VS koopt Russische diesel, EU houdt boycot in stand
Eric van de Beek | Datum: 20 oktober 2026
Illustratie: ©Wilfred Klap
Europese commissie onderneemt niets om inflatie te beteugelen
Terwijl de EU afstevent op een totaalverbod op aardgas en olieproducten uit Rusland, koopt de VS diesel aan in Rusland. Tot een verandering van beleid in Brussel leidt dit vooralsnog niet. De Europese Commissie lijkt meer belang te hechten aan het schaden van de Russische staatskas dan aan de bescherming van de eigen economie.
“Ik heb zojuist een zeer succesvol gesprek afgerond met de Russische president Vladimir Poetin, waarin is overeengekomen dat Rusland onmiddellijk meer dan 300.000 ton dieselbrandstof zal leveren aan de Amerikaanse en wereldwijde markt, nog eens 500.000 ton in de maand november en 1.000.000 ton direct daarna.” Met die woorden maakte de Amerikaanse president Donald Trump eind vorige week wereldkundig dat de VS tijdelijk een uitzondering maakt op de sancties die het land ruim vier jaar geleden instelde tegen Rusland. In reactie op de Russische invasie van Oekraïne van februari 2022, verbood Joe Biden, Trumps presidentiële voorganger, de import van Russische olie, aardgas en kolen. Trump handhaafde aanvankelijk dit verbod. Vorige maand zette hij het zelfs nog kracht bij door een wet te tekenen die het mogelijk maakt landen te straffen die nog wel Russische brandstoffen aankopen. De VS dreigt die landen importheffingen op te leggen tot wel 100 procent. Die dreiging hangt ze nog steeds boven het hoofd, maar niet als ze diesel uit Rusland halen, want daarvoor heeft de Amerikaanse regering inmiddels een tijdelijke ontheffing verleend.
Trump hoopt met het doorbreken van de boycot de prijs voor diesel omlaag te krijgen. De brandstof, die gemaakt wordt uit aardolie, is in de VS 65 tot 74 procent duurder geworden in vergelijking met vorig jaar. De dieselprijs bereikte afgelopen maand een absoluut record van € 1,54 per liter. Omdat vrijwel alle Amerikaanse vrachtwagens, goederentreinen en zware landbouwvoertuigen op diesel rijden, zijn de kosten voor transportbedrijven en boeren geëxplodeerd. Die berekenen zij door aan de supermarkten en winkels, die zij op hun beurt weer doorberekenen aan de consument. Daarnaast is de benzineprijs flink gestegen. Amerikanen betalen aan de pomp nu ongeveer 39 procent meer dan een jaar geleden, te weten € 0,74 per liter. Met de tussentijdse verkiezingen van 3 november in het verschiet, zijn dat allemaal geen beste ontwikkelingen voor Trump, die graag in het Congres een meerderheid wil behouden voor zijn Republikeinse partij. Volgens een recente peiling van Reuters/Ipsos legt 78 procent van de Amerikanen de schuld bij Trump voor de hoge brandstofprijzen en de stijgende kosten voor levensonderhoud. De oorlog die de VS en Israël op 28 februari begonnen tegen Iran, hebben geleid tot de sluiting van de Straat van Hormuz, waardoor een belangrijk deel van de wereldwijde handel in aardgas en olieproducten stil is komen te liggen.
