Hongarije na Orbán
Erick Overveen en Hendriëlle de Groot
Datum: 1 mei 2026
De nieuw gekozen minister president van Hongarije Péter Magyar. | Fotografie: Robert Hegedus | AP
“Onderzoek toont dat dertien Orbán-gelieerde zakenlieden miljarden aan EU-subsidies kregen”
Na de verkiezingen van 12 april kwam er een einde aan een regeringsperiode van zestien jaar van de rechts-conservatieve en eurosceptische Viktor Orbán, die werd verslagen door de meer pro-Europese Peter Magyar. Verslaggevers Erick Overveen en Hendriëlle de Groot reisden naar Budapest en troffen er een gelaten sfeer. “Mensen zijn hier niet gepolariseerd. Er is geen haat en nijd, wel inhoudelijke gesprekken zonder de ander in een hokje te duwen”, stelt de Nederlandse Simone Juffermans, die sinds 2021 in Hongarije woont. Filipe van Houte, die van Gent naar Boedapest verhuisde, verwacht geen grote verandering van de nieuwe regering: “Het zijn andere acteurs met hetzelfde script”.
Tien dagen na de verkiezingen oogt de hoofdstad van Hongarije, Boedapest, opvallend ordelijk. De straten zijn er brandschoon, de Donau-boulevards goed onderhouden en de gevels grotendeels gerestaureerd in traditionele Europese stijl met witte, crèmekleurige en pasteltinten. Orbans strenge migratiebeleid heeft zijn effect gesorteerd: je ziet hier geen moskeeën of minaretten. Het straatbeeld wordt gedomineerd door Hongaren, de meeste buitenlanders zijn hier als toerist. Daklozen zie je nauwelijks. In het Joodse kwartier van Pest, het vlakkere stadsdeel aan de oostkant van de Donau, lopen orthodoxe Joden met pijpenkrullen ongestoord door de straten. Mensen begroeten je vriendelijk, de criminaliteit is laag. ’s Nachts kun je hier zonder zorgen over straat. “Dit is Orbáns Boedapest”, stelt een ober op een terras met de nodige trots. Als we opmerken dat de stad qua architectuur op Parijs lijkt, repliceert hij gevat: “Ja, maar dan schoon en veilig”.
Hongarije geldt als een van de veiligere landen in Europa. Volgens recente cijfers ligt het aantal geregistreerde misdrijven rond de 180.000 per jaar, wat neerkomt op circa 2200 misdrijven per 100.000 inwoners. Ter vergelijking: in Frankrijk ligt dat niveau rond de 5000 tot 6000 per 100.000 inwoners, terwijl het in het Verenigd Koninkrijk oploopt tot circa 7000 à 8000 per 100.000 inwoners. Sinds het aantreden van Orbán in 2010 is de totale criminateit in Hongarije met ongeveer 60 procent gedaald. Geweldsmisdrijven komen relatief weinig voor en spelen zich vaak af in de relationele sfeer. Nu Orbán is verslagen door de meer pro-Europese politicus Péter Magyar, rijst bij veel Hongaren de bange vraag: blijft dit Hongarije bestaan?
De verkiezingsposters zijn al grotendeels uit het straatbeeld van Boedapest verdwenen, met name die van Orbáns partij Fidesz, die meer tégen Magyar campagne voerde dan vóór zichzelf. Orbáns strategie was simpel: opponent Magyar wegzetten als EU-marionet en tegelijk hameren op ‘geen geld naar Oekraïne’. Ironisch genoeg werkte die strategie averechts: Magyar versloeg Viktor Orbán met een voorsprong van enkele procenten.
Daarmee verdwijnt de luidste eurosceptische stem uit het centrum van de Europese macht. Orbán belichaamde jarenlang wat Brussel het meest vreesde: een leider die de soevereiniteit van zijn staat met ijzeren hand handhaafde.
Voor een groeiende groep Nederlanders en Belgen was Hongarije onder Orbán een toevluchtsoord, weg van wat zij zien als een West-Europa dat zijn eigen cultuur aan het slopen is.
Filip van Houte is een van hen. De 43-jarige socioloog en podcastmaker verruilde acht jaar geleden Gent voor Boedapest. We spreken hem in een sfeervol cafeetje in het district Boeda, het rijkere deel van de Hongaarse hoofdstad. Ooit stond hij naar eigen zeggen “redelijk links in het leven”, maar daar is hij de voorbije jaren wel van teruggekomen. Tegenwoordig noemt hij zichzelf liever conservatief dan rechts.
