De échte racisme-kaart

Frank Karsten | Datum: 9 juni 2026

Deelnemers die antwoordden met “mensen van een ander ras” toen hen werd gevraagd welke groepen mensen ze niet als buren zouden willen hebben. Bron: The Washinghton Post

Wereldwijd onderzoek toont weinig discriminatie in Nederland

Wie de laatste weken het nieuws volgt, krijgt makkelijk de indruk dat Nederlanders en andere Europeanen tot de meest racistische volkeren ter wereld behoren. Maar klopt dat ook met de werkelijkheid? Verschillende internationale onderzoeken schetsen een genuanceerder en vaak tegenovergesteld beeld.

De World Values Survey Association is een internationale non-profitorganisatie die al sinds 1981 onderzoekt wat de normen en waarden zijn in landen rond de wereld. Een van de vragen luidt: “Zou u bezwaar hebben tegen een buurman van een ander ras?”

De resultaten zijn verrassend, zoals zichtbaar is op de bijgevoegde kaart die in 2013 in The Washington Post werd afgedrukt (de grijsgekleurde landen zoals Nederland waren toen niet in het onderzoek meegenomen). Het blijkt dat Noordwest-Europa en de Angelsaksische landen al decennialang zeer laag scoren op de racismeschaal. In het meest recente onderzoek scoorden Zweden en Nederland ruim onder de 5 procent. Daarentegen scoren landen in het Midden-Oosten, Azië en Afrika consequent hoger. India, Jordanië, Bangladesh, Hongkong, Iran, Libanon, Bahrein en Egypte voeren de lijst aan met 20 tot meer dan 40 procent. Andere onderzoeken, zoals die van het Amerikaanse Pew Research Center, toonden overeenkomstige resultaten.

Binnen Europa blijken Zweden, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Noorwegen en Nederland het minst racistisch. De Grieken vormen een opvallende uitschieter, zij maken het meest bezwaar tegen een buurman van een ander ras. Zuid-Amerika is ook erg tolerant, met het sterk multi-etnische Brazilië zelfs als topscorer.

Mensen kunnen natuurlijk gewoon liegen over hun tolerantie, dus je kunt je afvragen of de uitkomsten wel valide zijn. Maar verschillende andere indicatoren bevestigen dit beeld. Zo is het kastensysteem in India de facto nog steeds actief en is het in landen als Saoedi-Arabië onmogelijk om als niet-moslim het burgerschap te verkrijgen. Daarbij komt dat veel Europese landen wetten hebben tegen discriminatie en een rechtssysteem kennen dat gebaseerd is op gelijkheid.

Nu is het prettig dat je buurman geen bezwaar tegen je heeft, maar wellicht discrimineren allerlei instituten en overheidsorganisaties je wel. Gelukkig heeft een andere non-profitorganisatie, het World Justice Project, de afgelopen tien jaar wereldwijd gemeten wat de mate van discriminatie is qua werk, rechtspraak en overheidsdiensten. Het kwam tot de conclusie dat Denemarken, Noorwegen, Finland, Zweden, Duitsland en Nederland het beste scoren.

Tonen de uitkomsten dat er wellicht een correlatie is tussen tolerantie en welvaart? In ieder geval niet helemaal. Zuid-Korea is welvarender dan Oekraïne, maar toch racistischer. En Iran zit op hetzelfde welvaartsniveau als Bolivia, maar de laatste is aanzienlijk toleranter tegenover de buren.

Interessant is ook de trend sinds 1981, toen het WVS begon met onderzoeken. Wereldwijd groeide de etnische tolerantie enigszins, maar in westerse landen steeg die relatief het meest. Zo kleurde Frankrijk in 2013 nog rood op de kaart, maar tegenwoordig is dat blauw. Racisme lijkt dus niet muurvast te zitten in witte mensen, zoals Jan Mulder ooit in het Vlaamse weekblad Humo schreef.

Racisme en etnocentrisme zijn universeel menselijke eigenschappen. Maar het idee dat ze met name bij blanke Europeanen en Noord-Amerikanen voorkomen wordt tegengesproken door de internationale data.

Abonneer

Frank Karsten is auteur van ‘De discriminatiemythe’ en is te bestellen op onze website: https://deanderekrant.nl/bestellen/de-discriminatiemythe/

Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.

Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!

Neem een abonnement

Proefabonnement (€ 20)