“Geen causaal verband tussen longontsteking en geitenhouderijen”

Voor voormalig landbouwwoordvoerder Bart-Jan Oplaat bevestigt de Gentse analyse wat hij al langer vermoedt. “Er is een model gebouwd dat moest voorspellen hoeveel extra mensen longontsteking zouden krijgen, maar als vervolgens na tien jaar onderzoek blijkt dat die ­patiënten niet worden gevonden, dan moet je jezelf wel afvragen wat de waarde van dat model nog is. Een model is geen werkelijkheid. Uiteindelijk moet je toetsen of wat een model voorspelt ook daadwerkelijk wordt aangetroffen.”

Geitenhouder Clint Veelers, die samen met zijn familie een bedrijf runt met inmiddels 1850 geiten in het Twentse Hengevelde, plaatst grote vraagtekens bij de door het RIVM geclaimde gezondheidsrisico’s. Volgens hem wordt al jaren gezocht naar een oorzaak die telkens niet wordt gevonden. “Het hele verhaal bestaat uit vervolgonderzoek op vervolgonderzoek. Continu moeten ze eigenlijk concluderen dat er niets uitkomt. Op een gegeven moment moet je jezelf afvragen waarom je doorgaat.”

Volgens Veelers hadden de VGO-onderzoeken al lang gestaakt moeten worden. “Het liep vast op patiënten. Er waren veel minder patiënten dan vooraf was berekend of verwacht. Dat had eigenlijk al voldoende moeten zijn om te zeggen: dit spoor loopt dood. Maar toch zijn ze verder gegaan. Als de patiënten die er zouden moeten zijn, niet worden gevonden, dan is het dossier toch vrij snel dicht? Dan moet je toch concluderen dat je niet hebt gevonden wat je dacht te vinden. Er zijn meerdere wetenschappers die naar die onderzoeken hebben gekeken. Hoe meer mensen zich erin verdiepen, hoe meer dezelfde conclusie lijkt te worden getrokken.”

Volgens Veelers spelen er andere belangen mee. In tegenstelling tot veel andere veehouderijsectoren, kent de geitenhouderij geen productie-, dier- of fosfaatrechten. Daardoor is het een relatief vrije sector gebleven. “Wij hebben zelf geen uitbreidingsplannen meer. Met 1850 geiten vinden wij het genoeg, maar het gaat mij om de reden waarom een sector wordt dichtgezet. Officieel gebeurt dat vanwege de volksgezondheid. Alleen denk ik dat men vooral bang is voor een vrije sector die blijft groeien, zonder dierenrechten en zonder fosfaatrechten. Eigenlijk zijn ze bang voor wildgroei. Maar dat geven ze niet hardop toe. Daarom hangen ze er een kaartje aan van volksgezondheid en gezondheidsrisico’s.”

De ondernemer vindt dat kwalijk, omdat burgers — die worden bang gemaakt met verhoogde kans op longontsteking — vermoedelijk opzettelijk op het verkeerde been gezet zijn. “Dan belast je de burger met een verhaal dat uiteindelijk misschien helemaal niet klopt. Mensen horen iets in het nieuws en nemen dat mee. Dat is logisch. Niet iedereen gaat tientallen rapporten lezen.” Bovendien heeft het de beeldvorming rond geitenhouders negatief beïnvloed. Vroeger golden zij als louter voedselproducenten, tegenwoordig is de eerste associatie gezondheidsrisico’s. “Mensen krijgen iets mee vanuit de media. Dan blijft hangen dat geitenhouderijen gevaarlijk zijn. Vervolgens moet je telkens uitleggen hoe het werkelijk zit.” In zijn eigen omgeving ervaart Veelers overigens nog weinig weerstand. “Hier zijn de mensen vrij nuchter. Als je uitlegt hoe het zit, begrijpen ze het meestal wel.” Maar het algemene beeld over de sector is volgens hem wel veranderd. “Je ziet dat er in bepaalde kringen steeds sneller wordt gedacht dat de geitensector misschien maar moet verdwijnen. Er zijn weinig mensen die echt kunnen of willen tegenspreken. Vervolgens wordt zo’n onderzoek aangehaald in de Tweede Kamer, bij de Gezondheidsraad en in de media.”