Liegt Hugo?
Toine de Graaf | Datum: 18 juli 2026
DEN HAAG – Hugo de Jonge, voormalig minister van Volksgezondheid tijdens het verhoor voor de Parlementaire Enquetecommissie Corona. BART MAAT / ANP
Voormalig VWS-minister probeerde mogelijk ambtsmisdrijf toe te dekken
Het heeft er alle schijn van dat voormalig VWS-minister Hugo de Jonge op vrijdag 10 juli meineed pleegde tegenover de coronacommissie om een ambtsmisdrijf toe te dekken. Hij beweerde, onder ede, bij herhaling, dat verhoging van de vaccinatiegraad geen doel was van de invoering van het coronatoegangsbewijs (QR-code) in september 2021. Dit was slechts een gunstig “neveneffect”, hield hij vol. De commissie bleek over aanwijzingen te beschikken dat een hogere vaccinatiegraad wel degelijk een vooraf beoogd doel was. Dat was op dat moment in strijd met de Wet publieke gezondheid, waardoor De Jonge mogelijk kan worden vervolgd voor een ambtsmisdrijf. Ook het plegen van meineed is strafbaar.
Het urenlange verhoor van Hugo de Jonge op 10 juli heeft veel stof doen opwaaien. Kritische volgers deelden al tijdens het verhoor op sociale media hun verbijstering over de oud-minister die onbekend bleek met het concept zelfreflectie. Hij vond dat hij uitstekend had gefunctioneerd in 2020-2021 en betreurde eigenlijk alleen de ‘Dansen met Janssen’-campagne, waarbij jongeren direct na een Janssen-prik het uitgaansleven in konden. “Dat hadden we natuurlijk nooit moeten doen”, bekende De Jonge. Voor de rest had hij nergens spijt van: niet van zijn persoonlijke bemoeienis met ‘HCQ-huisarts’ Rob Elens en evenmin van zijn bejegening van ongevaccineerden. Dit tot frustratie van tal van kijkers die zich ook nog eens ergerden aan de breedsprakigheid en zelfingenomen houding waarop de commissie maar geen vat kreeg.
Toch bevat het verhoor één passage van ruim tien minuten waarin De Jonge er niet bepaald comfortabel bij zat. De commissieleden Annelotte Lammers en Dion Huidekooper joegen de oud-minister zichtbaar de stuipen op het lijf toen ze hem confronteerden met interne communicatie rond de invoering van het coronatoegangsbewijs.
Zijn verhoor was inmiddels tweeënhalf uur bezig, toen Lammers hem begon door te zagen over het coronatoegangsbewijs, dat op 25 september 2021 werd ingevoerd. Zij informeerde allereerst naar het doel van dat bewijs. “Om de samenleving weer te openen”, luidde het antwoord. Lammers stelde nog een paar vervolgvragen, maar De Jonge hield vol dat alleen het op gang brengen van de samenleving het doel van de coronapas was geweest.
Vervolgens schakelde Lammers door naar de mogelijke connectie met de vaccinatiegraad. Ze wilde weten waarom het kabinet destijds verhoging van de vaccinatiegraad “een neveneffect” noemde van het coronatoegangsbewijs en niet “een doel”. De Jonge antwoordde dat hij dat “een beetje oneigenlijk” zou hebben gevonden. Hij draaide opnieuw zijn grammofoonplaat af: “Het doel was dingen weer mogelijk te maken”. Lammers verwees daarop naar ambtelijke stukken waarin was vastgesteld dat er wettelijk geen grondslag was om het coronatoegangsbewijs in te zetten voor het verhogen van de vaccinatiegraad. “Speelde dat juridische bezwaar ook nog een rol om het niet als doel te benoemen?”, legde ze De Jonge voor. Maar deze hield koers. “Nee, dat is gewoon niet wat we wilden. Wat we wilden was dingen weer mogelijk maken die eigenlijk epidemiologisch nog een beetje te spannend waren.”
Op dat moment besloot Lammers dat ze de oud-minister genoeg kansen had geboden om naar waarheid te antwoorden, en waarschijnlijk was de gespreksopbouw vooraf grondig voorbereid. Ze begon uit een ander vaatje te tappen: dat van het verkregen appverkeer van bewindslieden. Ze herinnerde De Jonge eraan “dat het verhogen van de vaccinatiegraad een belangrijke rol speelde in de besluitvorming rondom het coronatoegangsbewijs”, met verwijzing naar stukken van de commissie. “Ook uit appverkeer blijkt dat u het verhogen van de vaccinatiegraad eigenlijk als doel ziet. Daarin zegt u bijvoorbeeld, nadat er een piek is gekomen in de nieuwe prikafspraken: ‘Wat goed, durven we te zeggen waarom? Je weet welke verklaring ik graag hoor’.” Waarop een VWS-ambtenaar de minister antwoordde: “Een zeker neveneffect van iets?” De Jonge appte terug, met een knipoog als emoji: “Het is natuurlijk niet het doel van die coronapas”.
