“Alles in het dorp is veranderd”
Emma Oldenkamp | Datum: 12 augustus 2026
ENGELEN — Protestborden tegen de komst van een asielzoekerscentrum. In de Brabantse dorpen Engelen en Bokhoven wordt extra gesurveilleerd nadat daar meerdere woningen waren beklad met teksten tegen asielopvang. Fotografie: Robin van Lonkhuijsen / ANP
Rustig Brabants dorpje Engelen verdeeld in twee kampen na aankondiging komst azc
Het Noord-Brabantse dorpje Engelen is de volgende in een reeks Nederlandse plaatsen waar op ondemocratische wijze een asielzoekerscentrum is aangekondigd, ditmaal in een leegstaand politiebureau. Het heeft de eens zo hechte gemeenschap gespleten. Twee kampen, met allebei een app-groep — inclusief spionnen aan beide kanten — maken de verdeeldheid pijnlijk zichtbaar. “De hele situatie wordt helemaal verkeerd in beeld gebracht.”
De heftige verdeeldheid in Engelen is bij aankomst letterlijk in het straatbeeld zichtbaar. Aan de hekken rondom het leegstaande politiegebouw zijn vele protestborden vastgemaakt. Sommige anti-azc-teksten zijn doorgestreept en overgespoten met pro-azc-leuzen.
Enkele bewoners in het dorp bij wie ik aanbel, ontvangen mij als verslaggever van De Andere Krant desondanks met open armen. Ze nodigen me zelfs uit wat te komen drinken. “Het is een aantal maanden geleden begonnen met briefjes op de bomen, waarop stond: ‘Er komt hier een azc’”, vertelt Janine*, een 18-jarige inwoonster die in de buurt van de aangewezen opvanglocatie aan De Beverspijken woont. Zij vertelt dat inwoners verbaasd zijn over de manier van communiceren. “Wij hebben niks gehoord van de gemeente, er is ons niks verteld. Toen zijn mensen zelf gaan speculeren, bellen en vragen stellen.” Slechts een klein gedeelte van Engelen — een plaatsje met ruim 5600 inwoners — ontving daarna een brief van de gemeente met de bevestiging van de komst van de opvanglocatie. “Meerdere mensen uit Engelen hebben daarna het initiatief genomen een brief te schrijven. Ze zijn zelf gaan flyeren bij elke deur hier in Engelen. Zo heeft het nieuws zich in het hele dorp verspreid. Al heel snel daarna werden er demonstraties gehouden.”
Uit achterhaalde Woo-documenten blijkt dat het college van B en W al zeker sinds oktober 2024 met de azc-plannen bezig was. Veel bewoners hebben daarom het gevoel dat de komst van het asielzoekerscentrum in hun dorp er slinks doorheen is gedrukt. “Dat zorgt voor een groot gevoel van onrechtvaardigheid”, vertelt inwoonster Berber*, een van de initiatiefnemers van de vrouwenmars in het dorp. Ze vertelt dat uit e-mailcommunicatie blijkt dat de gemeente wilde wachten met het bekendmaken van ‘het nieuws’ tot na de gemeenteraadsverkiezingen. “Heel kwalijk. Ik vind dat ook een stukje kiezersbedrog. Hadden ze van tevoren bekendgemaakt dat ze dit wilden, dan denk ik dat er met de gemeentelijke verkiezingen heel veel mensen anders gestemd zouden hebben, in een poging het tegen te houden.” Janine vult aan dat ze niet tegen opvang zijn, “maar we zijn wel tegen de manier waarop dit gaat en vooral de locatie”.
Ze vertelt hoe de gemeente na de commotie informatiebijeenkomsten is gaan organiseren. “Voor de straat die het dichtst bij het azc ligt, was een aparte bijeenkomst. Die kregen dan een lunch en daar kon je het erover hebben. Dat was, hoe ik het heb beleefd, vooral omkoperij en ‘verbloemen’. Ze wilden het mooier laten lijken dan het eigenlijk is.” Daarna volgden ook voor andere bewoners informatieavonden. “Eigenlijk was het de bedoeling dat er maar één zou komen. Dat zijn er uiteindelijk drie geworden. Er waren nog meer mensen die wilden praten en vragen stellen, waardoor er nog een onlinebijeenkomst is gekomen.”