Van Houte: “Ik woonde in België in een moslimbuurt en zag die achteruitgaan vanwege migratie”. Aan het leven in Hongarije ziet hij drie grote voordelen. “Ik voel me veiliger, ik betaal minder belasting en er is 30 procent meer zonneschijn.” Ook de gemoedelijke, bijna provinciale sfeer van de stad sprak hem direct aan. Vanwege zijn denkbeelden wordt hij al snel als racistisch gezien, wat hij van de hand wijst. “Ik ben geen racist, maar een culturist”, zegt hij.
Van Houte kijkt met gemengde gevoelens naar het verlies van Viktor Orbán. “Veel mensen uit de alternatieve media kijken op naar Orbán. Maar politici blijven politici”, merkt hij op. “Zeker nationaal gezien en waar het gaat om corruptie en vriendjespolitiek. Onderzoek toont dat dertien Orbán-gelieerde zakenlieden miljarden aan EU-subsidies kregen, vaak via aanbestedingen zonder echte concurrentie. Ook probeerde hij de media naar zijn hand te zetten.”
Ook inflatie werd hier een steeds groter probleem. Waar Boedapest tot vijf jaar geleden nog aanzienlijk goedkoper was, doet de stad nu nauwelijks meer onder voor menig West-Europese hoofdstad. Tijdens de coronapandemie stegen de voedselprijzen in Hongarije tot wel 45 procent. De belastingdruk is volgens Van Houte de afgelopen jaren toegenomen. Intussen is de gezondheidszorg hier compleet ondermaats gebleven, vindt hij. “Ik hoor ook veel klachten van mensen uit het onderwijs, dat de kwaliteit hard achteruit holt.”
Bij de Dohány-synagoge, de grootste van Europa, treffen we Anna (26), die geschiedenis studeert aan de ELTE-universiteit en als serveerster werkt. “Ik heb op Péter Magyar gestemd”, zegt ze, “en veel van mijn Hongaarse vrienden ook. Viktor Orbán luisterde al jaren niet meer naar zijn eigen mensen. De corruptie was overal.”
“Mijn klasgenoten en ik hopen dat er een progressievere wind door Hongarije gaat waaien”, vervolgt ze. “Meer samenwerking met Europa, minder corruptie en dat je hier als jongere vrijer kunt studeren, werken en jezelf kunt zijn, zonder dat alles zo politiek geladen is. Maar als je dat hardop zei, was je een landverrader.”
Ze neemt een slok koffie. “Magyar is misschien niet de oplossing. Maar Orbán was het allang niet meer.” We vragen haar welke veranderingen Orbáns aanhangers vrezen nu Magyar gewonnen heeft. “Dat het nu meer de kant van Brussel op gaat natuurlijk: dat alles meer woke wordt en dat er een breuk of ander gedoe komt met Rusland. Maar daarvoor ben ik zelf helemaal niet zo bang.”
Opvallend is dat Anna geen massa-immigratie wil. In vrijwel alle gesprekken die wij met Hongaren voeren, komt het besef naar voren dat de Hongaarse cultuur en identiteit met hand en tand beschermd moeten worden. Wie wil begrijpen waar die angst vandaan komt, ontkomt niet aan de geschiedenis van Hongarije.
Na anderhalve eeuw Ottomaanse bezetting, waarin moskeeën verrezen op de smeulende resten van een eeuwenoude christelijke cultuur, bleven tragedies elkaar opvolgen. Het dieptepunt volgde in de Tweede Wereldoorlog: bijna 300.000 Joden uit Boedapest werden naar de dood gedeporteerd. Anderen werden geëxecuteerd en in de Donau gegooid. In 1945 verdreven de Russen de nazi’s en namen zelf de macht over. Van Houte: “Het zijn littekens die in de ziel van Hongarije gegrift staan.” Volgens hem is het niet zo vreemd dat de meeste Hongaren de EU nu zien als een buitenlandse mogendheid die aast op overheersing.
Dat wordt nog duidelijker als wij met onze laptops in een grand café zitten en een opvallende uitspraak van het Europese Hof van Justitie viraal gaat op X. Het Hof heeft zojuist geoordeeld dat de Hongaarse ‘kinderbeschermingswet’ uit 2021 in strijd is met het EU-recht. De wet verbiedt scholen en media minderjarigen informatie te geven over homoseksualiteit en genderidentiteit. Hongarije noemt het kinderbescherming. Het Hof noemt het discriminatie, omdat de wet homoseksualiteit anders behandelt dan heteroseksualiteit en dat is in strijd met de EU-grondrechten.
Viktor Orbán reageerde direct via X: “De Brusselse stoomwals is al in beweging gekomen. Onze patriottische regering heeft Hongaarse kinderen beschermd tegen agressieve lgbtq-propaganda. Nu slaat Brussel meteen terug, maar wij geven de strijd om de ziel van Europa niet op!”