De Jonge, die zich zo degelijk had geprepareerd en zelfs een dikke ordner had meegenomen, hoorde met verwilderde blik zijn eigen belastende appverkeer voorbijkomen. Hij probeerde te redden wat er te redden viel, hield vast aan zijn gesprekslijn (“vaccinatiegraad was geen doel”), maar moet ten volle hebben beseft dat hij in een fuik was beland. En toen moest de — waarschijnlijk eveneens goed voorbereide — toegift van commissielid Dion Huidekooper nog komen.
Nadat hij van commissievoorzitter Daan de Kort de vraag had gekregen of hij nog aanvullende vragen had, begon Huidekooper te citeren uit andere documenten: stukken van de Ministeriële Commissie covid-19 en het Directeuren Overleg covid-19, die in dezelfde richting wijzen als het appverkeer van De Jonge. Zo leert een stuk van het Directeuren Overleg covid-19, waarin alle ministeries deelnamen, dat de inzet van het coronatoegangsbewijs “als tweede doel” had het verhogen van de vaccinatiegraad, maar dat men dat niet zou communiceren. “Dat staat in een notitie”, hield Huidekooper De Jonge voor. “Wat is uw reactie daarop?”
De Jonge gaf aan deze stukken niet te kennen en geen deelnemer te zijn geweest van het Directeuren Overleg covid-19. Waarop Huidekooper de teneur van de Directeuren Overleg covid-19-notitie nog eens ondubbelzinnig voor hem samenvatte: “Het lijkt alsof er een tweede doel is, maar dat er een bewuste afspraak is dat niet te communiceren.” De Jonge, die ineens oogde als een op een overtreding van het schoolreglement betrapte leerling, greep terug op zijn verdedigingslijn (“doel was dingen weer mogelijk te maken”), noemde het moeilijk te getuigen vanuit zijn “geheugen”, bleef praten maar kwam er niet uit. Huidekooper legde nog een keer de connectie met de onthullende appberichten, herhaalde de voor De Jonge pijnlijke waarheid (“er lag een voorstel om dat tweede doel niet actief te communiceren”) en liet het erbij.
Hoe pijnlijk de waarheid uiteindelijk zal worden voor de oud-minister, hangt vooral af van het eindrapport van de commissie, dat in het eerste kwartaal van 2027 wordt verwacht. Het is denkbaar dat de commissie, alles overziend, in haar rapport zal concluderen dat De Jonge mogelijk meineed heeft gepleegd om een vermoedelijk ambtsdelict toe te dekken. Er was namelijk geen wettelijke grondslag om de coronapas in te zetten voor het verhogen van de vaccinatiegraad, omdat de tijdelijke coronawetgeving binnen de Wet publieke gezondheid (Wpg) de inzet van het coronatoegangsbewijs uitsluitend toestond voor ‘epidemiologische doelen’ ofwel het remmen van de virusverspreiding. En: tot de belangrijkste potentiële ambtsmisdrijven van een minister behoort het aan de laars lappen van wetgeving.
Volgens artikel 119 van de Grondwet kunnen ministers en staatssecretarissen ook na hun aftreden terechtstaan voor de Hoge Raad voor een ambtsmisdrijf. De opdracht voor vervolging kan de regering of de Tweede Kamer geven, maar daarvoor is wel de steun van een meerderheid nodig. Het begint ermee dat minstens vijf Kamerleden een schriftelijke aanklacht moeten indienen vanwege een vermoedelijk ambtsdelict. Vervolgens beslist de Tweede Kamer of zij die aanklacht in overweging neemt. Als een meerderheid hiermee akkoord gaat, wordt een commissie van onderzoek ingesteld voor het opsporen en verzamelen van alle inlichtingen en bewijzen. Ziet de Kamer voldoende gronden voor vervolging, dan geeft zij hiertoe opdracht aan de procureur-generaal bij de Hoge Raad. In ons land is echter nog nooit tegen een minister strafrechtelijke vervolging ingesteld voor een ambtsmisdrijf.
Tegen liegende getuigen kan elke burger bij de politie aangifte doen van meineed. Die mogelijkheid heeft een parlementaire enquêtecommissie ook. In februari 1996 presenteerde de commissie-Van Traa, die de opsporingsmethoden van het Interregionaal Recherche Team (IRT) onderzocht, haar eindrapport en deed tegelijk aangifte van meineed tegen verschillende getuigen, waaronder rechercheurs. Er volgden veroordelingen en celstraffen.
dakl.nl/verhoor-de-jonge
dakl.nl/artikel-de-jonge
dakl.nl/procedure-ambtmisdrijven
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