Janine stelt dat de gemeente niet eerlijk is over de gang van zaken. “Toen wij die fysieke informatieavonden hier hadden met informatiestands, stelden mijn buurman en ik dezelfde vraag bij een andere stand. We kwamen allebei met andere antwoorden naar buiten. Er zijn uiteindelijk heel veel vragen gesteld en maar heel weinig concrete antwoorden gegeven.”
Het grootste deel van de dorpsbewoners is tegen de komst van het azc. “Het dorp heeft twee groepsapps: in de voorstandersgroep zitten 130 mensen, in de tegenstandersgroep een paar honderd”, vertelt Janine. Berber stelt dat in tegenstelling tot wat beweerd wordt, ook de stille meerderheid tegen is, maar dat deze zich niet durft uit te spreken.
Grootste punt van zorg voor veel bewoners is de locatie van het azc. “Het is de enige grote toegangsweg van en naar Den Bosch. Iedereen moet er langs: kinderen, scholieren, ouderen. Daarachter zitten de sportvelden. Om het dorp uit te komen, kom je er vrijwel altijd langs. Daar zit ook het knelpunt. Hoe veilig is het? Het is al geen fijne plek, want het is daar in de avond erg donker.”
Berber vertelt dat de opvanglocatie voor het asielzoekerscentrum langs het Engelenmeer ligt, een populaire zwembestemming op warme dagen. “Daar is ook naaktrecreatie”, zegt zij. Haar man voegt eraan toe dat vlakbij ook een homo-ontmoetingsplaats is. “Dat past helemaal niet in de cultuur van de mensen die hier voornamelijk verwacht worden in het azc. Dat zullen toch mensen uit Syrië, Eritrea, Afrikaanse landen zijn. Dus ik denk dat ook hun veiligheid niet goed meer kan worden gewaarborgd.” Ook voor de asielzoekers zelf zou de locatie niet veilig zijn. “De meeste van deze jongeren zullen niet kunnen zwemmen en dat is gevaarlijk zo dicht bij zo’n meer in de buurt,” aldus Janine.
Janine stelt dat veel bewoners hebben gehoord dat de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND) de zaken niet op orde heeft en daardoor niet goed in de gaten heeft waar de asielzoekers vandaan komen. “We hebben straks geen idee waar die jongeren vandaan komen, welke taal ze spreken, welke cultuur ze hebben of hoe oud ze zijn.” Het asielzoekerscentrum is een zogenoemde Procesopvang locatie (POA). “De jongeren blijven hier maar een aantal weken en dan stromen ze weer door naar een andere locatie. Wij krijgen de zogenoemde probleemjongeren uit Ter Apel en alle grote plekken nu die overbelast zijn.”
Berber vertelt dat het azc zeker vijftien jaar in het Brabantse dorp zal blijven. “Er wordt steeds gesproken over vijftig jongeren, maar het is vijftig jongeren keer zes tot acht weken en dat voor vijftien jaar. Dus je hebt het over duizenden jongeren als je dat sommetje gaat maken: dat zijn er gewoon echt heel veel. Dat wordt vergeten.” Ze vervolgt: “Er wordt vaak gezegd: maar het zijn toch maar vijftig van die jongens? Nee, dat is niet het geval. Hier komen zo ook jongens die zitten met trauma’s, we weten niet wat ze meegemaakt hebben.”
