De publieke omroep als een gesloten systeem in verval

Erick Overveen | Datum: 23 april 2026

de-publieke-omroep-als-een-gesloten-systeem-in-verval

“Hilversum is een kastenstelsel. Als werknemer ben je speelbal van omroepen en ego’s.”

Mark Koster is mediajournalist bij Follow the Money en auteur van de bestsellers De Mol en De Belg, zijn portret van mediamagnaat Christian Van Thillo. Voor ‘Studio Ego’ volgde hij een jaar lang de NPO van binnenuit.

Koster laat je stilstaan bij het feit dat ooit bijna heel Nederland naar de onlangs overleden Sonja Barend keek, het NOS Journaal omarmde als betrouwbare nieuwsbron en dat Matthijs van Nieuwkerk de meest gelauwerde tv-presentator van het land was. Maar dat tijdperk is voorbij: na alle onthullingen over grensoverschrijdende excessen en geruchten over corruptie is de publieke omroep in een existentiële crisis beland.

De vraag ‘Wie redt de publieke omroep?’ hangt als een donkere wolk boven zijn boek, want terwijl de NPO zijn honderdjarig bestaan viert, beschrijft Koster de publieke omroep als een gesloten systeem in verval: een wereld van ego’s binnen een angstcultuur, waarin kritische medewerkers het risico lopen buitenspel te worden gezet.

Koster opent zijn boek op filmische wijze. Terwijl de hele mediawereld bij de Gouden Televizier-Ring in Carré de schijn ophoudt, ligt Libben Reeskamp thuis te sterven. Een doodzieke tv-redacteur wiens diagnose door leidinggevenden niet als menselijk probleem werd gezien, maar als een risico voor contractverlenging of winstmakerij.

“Hilversum is een kastenstelsel”, schrijft Koster. “Als werknemer ben je speelbal van omroepen en ego’s van presentatoren en bestuurders.” Studio Ego laat zien wat er schuilgaat achter het gepraat over pluriformiteit: “Al snel zag ik in dat de NPO een parasitaire cultuur is van graaiers, plucheplakkers en journalistieke misleiders die met gemeenschapsgeld hun eigen ivoren torens overeind houden”, aldus Koster.

De kracht van Studio Ego zit in de opeenstapeling van schokkende scènes. Omroepbaronnen als Jan Slagter (MAX) en Arjan Lock (EO), die respectievelijk twintig en zestien jaar op hun post zitten, blijken elke hervorming die hun positie bedreigt te blokkeren. Ondertussen probeert NPO-voorzitter Frederieke Leeflang de macht van deze bestuurders te breken, maar EO-voorzitter Lock appt achter haar rug politici in Den Haag om die plannen te torpederen. “Wie praat die gaat in Hilversum”, noteert Koster droog.