Parlementaire enquêtecommissie blokkeert open discussie over prikschade
Toine de Graaf | Datum: 13 september 2026
Beeld: ©Wilfred Klap
eindoordeel coronaverhoren: er was geen sprake van ‘waarheidsvinding’
Na 51 publieke verhoren is de meest zichtbare fase van het onderzoek van de parlementaire enquêtecommissie Corona achter de rug. Een oordeel over het commissiewerk kan pas worden geveld in het eerste kwartaal van 2027, na verschijning van het eindrapport. Toch kunnen we nu al vaststellen dat tijdens de negen verhoorweken cruciale vragen niet zijn gesteld en essentiële getuigen niet gehoord. Vooral de coronaprikken lijken met opzet uit de wind te zijn gehouden.
Wie de negen verhoorweken van de coronacommissie heeft gevolgd, kan de indruk krijgen dat Nederland vanaf een eiland zijn corona-aanpak vormgaf. Over de afstemming en coördinatie van de coronamaatregelen in internationaal verband stelde de commissie geen vragen. Zelfs niet aan Pieter-Jaap Aalbersberg, tijdens de pandemie de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en “spil in de crisisaanpak” zoals voormalig justitieminister Ferd Grapperhaus de commissie vorige week vertelde.
Aalbersberg vertegenwoordigde vanaf 1 maart 2020 ons land bij de Europese Commissie binnen het zogeheten Integrated Political Crisis Response-mechanisme (IPCR), een ambtelijk overleg dat werd geactiveerd om snelle politieke besluitvorming op Europees niveau mogelijk te maken. De commissie stelde hem geen enkele vraag over de IPCR tijdens zijn verhoor op 5 juni. “Een hele coördinatie-as tussen Brussel en Den Haag bleef buiten beeld”, concludeert Woo-onderzoeker Cees van den Bos.
De internationale en militaire dimensie van de coronamaatregelen is kennelijk een taboe. Zo waren er de afgelopen maanden meer duistere stegen waarin de coronacommissie zich niet waagde. De meest opvallende is misschien wel de doodlopende weg van de coronaprikken, die behoedzaam uit de wind werden gehouden. Het is moeilijk voorstelbaar dat een commissie die belooft onbevooroordeeld diepgravend onderzoek te zullen doen naar de aanpak van de coronacrisis tegelijk een open discussie over de coronaprikken blokkeert. Maar dit is precies wat gebeurde. Terwijl “waarheidsvinding” een van de doelstellingen is van deze parlementaire enquête.
Illustratief is dat coronacriticus Maurice de Hond de enige getuige was die de prikken in één adem noemde met de oversterfte van de afgelopen jaren. De commissie kapte hem meteen af. De speelruimte die er wél was, werd gaandeweg helder. Er mocht worden getuigd over de vormgeving van de prikcampagne, over de druk die werd uitgeoefend op twijfelaars en weigeraars via vooral de coronapas (QR-code) en over de polarisatie in de samenleving die hiervan het gevolg was. Dat mensen weigerden vanwege hun “geloofsovertuiging” of “persoonlijke afwegingen”, mocht eveneens worden benoemd. Maar niet dat die afwegingen veelal voortkwamen uit vergaarde kennis over de aard van de prikken (experimentele gentherapie) en de onmogelijkheid dat ze “veilig” waren. Dit laatste feit heeft de Amerikaanse evolutionair bioloog Bret Weinstein scherp onderbouwd. “Toen ze een gloednieuwe technologie introduceerden, waarvan ze de gevolgen op de lange termijn niet hadden onderzocht, was er geen enkele manier waarop ze het ‘veilig’ konden verklaren”, concludeert Weinstein. Veilig betekent immers “zonder risico”.
Toch was “veilig en effectief” vanaf het eerste moment het leidende overheidsnarratief. En dit bleef zo, ook toen Bijwerkingencentrum Lareb in 2021 werd overspoeld. In het voorjaar was het aantal meldingen van bijwerkingen acht keer zo hoog als verwacht. Op piekdagen waren het er 1500 en dikwijls waren ze minder onschuldig dan vooraf beloofd. Toch kreeg voormalig VWS-minister Hugo de Jonge in twee commissieverhoren niet één keer de hamvraag voorgelegd: “Hebt u de veiligheid van de vaccins te gunstig voorgesteld?”