De bewoners die deze krant sprak, zeggen allen niks tegen buitenlanders te hebben. “Ik ben sowieso niet tegen een azc, want als mensen moeten vluchten voor religie, geaardheid of oorlog, daar sta ik volledig achter. Maar veel van deze jongeren zijn door meerdere landen heen gekomen om hier terecht te komen. Nederland is wat dat betreft voor hen het neusje van de zalm. Als het Oekraïense gezinnen waren geweest, was het geen probleem. Als het vluchtelingengezinnen waren geweest, hadden we er ook niet zo’n probleem mee gehad. Maar het gaat puur om de doelgroep. Als je vijftig Nederlandse jongeren in die ruimte bij elkaar zet, is dat ook niet verstandig”, stelt Stan*, die samenvat dat veiligheid het grootste punt van zorg is.
De nodige media en politici zetten de bezorgde bewoners van Engelen ondertussen weg als gewelddadig, racistisch en fascistisch. “Wat een lelijk vandalisme in Engelen. Samenleven is een van de kernwaarden van Nederland. Verschillende meningen mogen daarbinnen bestaan, daarover gaan we met elkaar in gesprek. Voor het intimideren van mensen die zich inzetten voor mensen die zijn gevlucht voor oorlog is geen enkele rechtvaardiging”, tweette premier Rob Jetten op 29 juli. Het activistische BNN Vara-blog Joop deed daar nog een schep bovenop: ‘Pro-leider Klaver: Stilte van kabinet’ rond fascistische terreur Engelen is ‘onbegrijpelijk’.
De bewoners van Engelen hebben het gelezen, gezien en gehoord. “Ik vind het heel erg pijnlijk dat het gebeurt. We worden heel erg in een rechts-extremistische, fascistische, racistische hoek geduwd. En dat vind ik vreselijk, want ja, als we iets niet zijn, dan is het dat. Als je tegen het azc bent, dan word je in dat hoekje geschoven”, vertelt de zichtbaar geëmotioneerde Berber. Ook wordt verteld dat veel mensen liever niet met de media praten, uit angst geframed te worden. Het is om die reden dat alle mensen die deze krant sprak met een gefingeerde naam zijn geciteerd. “Alles wat negatief is, wordt uitvergroot en alles wat heel vredelievend gaat, laten ze niet zien,” aldus Berber.
Janine blikt terug op de tweede dag van het protest, waar de mobiele eenheid met vijftien bussen paraat was. “Engelen is een heel rustig dorp, we wilden gewoon onze stem laten horen. En wat gebeurt er? Op een gegeven moment gingen de helmen op en kwamen de honden tevoorschijn, terwijl er niks aan de hand was. In de media verschenen verhalen dat het er hier helemaal wild aan toe ging. De hele situatie wordt totaal verkeerd in beeld gebracht.”
Ook verhalen over bekladde huizen haalden het nieuws. “Het is voor ons ook een raadsel wie het heeft gedaan”, zegt Stan. “Niemand weet het, maar iedereen is wel van mening dat het belachelijk is dat het gebeurd is,” aldus Berber. “We hebben alles vreedzaam gedaan”, voegt Stan eraan toe, “maar dat is gelijk door deze actie van tafel geveegd.” Sommige inwoners vermoeden dat het om een false flag-operatie gaat, alles bedoeld om de tegenstanders te framen.
Berber, mede-organisator van de vrouwenmars in het dorp, vertelt dat die demonstratie heel vreedzaam verliep. “De mars was puur voor vrouwen, voor de veiligheid, voor de kinderen. Het was echt een geweldige mars, veel deelnemers, heel veel mooie beelden ervan met drones en ook foto’s. Maar er was haast geen media, terwijl het wel was aangekondigd.”
Alle consternatie heeft ervoor gezorgd dat het dorp in verdeeldheid is geraakt. “Je krijgt veel discussie met mensen, want veel mensen geloven dat er nooit iets gebeurt. We hebben één supermarkt in het dorp en het was eigenlijk altijd heel gezellig daar. Iedereen zei elkaar gedag. Nu kijkt iedereen elkaar aan van ‘ben jij voor of ben je tegen?’” vertelt Stan. “Alles in het dorp is veranderd.”
* Janine, Berber en Stan zijn gefingeerde namen. Vanwege de polarisatie wilden deze bewoners liever niet met hun echte naam, uiteraard bij de redactie wel bekend, in de krant.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