In Europa zijn de economische vooruitzichten al niet veel beter. De prijzen voor benzine en aardgas zijn door het dak gegaan, en de boodschappen blijven maar duurder worden. Maar anders dan de Amerikaanse regering, heeft de Europese Commissie tot nu toe niets ondernomen om de inflatie in de eurozone te beteugelen. Van het afzwakken van sancties tegen Rusland willen de Europese bestuurders sowieso niets weten. “De VS is onze belangrijkste bondgenoot, maar onze boodschap is duidelijk: als we een einde willen maken aan deze oorlog, is de enige manier om dat te doen meer druk uit te oefenen op Rusland”, zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas afgelopen maandag in een reactie op Trumps dieselbesluit. De EU denkt Rusland te kunnen dwingen tot een vertrek uit Oekraïne door de brandstofexport van het land te raken en daarmee de staatskas. Helemaal zonder gevolgen voor Rusland is dit niet gebleven. Maar tot een einde van de oorlog heeft het niet geleid en er zijn ook geen aanwijzingen dat de sancties dit alsnog zullen bewerkstelligen. Zeker is dat de sancties als een boemerang zijn teruggeslagen. De energieprijzen in de EU liggen sinds 2022 aanzienlijk hoger dan in concurrerende regio’s zoals de VS. Dit heeft geleid tot economische stagnatie, met name in landen die sterk afhankelijk waren van Russisch gas, Duitsland voorop. Van de vier Nord Stream-gaspijplijnen, die liepen van Rusland naar Duitsland, heeft er één de aanslagen van september 2022 overleefd. Poetin heeft zich bereid verklaard de gastoevoer te hervatten via die lijn, maar de EU wil daar niets van weten. Het prijsplafond dat de EU heeft ingesteld op de import van ruwe olie, diesel, benzine, kerosine en stookolie uit Rusland, heeft ertoe geleid dat deze producten Europa vrijwel alleen nog bereiken via Aziatische en Afrikaanse landen die deze producten doorverkopen tegen een hogere prijs.
De Europese economie, die toch al schade had opgelopen door de sancties tegen Rusland, heeft een extra klap te verduren gekregen door de afsluiting van de Straat van Hormuz, waar zo’n 20 procent van alle olie en gas dat in de wereld wordt verbruikt doorheen ging. Dit heeft voor Europa grotere gevolgen dan voor de VS. De Amerikanen zijn min of meer zelfvoorzienend in olie en zij exporteren gas. Europa is netto-importeur van olie en gas. Het weerhoudt de EU er niet van de eigen economie opnieuw een flinke klap toe te brengen. In februari van dit jaar nam de EU een wet aan die in 2027 de import van Russische brandstoffen geheel verbiedt. Het zal met name gevolgen krijgen voor de gasprijs in Europa en zorgen voor een nog grotere afhankelijkheid van de VS. In de eerste helft van 2026 bedroeg het aandeel van Rusland in de totale Europese gasimport ongeveer 12 procent. Het ging daarbij met name om vloeibaar aardgas (LNG) dat met schepen werd aangevoerd, de rest van het Russische aardgas kwam Europa binnen via de enige nog in gebruik zijnde Russische pijpleiding, die via Turkije loopt naar Griekenland, Hongarije en Slowakije. Als het Russische aandeel wegvalt, zal Europa zich voor zijn aardgasimport vooral tot de VS moeten wenden, waar het toch al sterk afhankelijk van was geworden. Waar in 2021 slechts 7,3 procent van de Europese gasinvoer uit de VS kwam, is dit inmiddels ruim 26 procent. Volgens The Institute for Energy Economics and Financial Analysis (IEEFA) zal in 2027 het Amerikaanse bedrijfsleven de belangrijkste leverancier van aardgas zijn in Europa. Het Amerikaanse aandeel in de Europese gasimport stijgt dan naar 40 procent.
De Amerikanen hebben de Europeanen daarmee precies waar ze ze hebben willen. Al sinds 2014, toen de oorlog in Oekraïne een aanvang nam, heeft Washington er bij Brussel op gehamerd dat Europa zich minder afhankelijk moest maken van Russisch aardgas. Tijdens de eerste termijn van de regering Trump hebben de VS zelfs gedreigd met sancties tegen Europese bedrijven die hielpen met de aanleg van Nord Stream 2, de twee extra gaspijpleidingen van Rusland naar Duitsland. Waar in 2021 Europa voor zijn gasvoorziening nog vooral afhankelijk was van Rusland, is dat nu de VS geworden. Met alle negatieve gevolgen voor Europa van dien. Het aardgas uit de VS moet in vloeibare vorm via schepen worden aangevoerd. Dit is vele malen duurder dan aardgas dat via pijpleidingen wordt aangeleverd.
De populariteitsprijs zal Trump niet winnen met de ontstane Europese afhankelijkheidsrelatie. Alleen voor de Amerikaanse LNG-producenten is het kassa. De Amerikaanse bevolking zal hem op 3 november afrekenen op de prijzen aan de pomp en in de supermarkten. De aangekondigde aankoop van Russische diesel heeft de prijs nog niet doen dalen. Energie-experts nemen ook aan dat dit niet op korte termijn alsnog zal gebeuren.
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