In zowel de Tweede Kamer als de media beweerde De Jonge herhaaldelijk dat de coronavaccins “uit en te na getest” waren. Het was een leugen, maar de commissie sprak hem er niet op aan. De prikken kregen van het Europees medicijnagentschap (EMA) een tijdelijke “voorwaardelijke” goedkeuring, vanwege “acute noodzaak”. Producent Pfizer had tot december 2023 de tijd om klinische onderzoeksrapporten in te dienen over “werkzaamheid en veiligheid”. Daarmee betrof het jarenlang formeel een experimenteel vaccin: de onderzoeksfase was nog niet afgerond. De Jonge riep desondanks in 2021: “Over langetermijneffecten kan ik duidelijk zijn, die zijn er niet”.
Het is veelzeggend dat Lareb-directeur Agnes Kant niet is gehoord door de commissie. Zij had, onder ede, opening van zaken kunnen geven over de stortvloed aan meldingen. Zo zijn meer kandidaat-getuigen met bijzondere kennis over de prikken buiten de Enquêtezaal gehouden. Zoals immunoloog prof. Theo Schetters, met wie de commissie in oktober 2024 een besloten voorgesprek voerde. Daarin lichtte Schetters een vertrouwelijk oversterfte-rapport toe dat hij maakte op verzoek van de commissie en waarvan hij de uitkomsten zelf omschrijft als “duidelijk en schokkend”. Publiekelijk wilde de commissie kennelijk niet haar vingers branden aan een getuigenis die zonder twijfel explosief zou zijn geweest.
Hetzelfde kan worden gezegd over arts-onderzoeker Jona Walk, voor wie een lobby op gang kwam voor een publiekelijk verhoor. Walk werkte in 2024 mee aan het onafhankelijke oversterfterapport van hoogleraar Waarschijnlijkheidsrekening prof. Ronald Meester en datawetenschapper Marc Jacobs. Dat rapport veegt de vloer aan met eerdere rapportages van CBS/RIVM waarin een mogelijke relatie tussen de coronaprikken en de oversterfte wordt ontkend. “We hebben aangetoond dat de covid-19 vaccins waarschijnlijk helemaal niet veilig en 95 procent effectief zijn”, aldus het rapport.
Een andere naam is die van forensisch patholoog Frank van de Goot, een van de getuigen in de ‘oversterfte-docu’ De Stilte Schreeuwt van filmmaker Frank de Rooij. Daarin vertelt Van de Goot dat plotselinge sterfgevallen zijn toegenomen sinds er wordt geprikt tegen corona, maar niet het aantal obducties. “Kijk nou toch gewoon eens een keer naar waar mensen aan doodgaan”, zegt hij in de docu. “Met een obductiepercentage van minder dan 1 procent van álle overledenen accepteer ik op geen enkele wijze van wie dan ook — het RIVM of de hele reutemeteut — dat zij de waarheid in pacht hebben terwijl ik weet dat niemand gekeken heeft.”
Vorige maand herhaalde Van de Goot zijn boodschap in de NRC-podcast Het Uur. Van de Goot vertelde aan presentator Pieter van der Wielen dat we er door de coronaprikken “gratis nieuwe ziektebeelden” bij hebben gekregen. “Maar tot op de dag van vandaag moet je wel oppassen wat je zegt”, voegde de patholoog eraan toe. Toen Van der Wielen zei het “gek” te vinden dat daar zo geheimzinnig over wordt gedaan, hielp Van de Goot hem uit de droom. “Er is gewoon een beleid uitgevoerd”, verklaarde hij. “Als je dat complete beleid onderuit trekt, dan trek je een compleet ministerie onderuit.”
Naast Schetters, Walk en Van de Goot kan nog een ronduit explosieve getuige worden genoemd, die tijdens de verhoorweken thuis zat met een enkelband: voormalig advocaat Arno van Kessel. Hij had uit de doeken kunnen doen wat hem overkwam nadat hij met advocaat Peter Stassen namens een aantal burgers met coronavaccinatieschade een civiele rechtszaak begon tegen onder meer Rutte, De Jonge, Bill Gates, Pfizer-baas Albert Bourla en de Staat der Nederlanden.
