: Wat zou J.C. doen? over Johan Cruijff. Touber ziet de legendarische voetballer vooral als eigenzinnig denker en levenskunstenaar. “Johan Cruijff sprak vrijwel altijd over voetbal, maar hoe langer ik naar zijn woorden keek, hoe meer ik daarin een complete levensfilosofie begon te herkennen. Wat gebeurt er wanneer we die filosofie toepassen op onze eigen tijd? Dat werd mijn zoektocht.”
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
