Ivermectine beleeft onverwachte comeback
Toine de Graaf | Datum: 14 augustus 2026
‘Ontwormingsmiddel voor paarden’ nu bij studenten ingezet tegen schurft
In ons land heerst een schurftepidemie die nu langzaam afneemt, maar nog niet voorbij is. Daarom geven GGD’s de komende studentenintroductieweken voorlichting over preventie en behandeling. Bij die laatste heb je de keus tussen smeren met permetrine of slikken van ivermectine — het middel dat verboden was bij covid-19 en destijds in reguliere media vaak spottend “ontwormingsmiddel voor paarden” werd genoemd.
‘Gekmakende jeuk’ is een bekend symptoom van schurft (scabiës). Andere typische kenmerken zijn blaasjes, rode bultjes of schilfers. De besmettelijke huidaandoening wordt veroorzaakt door de schurftmijt (Sarcoptes scabiei), die je niet met het blote oog ziet, maar de gangetjes graaft in de huid. De aandoening wordt voornamelijk overgedragen via intensief, langdurig huid-op-huidcontact, bijvoorbeeld tijdens seks. Van iemand de hand schudden, krijg je geen schurft. En trouwens ook niet van (huis)dieren: elk dier heeft een eigen type schurftmijt dat zich niet kan voortplanten op de mens.
Bekende hotspots zijn zorginstellingen, kinderdagverblijven, daklozencentra en studentenhuizen. Reden waarom GGD’s de komende studentenintroductieweken voorlichting geven over preventie en therapie. Wat dat laatste betreft: er zijn twee gelijkwaardige behandelingen. De keus is smeren met permetrine of slikken van ivermectine, een medicijn met een lange historie en een veelzijdig gebruiksprofiel. Al in 1981 werd ivermectine geregistreerd als diergeneesmiddel, onder de naam Mectizan, en in 1987 volgde registratie voor menselijk gebruik bij parasitaire ziekten. Ivermectine is niet meer weg te denken bij de bestrijding van rivierblindheid en andere tropische aandoeningen, en evenmin bij de strijd tegen schurft.
Toch heeft het middel meer potentie. “Ivermectine is anti-parasitair, antiviraal, anti-tumor en een positieve immuunmodulator”, schreef emeritushoogleraar experimentele immunologie prof. Pierre Capel vorig jaar in een monografie over ivermectine die verscheen in het Tijdschrift voor Integrale Geneeskunde (TIG). “Een breed scala aan tumoren, zelfs in een uitbehandeld eindstadium, kan in veel gevallen volledig worden genezen”, meldde Capel met verwijzing naar onder meer een studie uit 2021. Hij noemt ivermectine een “waarlijk wondermiddel”. Reden waarom de ontdekkers, de Japanse microbioloog Satoshi Ōmura en de Iers-Amerikaanse parasitoloog William Campbell, in 2015 een Nobelprijs kregen.
Capel legt echter ook de vinger op de pijnlijke plek: de dubbele standaard als het gaat om offlabel gebruik van ivermectine, dus buiten de officiële registratie om. Hij haalt aan dat ivermectine wordt geslikt als ‘profylaxe’ (preventieve behandeling) bij specifieke parasitaire ziekten. “In 58 landen wordt dit als voorzorg gegeven aan gezonde mensen”, schrijft Capel. Die profylactische toepassing is echter niet geregistreerd, en dus een vorm van offlabel. “Toch is dit profylactisch gebruik van ivermectine aanbevolen door de WHO en opgenomen in richtlijnen van nationale gezondheidsinstanties, beoordeeld en ondersteund door de fabrikant (Merck) en in lijn met programma’s van onder andere de CDC (Amerikaans RIVM — red.), FDA en non-profitorganisaties.”
Diezelfde instanties verboden echter in 2020 het offlabel gebruik van ivermectine bij covid-19. “Artsen die dit als antiviraal middel gebruikten (met groot succes), werden zwaar gestraft”, aldus Capel. In dezelfde tijd werd ivermectine in de reguliere media weggezet als een diergeneesmiddel (“ontwormingsmiddel voor paarden”), ongeschikt en zelf riskant voor mensen. Zo kopte De Gelderlander in september 2021: “Ivermectine: waarom willen mensen geen vaccin en wel een ‘paardenmiddel’ van een boer uit Ingen?”
Volgens Capel berust de antivirale werking van ivermectine onder meer op het remmen van de aanhechting aan de cel, het binnenkomen in de cel, het intracellulaire transport naar de celkern en de vermenigvuldiging van het virus. “De motivatie voor het verbod als antiviraal middel was onder andere dat het gebruik van ivermectine bedoeld is voor dieren en uiterst gevaarlijk voor mensen, vanwege de hogere doseringen.” Echter: de dosering van de jarenlange offlabel profylaxe, die nog altijd wordt voortgezet, is 0.2 mg/kg lichaamsgewicht. “Hetgeen hetzelfde is als de effectieve offlabel behandeling van covid-19”, besluit de immunoloog.
Na intensief te zijn gedemoniseerd in de coronatijd is ivermectine nu weer salonfähig en mogen studenten er hun schurft mee te lijf. Studenten met een goed geheugen hebben misschien geen zin in een “paardenmiddel”. In dat geval kunnen ze hun lichaam insmeren met permetrine, wat veel meer discipline en doorzettingsvermogen vergt dan het slikken van paar tabletjes ivermectine.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