Van Kessel werd in juni 2025 van zijn bed gelicht en zat op basis van vage beschuldigingen over terreurplannen 260 dagen in voorarrest in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught, de strengst bewaakte gevangenis van ons land. Van Kessel is ervan overtuigd dat hij werd gearresteerd vanwege de civiele zaak tegen de Staat en machtige mensen die in coronatijd een “biowapen” opdrongen aan de bevolking. “Een paar uur nadat we de Conclusie van Repliek digitaal hadden ingediend, ben ik opgehaald”, vertelde hij afgelopen april aan De Andere Krant. Advocaat Stassen zet de civiele zaak alleen voort. Op 22 oktober vindt in Leeuwarden de zitting plaats. Theoretisch kan de coronacommissie daar alsnog iets over melden in haar eindrapport, dat wordt verwacht in het eerste kwartaal van 2027. Maar het is ondenkbaar dat dit zal gebeuren, omdat de commissie afdoende heeft bewezen haar vingers niet te willen branden aan de coronaprikken.
Dit roept de vraag op of partijen in het veld, zoals het ministerie van VWS, het RIVM en/of de Denktank Desinformatie, druk hebben uitgeoefend op de commissie om deze doos van Pandora niet te openen. Mede met het oog op de nieuwe prikcampagne tegen corona die deze maand van start gaat en vooral gericht is op 70-plussers. De uitnodigingsbrief bevat weer de bekende zalvende passages. Pijn op de prikplek is een van de twee bijwerkingen die worden genoemd. Daarnaast kunnen mensen zich “een paar dagen” niet lekker voelen. “Ernstige bijwerkingen komen bijna niet voor”, aldus de brief. Het zou daarom niet hebben geholpen als de commissie daar juist de aandacht op zou hebben gericht.
Het coronakritische Artsen Collectief concludeert dat de overheid “minimale informatie” verschaft over de komende coronaprik. Daarom is het onlangs de campagne PrikWijs 70+ gestart. “PrikWijs bundelt op Nogeenprik.nl inzichten van wetenschappers, artsen en onafhankelijke experts”, aldus het collectief. “Het doel is mensen te helpen een weloverwogen keuze te maken, zonder druk of belangenverstrengeling.”
Waren er tijdens de verhoorweken ook meevallers? Ja, vooraf bijvoorbeeld zouden veel coronacritici hebben getekend voor publieke verhoren van huisarts Rob Elens, Maurice de Hond, Mona Keijzer en Romy Quint. Dat was méér dan waar sceptici van uitgingen. Het bracht het nodige vuurwerk, met als hoogtepunt het verhoor van Elens die vertelde wat hij kwijt wilde, ook toen de commissie hem probeerde te beteugelen.
Wat dat laatste betreft: vooraf bestond de nodige scepsis over de relatief onervaren commissieleden. Gaandeweg groeiden zij in hun rol, met Songül Mutluer (Pro) als regelmatige uitblinker en Dion Huidekooper (D66) als goede tweede. Mutluer kroop onder de huid van getuigen die niet het achterste van hun tong lieten zien. Zo legde ze oud-justitieminister Ferd Grapperhaus het vuur aan de schenen toen hij niet wenste te onthullen wie binnen het kabinet voorstander was geweest van de avondklok.
Huidekooper plantte soms als een zakelijke clinicus zijn scalpel in de huid van getuigen, zonder een spier te vertrekken. Hugo de Jonge bijvoorbeeld ging bij hem op de snijtafel toen hij niet wilde toegeven dat verhoging van de vaccinatiegraad een van de doelen was van het coronatoegangsbewijs (QR-code).
Bij die voor De Jonge pijnlijke exercitie, citeerden Annelotte Lammers en Huidekooper uit onthullend appverkeer. Ook dat was een van de lichtpuntjes van de verhoorcampagne: de privé-appjes en sms’jes van bewindslieden, die de regering pas vorig jaar ongelakt verstrekte aan de coronacommissie na tussenkomst van de Raad van State. Verschillende getuigen kregen bij verrassing eigen appjes uitgeserveerd. Het leidde tot zichtbaar ongemak. Vooral de appjes waarin Grapperhaus en De Jonge onderling collega-bewindslieden uitmaakten voor onder meer “jankerd” en “bak grind”, kregen veel aandacht. Ook van oud-premier Mark Rutte die deze week tijdens zijn tweede verhoor tegenover de commissie zijn ergernis uitte over het citeren van deze appjes, waarbij het volgens hem slechts ging om “stoom afblazen”.