Van Houte haalt zijn schouders op als we hem de uitspraak voorleggen. “Dit is precies waarvoor mensen hier bang zijn”, zegt hij. “Dat Brussel zich steeds meer gaat bemoeien met hoe wij hier leven en onze kinderen opvoeden.”
Maar hij denkt dat het zo’n vaart niet zal lopen, omdat de achterban van Magyar er volgens hem grotendeels dezelfde conservatieve opvattingen op nahoudt als die van Orbán.
Van Houte vermoedt dat George Soros en andere vermogende sponsors Magyar in het zadel hebben geholpen, maar dat er niet veel zal veranderen. “…Want daarmee zou Magyar de mensen alleen maar tegen zich in het harnas jagen. Hij zal moeten schipperen tussen de EU en zijn achterban.”
Simone Juffermans (56) kocht in 2021 een woning in een klein dorpje op het Hongaarse platteland, dertig kilometer van de Kroatische grens. Na haar scheiding lukte het haar niet in Nederland een woning te bemachtigen, omdat ze geen hypotheek kreeg: “Als zelfstandige verdiende ik kennelijk te weinig, maar ik betaalde wel jarenlang zonder problemen 1800 euro huur”, vertelt ze ons.
Hoe ze nu woont? “Schitterend. Een heerlijk huis, veel grond, vrij uitzicht en de hertjes lopen dagelijks door mijn achtertuin. Het voelt als mijn jeugdjaren in Nederland: meer ruimte, rust en een superfijne mentaliteit. Ik kon hier een huis kopen voor een bedrag waarvoor je in Nederland nog geen garagebox krijgt. Het klimaat is heerlijk en natuurlijk is het mooi meegenomen dat ik geen azc in mijn achtertuin heb of ga krijgen.”
Haar Hongaarse buren stemden totaal verschillend: de één was pro-Magyar, de ander juist pro-Orbán, zonder dat het de onderlinge verstandhouding schaadt: “Mensen zijn hier niet gepolariseerd. Er is geen haat en nijd, wel inhoudelijke gesprekken zonder de ander in een hokje te duwen.”
Net als de meeste mensen die wij spreken, verwacht ze geen radicale koerswijziging onder het bewind van Magyar. Over Orbán is ze nuchter: “Ik ben het met hem eens over zijn gevecht met de EU, de kinderbeschermingswet waarover deze week weer veel te doen is en over zijn asielbeleid. Maar ik wist dat hij geen schone lei had. Toch betrapte ik mezelf erop dat ik was meegegaan in de anti-Magyar-retoriek van Orbáns Fidesz-partij, zonder me echt te verdiepen in hun programma.” Toen ze dat wél deed, was ze aangenaam verrast: “Op veel punten is het Fidesz 2.0, met strenge immigratiemaatregelen en meer steun voor de boeren.”
Kees van der Velde (64), ex-vrachtwagenchauffeur uit Brabant, woont sinds 2019 met zijn vrouw Ieneke op een boerderij op de Hongaarse platteland bij Kecskemét. “Het is nu ruim een week sinds de verkiezingen en ik kan het nog steeds niet geloven. Zestien jaar lang was Hongarije de laatste plek in Europa waar een normaal mens nog normaal kon leven. Zonder moskeeën (moskeeën zijn er wel in Hongarije, maar ze zijn schaars en meestal klein en onopvallend — red.), asielzoekerscentra, zonder islam. Orbán hield de grenzen dicht, hield Brussel op afstand en zorgde dat wij hier rustig onze kippen konden houden en onze Nederlandse vlag konden hijsen zonder dat iemand er iets van zei. En nu? Nu hebben ze die gladjakker van een Magyar binnengehaald. Echt. Ik heb alle hoop opgegeven. Europa is verloren.”
Van Houte begrijpt die gevoelens. “Europa wordt een multiculturele eenheidssoep. Shoarmazaken met dezelfde gevels. Overal moskeeën. Ouderen komen hierheen, omdat ze het oude Europa nog hebben meegemaakt en hun cultuur dramatisch zien veranderen.” Maar dat onder het bewind van Magyar een totaal andere wind gaat waaien, betwijfelt hij. “Same shit, different day. Het zijn andere acteurs met hetzelfde script. Het is onrealistisch dat iemand in vier jaar dingen zal veranderen nadat Orbán al zestien jaar aan de macht is geweest en zoveel invloed heeft uitgeoefend.”
Die avond wandelen we over de Kettingbrug, de iconische hangbrug over de Donau, die de historische stadsdelen Boeda en Pest met elkaar verbindt. Boedapest gloeit in de avondschemering. De Donau stroomt onverstoorbaar, zoals hij dat al eeuwen doet. Aan de overkant wappert de Hongaarse vlag bij het parlement — zwaar en traag, alsof ook zij nog niet weet welke kant het land op beweegt.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
