Verzet Jan Nieboer na 123 dagen cel niet gebroken
Bert Weteringe | Datum: 2 augustus 2026
Jan Nieboer | ©mkfotografie
Activist zet strijd tegen windturbines door na ‘politieke veroordeling’
Toen boegbeeld van het windturbineverzet Jan Nieboer de gevangenispoort van Veenhuizen achter zich dicht hoorde vallen, stond zijn vrouw Marianne hem al op te wachten. Na 123 dagen gevangenschap vanwege een volgens hem een ‘politieke veroordeling’, konden ze elkaar eindelijk weer in de armen sluiten. Nieboer voelt zich goed en is nog altijd even strijdbaar. “De overheid is nog niet van mij af.”
Jan Nieboer, de man die in Drenthe en ver daarbuiten onlosmakelijk verbonden is met het verzet tegen grootschalige windturbineprojecten, werd 25 juni vrijgelaten na een gevangenisstraf van 123 dagen. Jarenlang voerde hij namens omwonenden procedures tegen de komst van windturbines, met name rondom zijn woonplaats 2e Exloërmond. Hij groeide uit tot een van de bekendste gezichten van het Nederlandse windturbineverzet. Zijn verzet leidde ertoe dat hij in 2018 door De Nationale Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) werd aangemerkt als staatsgevaarlijk terrorist. Nieboer werd jaren gevolgd en afgeluisterd en zelfs zijn computers en kantoor werden doorzocht om iets te vinden dat zijn verzet kon breken.
In diezelfde periode kreeg hij te maken met een strafzaak rond anonieme dreigbrieven die waren verstuurd aan betrokkenen bij windprojecten. Nieboer, die elke betrokkenheid ontkent, werd door het OM aangewezen als schuldige. De zaak leidde tot jarenlange juridische procedures en in 2024 werd hij hiervoor in hoger beroep veroordeeld tot zes maanden cel. Hij besloot daarop in cassatie te gaan bij de Hoge Raad, de hoogste rechter in Nederland die toetst of lagere rechters het recht juist hebben toegepast. Op 27 januari werd het cassatieverzoek afgewezen, waardoor een celstraf van ruim vier maanden onherroepelijk werd. Volgens Nieboer en zijn medestanders, maar ook volgens de Procureur-Generaal van de Hoge Raad, is nooit hard bewijs geleverd dat hij de brieven heeft geschreven.
Nieboer is ervan overtuigd dat er meer speelde dan alleen een strafzaak. “Op een gegeven moment gaat het niet meer om waarheidsvinding”, zegt hij terugblikkend. “Dan gaat het om een politieke veroordeling.” Tijdens een van de zittingen kreeg hij de indruk dat zijn schuld voor sommige betrokkenen al vaststond. Nieboer vertelt over een rechter die hem tijdens een zitting voortdurend probeerde te bewegen tot een bekentenis. “Deze zei op een gegeven moment: ‘Ik geloof u niet. Ik geloof dat u die dreigbrieven geschreven heeft.’” Volgens Nieboer heeft het OM in hun kennelijke onmacht tot het vinden van werkelijke daders erop ingezet dat de onbekend gebleven schrijvers van de dreigbrieven daarin tekstdelen overnamen die hij in zijn mediacontacten gebruikte. “Zo kwam men op de suggestie dat ik dan de schrijver zou zijn. Omdat ik er niets mee van doen had, is daarvoor ook geen bewijs gevonden.”
Op de terugreis van een vakantie in Valkenburg met zijn vrouw Marianne, werd Nieboer op 22 februari bij Zwolle met groot politievertoon van de weg gehaald en gearresteerd. Hij zag de politieauto al staan en zei tegen zijn vrouw: “Die staat hier voor mij”. Even later werd hij ingehaald en klemgereden. Hij werd overgebracht naar Justitieel Complex Zeist, waarna hij op eigen verzoek vrij snel werd overgeplaatst naar de Penitentiaire Inrichting Veenhuizen in Drenthe.
Veel bewakers herkenden hem van televisieoptredens en nieuwsberichten over de windturbinedossiers. De reacties verbaasden Nieboer positief: “De eerste opmerkingen waren meteen: ‘Ze hebben een zondebok gezocht’. Ik werd regelmatig de politieke gevangene genoemd.” Tijdens zijn verblijf hoorde hij meerdere keren van personeel en medegevangenen dat ze hem niet zagen als een gewone crimineel. “Bewakers zeiden: ‘Jan, je bent helemaal geen boef. Je hoort hier helemaal niet te zijn.’”