Reacties op sociale media
Medisch ethicus Wendy Mittemeijer:
“In de media wordt schande gesproken over appjes van Ferd Grapperhaus in coronatijd. Hij zou iemand op het werk een soepjurkje hebben genoemd en nu is hij een beetje boos dat die appjes zijn vrijgegeven. Helaas is Grapperhaus door de Parlementaire Enquêtecommissie niet gevraagd wie de politie tijdens corona inspireerde om vreedzame demonstranten tot bloedens toe af te tuigen, een schedelbasisfractuur te waterstralen en door honden kapot te laten bijten.”
Oud-huisarts Michael Smulders:
“De coronacrisis liet niet het falen van één instituut zien, maar van een systeem. Rechtspraak, media, wetenschap, adviesorganen en de Kamer vervulden onvoldoende hun eigen, onafhankelijke rol. Juist de instituties die de burger tegen een te machtige overheid moesten beschermen, boden onvoldoende tegenwicht. Dat is misschien wel de belangrijkste les van de Parlementaire Enquête.”
Voedingsdeskundige Ralph Moorman:
“Ernst Kuipers werd minister, Rutte ging naar de NAVO, De Jonge werd commissaris en Van Dissel kreeg een onderscheiding. Anderen bleven achter met de desastreuze gevolgen. Dat de beleidsbepalers hun aandeel hierin niet erkennen, vind ik stuitend. Schuldbesef is het minste wat je mag eisen. Ik kan mijn mond niet houden zolang de verantwoordelijken geen rekenschap afleggen of excuses aanbieden.”
Verschillende getuigen namen tijdens hun verhoor een loopje met de waarheid, terwijl ze onder ede stonden. Blikvanger in dit opzicht was Hugo de Jonge. De voormalig minister van VWS beweerde tijdens zijn eerste verhoor op 10 juli dat verhoging van de vaccinatiegraad geen doel was van het coronatoegangsbewijs, dat in september 2021 werd ingevoerd. Het was slechts een gunstig “neveneffect”, hield hij vol. De commissie bleek over aanwijzingen te beschikken dat een hogere vaccinatiegraad wel degelijk een vooraf beoogd doel was, wat op dat moment in strijd was met de Wet publieke gezondheid. Het is denkbaar dat de commissie in haar eindrapport zal concluderen dat De Jonge mogelijk meineed heeft gepleegd om een ambtsdelict toe te dekken.
In datzelfde verhoor verklaarde De Jonge over de situatie in het najaar van 2021: “Het overgrote deel van de mensen in de ziekenhuizen was niet gevaccineerd. En omdat zij zich niet hadden laten vaccineren, lagen ze in dat ziekenhuis.” Die bewering zal velen hebben herinnerd aan het AD van 25 oktober 2021, waarin De Jonge aldus werd geciteerd: “Het is een epidemie van de ongevaccineerden”. Eén dag voor het verhoor van De Jonge sprak arts-onderzoeker Jona Walk op X nog de hoop uit dat de coronacommissie hem zou vragen “hoe het kan dat hij sprak van een ‘epidemie van ongevaccineerden’ anderhalve week nadat de ziekenhuisdata aantoonde dat een meerderheid van de covid-19 patiënten gevaccineerd was”. Walk voegde er een screenprint bij met cijfers uit haar ziekenhuis, het CWZ in Nijmegen.
Walk liet het er niet bij zitten en schreef samen met data-analist Bram Bakker en de Arubaanse ziekenhuisdirecteur Jacco Vroegop een nota voor de coronacommissie over de Vaccinatiestatus van opgenomen covid-19 patiënten in het najaar van 2021. Een van de bevindingen in hun nota, die dateert van 26 augustus, is dat RIVM-cijfers laten zien dat in oktober, november en december 2021 een minderheid van de coronapatiënten in het ziekenhuis ongevaccineerd was. Volgens cijfers uit het CWZ en Maastricht UMC was in die periode 20 tot 38 procent van de opgenomen coronapatiënten niet gevaccineerd. Het Horatio Oduber Hospitaal op Aruba kende een vergelijkbare trend: snelle afname van het percentage ongevaccineerden, hoewel zij aanvankelijk nog een meerderheid vormden. “Deze cijfers waren in 2021 publiek beschikbaar”, aldus de auteurs.
Toen De Jonge vorige week, tijdens het tweede verhoor, zijn inmiddels ontkrachte bewering over de overwegend ongevaccineerden in de ziekenhuisbedden herhaalde, besloot Marianne Zwagerman aangifte te doen van meineed.
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
