Motor Europese 
economie valt stil

De Duitse economie heeft er sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog nog nooit zo beroerd voorgestaan. Bondskanselier Friedrich Merz beloofde bij zijn aantreden in mei vorig jaar daarin snel verandering te brengen. Vriend en vijand zijn het erover eens dat er nog geen enkel teken is van herstel. Hoe kon het zo mis gaan met ‘de motor van de Europese economie’? De regering-Merz en haar belangrijkste politieke opponent, de AfD, verschillen hierover grondig van mening.

Een Wirtschaftswende, een economische ommekeer, beloofde Friedrich Merz in de winter van 2024-2025 tijdens zijn verkiezingscampagne. “De economische groei in Duitsland moet weer stijgen, op ­middellange termijn naar jaarlijks minstens 2 procent.” In het coalitieakkoord waarmee hij in mei vorig jaar als bondskanselier aftrapte, sprak hij meteen al een iets bescheidener ambitie uit: “We streven ernaar de economie structureel te laten groeien met minimaal 1 procent”. Inmiddels is ruim een jaar verstreken en het ziet er niet naar uit dat het Merz zal lukken de neergang van de Duitse economie snel te keren. “We hebben helaas de groeiprognose die we eerder dit jaar gaven neerwaarts moeten bijstellen”, verklaarde de Duitse Raad van Economische Experts op 27 mei. “We verwachten nu dat het bruto binnenlands product (bbp) dit jaar zal groeien met slechts 0,5 procent en volgend jaar met 0,8 procent.” De experts voorspelden verder dat de inflatie dit jaar in Duitsland zou oplopen tot 3 procent. Sommige economen spreken daarom nu over ‘stagflatie’: een situatie van snel oplopende prijzen in een niet of nauwelijks groeiende economie.

Duitse bedrijven en brancheorganisaties zitten met de handen in het haar. De concurrentiepositie van Duitsland in de wereldeconomie is sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog nog nooit zo slecht geweest. In Duitsland is 1 op de 4 banen verbonden aan de industriële sector. Decennialang floreerden de Duitse exporten van auto’s, machines, chemische en farmaceutische producten en het hele land profiteerde daarvan. Daaraan kwam een einde in 2019, net voor de coronacrisis. Duitse bedrijven verliezen sindsdien hun wereldwijde concurrentievoordeel. Blikvanger zijn de bekende automerken Volkswagen, BMW, Porsche, Audi en Mercedes-Benz. Daarover melden de kranten de ene na de andere ontslaggolf, vertrekregeling of fabriekssluiting. Sinds 2019 verdwenen in de Duitse auto-­industrie 142.000 banen. Dit jaar alleen al waren het er ruim 42.000. De Duitse autofabrikanten verwachten tussen nu en 2030 nog eens 100.000 tot 200.000 banen te moeten schrappen.