Vervuild vaccin tegen koeiengriep veroorzaakte ramp voor boeren in 1998

Om de koeiengriep voor eens en voor altijd uit Nederland te verdrijven, wil de Rijksoverheid de veehouders verplichten alle runderen per 1 januari 2027 te vaccineren. De dieren moeten tweemaal per jaar worden ingeënt — tenzij de veehouders door bloed- of melkmonsters kunnen aantonen dat de hele veestapel ziektevrij is. Ruim 25 jaar geleden deed de overheid al een poging koeiengriep uit te roeien met een verplichte vaccinatiecampage. Die verliep rampzalig. Veel koeien werden ziek en voor de boeren was het direct duidelijk dat dit kwam door de vaccinaties. De overheid en de vaccinfabrikant ontkenden dit en hielden de veehouders verantwoordelijk voor hun zieke vee. Zelfs na de ontdekking van een geheim rapport, waarin stond dat de vaccinfabrikant werkte met een vervuilde entstof, bleef het deksel stijf op de doofpot.

Met het oog op de nieuwe vaccinatieronde schreef agrarisch- en ontwikkelingssocioloog Carin Vijfhuizen een boek over de dramatische entcampagne van 1998. “Om lering te trekken”, zegt Vijfhuizen. “Want straks weet niemand meer over dit onrecht. De boeren van toen waren vaak al oud, de meesten zijn overleden, sommigen stopten met hun melkveebedrijf en zijn iets anders gaan doen. Er zijn ook boeren die zelfmoord pleegden of er psychisch aan onderdoor zijn gegaan.” De gedupeerde betrokkenen die nog wel hun verhaal konden vertellen, schoven aan bij haar keukentafel om hun verhaal te vertellen.

De koeiengriep, ofwel het IBR (­In­fectieuze Boviene Rhino­tracheïtis)-virus, heerste al sinds 1971. Toen steeds meer Nederlandse runderen besmet raakten, kwam in 1998 een verbod op de export. De overheid hoopte dit verbod in allerijl op te heffen en kocht 16,3 miljoen doses van een nieuw type vaccin, met een levende entstof van leverancier Bayer/ID-Lelystad. Veehouders werden verplicht voortaan hun runderen tweemaal per jaar in te enten met dit nieuwe vaccin.