Om de tijd goed door te komen, meldde hij zich in Veenhuizen direct aan voor arbeid, zoals het verkleinen van kunstgrasmatten. Later werd hij reiniger, volgens Nieboer “het hoogst denkbare ambt als gedetineerde — waarbij je zorgt dat de keuken en afdeling netjes blijven en je het eten uitdeelt”. Daardoor bracht hij veel tijd buiten zijn cel door. Hij hielp andere gevangenen met belastingaangiften, brieven aan instanties en juridische problemen. Het leverde hem veel respect op. Een bezoeker van een medegevangene zag hem eens over de luchtplaats lopen en vroeg wie die keurige oudere man was. Het antwoord bleef hem bij: “Dat is iemand die door de overheid genaaid is”.
De grootste verrassing kwam misschien nog wel van buiten de gevangenismuren. Tijdens zijn verblijf ontving Nieboer meer dan 180 kaarten met steunbetuigingen, waarvoor hij erg dankbaar is. “De bewakers zeiden dat ze zoiets nog nooit hadden meegemaakt.” Vrijwel allemaal bevatten die dezelfde boodschap: houd vol. “Veel mensen schreven dat ze respect hadden voor mijn inzet en dat ik me niet moest laten breken.” Die steun heeft hem goedgedaan. “Dan merk je dat velen begrijpen waar je voor hebt gestaan.”
Nieboer praat nauwelijks over zijn eigen ontberingen. Bij de vraag wat hij het moeilijkst vond aan zijn gevangenschap, gaat het vrijwel direct over zijn vrouw. Zelf had hij afleiding door te werken, sporten en lezen. “Het moeilijkste aan die hele periode vond ik dat Marianne alleen thuis zat.” Vanaf de eerste dag van zijn detentie belde hij daarom elke ochtend om half acht naar huis, wat voor beiden een ankerpunt werd. Toen Marianne hem op de dag van zijn vrijlating opwachtte in de bezoekersruimte, was dat voor Nieboer ook een heel bijzonder moment.
Nieboer kijkt bijna analytisch terug op zijn detentie. “Ik heb alles bekeken alsof ik in een toneelstuk meespeelde en tegelijkertijd in de zaal zat toe te kijken.” Die houding hielp hem niet verbitterd te raken. “Ik heb daar ongelooflijk veel gehoord en meegemaakt.” Die ervaringen moeten samen met het hele proces dat hij sinds de start van het windturbineverzet heeft doorgemaakt uiteindelijk terechtkomen in een boek waar hij al langere tijd aan werkt. “Het boek heeft nu al bijna 300 pagina’s.”
De gevangenisstraf van Nieboer heeft zeker geen einde gemaakt aan zijn activiteiten binnen het windturbineverzet. Met vertegenwoordigers van actiegroepen uit verschillende provincies richtte hij vlak voordat hij naar Veenhuizen ging de Stichting Koepel-Streken op, een landelijke organisatie die verzet tegen windturbineprojecten juridisch wil ondersteunen, desnoods tot aan het Europese Hof. Nieboer is zowel penningmeester als woordvoerder van de stichting en pakt de draad met goede moed weer op.
Voor hem staat vast dat de afgelopen maanden niets hebben veranderd aan zijn overtuiging. “Het belangrijkste is dat ze mij niet monddood hebben gekregen.” Zijn vrouw verwoordde het ooit nog beter, zegt hij: “Als Jan stopt, is het verzet gebroken. Dan hebben ze precies bereikt wat ze wilden.” Dat lijkt voorlopig niet te gebeuren. Na 123 dagen gevangenis is Jan Nieboer niet gebroken, niet stilgevallen, maar vastbesloten verder te gaan met de strijd die hem achter de gevangenismuren deed belanden. “De overheid is nog niet van mij af.”
Cor van Dijk, voorzitter van de Stichting Platform Storm, is een financiële inzamelingsactie begonnen. “Al vanaf 2010 is Jan Nieboer woordvoerder van Platform Storm en van Tegenwind Veenkoloniën. Hij vertegenwoordigde daarbij op uiterst correcte wijze en met tomeloze inzet in alle denkbare media uw belangen als inwoners die ongewild met de heilloze windplannen van de overheid worden geconfronteerd”, zo luidt de aanhef van de actie.
Naast de gevangenisstraf die Nieboer heeft uitgezeten, heeft hij nog te maken met de financiële gevolgen van het hele proces, zoals onder andere de kosten voor het cassatieverzoek en een schadevergoeding voor een bedrijf dat camera’s had aangeschaft vanwege de vermeende dreigbrieven. De kosten lopen in de tienduizenden euro’s. Ook zijn beslagen op onroerend goed en bankrekeningen nog steeds niet opgeheven, vertelt Nieboer.
Meer informatie en donaties: dakl.nl/steun-nieboer
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
