BBB laat masker vallen
George Woodham | Datum: 3 oktober 2026
Beeld: ©Wilfred Klap
“Coalitie vaak belangrijker dan de achterban waarvoor ze er zitten”
De Provinciale Staten van Gelderland hebben vorige week met ruime meerderheid en met hulp van enkele Statenleden van de BoerBurgerBeweging (BBB) nieuwe en strengere stikstofregels aangenomen, na een emotioneel debat dat leidde tot een hoofdelijke stemming (zie kader). Boeren en boerenorganisaties zijn diep teleurgesteld in de partij van Caroline van der Plas.
Met 37 stemmen voor en 14 tegen namen de Provinciale Staten van Gelderland woensdag 23 september strengere regels aan op het gebied van stikstof. Het gebeurde na een hoofdelijke stemming aangevraagd door Eric Kemperman, voormalig BBB-Statenlid, nu lid van FVD in Gelderland. Hij voorziet dat het besluit zal leiden tot het faillissement van 400 boerenbedrijven.
De provincie Gelderland spreekt van “ingrijpende” wetgeving die met name boerenbedrijven treft die gevestigd zijn in de zogenaamde stikstofstroken van maximaal 500 meter rondom de Veluwe en drie kleinere natuurgebieden. Daar moet de stikstofuitstoot de komende tien jaar drastisch worden teruggebracht. Zo zal daar vanaf 23 oktober aanstaande een verbod op nieuwe stookinstallaties en nieuwe veehouderijen gelden. Ook wordt vanaf 2030 het gebruik van kunstmest met stikstof verboden. Vanaf 2035 gaan er regels gelden voor het gebruik van emissieloze mobiele werktuigen, zoals elektrische bouwkranen en maaimachines.
Voor een groot deel van de achterban van de BBB zal de steun die enkele BBB-Statenleden gaven aan de nieuwe Gelderse Omgevingsverordening gezien worden als demasqué: de ontmaskering van de politieke partij die altijd heeft beweerd pal voor de belangen van boeren te staan. Na veertien uur vergaderen stemden weliswaar zeven van de twaalf BBB’ers tegen, maar ook liefst vijf vóór het voorstel. Saillant detail is dat het strenge stikstofbeleid is opgesteld door een Gedeputeerde van BBB, namelijk Ans Mol.
Volgens haar is de nieuwe Omgevingsverordening nodig om de natuur te beschermen en de vergunningverlening voor onder meer woning- en wegenbouw weer vlot te trekken. Veel van haar partijgenoten in de Gelderse Staten denken daar anders over.
BBB-fractievoorzitter Rik Loeters, stemde wel voor. Hij spreekt tegenover De Andere Krant van “een duivels dilemma”. Hij stelt dat “de hele fractie ziet dat we een stikstofwetgevingsprobleem hebben en niet een stikstofprobleem. Maar daarmee verandert niet dat we moeten zorgen dat in Gelderland de vergunningverlening weer vlot komt. En dat is aan het gebeuren. Doordat dit beleid is aangenomen, kunnen we individuele bedrijven weer vergunnen. Pasmelders (boerenbedrijven die buiten hun eigen schuld geen natuurvergunning meer hebben — red.) kunnen we weer vergunnen.”
Veel boeren zullen de keuze voor te stemmen echter als knieval voor het stikstofbeleid zien. “Aan de ene kant kun je zeggen: ‘Mensen zullen boos zijn, want je doet ze een strop om de nek’. Maar ik denk dat dat mee zal vallen”, aldus Loeters, die stelt dat er nu extra geld voor de getroffen boerenbedrijven vrijkomt. “Hiermee kunnen we én de vergunningverlening op gang krijgen én al die handhavingsverzoeken van het erf houden. En dat was direct wat er boven hing, hè? 55 handhavingsverzoeken!”, aldus Loeters, die doelt op de handhavingsverzoeken die milieuactivist Johan Vollenbroek en zijn Mobilisation for the Environment (MOB) bij de Provincie Gelderland had neergelegd.
De Gelderse melkveehouder Rik Luiten van boerenbelangenorganisatie Agractie ziet het heel anders. “Dit is een stap verder het moeras in. Het brengt dus niet de verlichting. Loeters stelt dan wel dat hiermee handhavingsverzoeken (van MOB — red.) worden voorkomen, maar hij blijft uitgaan van het verkeerde uitgangspunt dat de stikstofuitstoot moet worden teruggedrongen. Daar lopen wij gewoon iedere keer tegenaan. Zo lang we dat blijven doen, drijven we alleen maar verder af van een echte oplossing.”
Boerenbelangenvereniging Farmers Defence Force (FDF) is de partij van Caroline van der Plas tot op heden nooit afgevallen, maar constateert nu dat die steun te weinig wordt terugbetaald. “Wij zien dat de BBB vaak de coalitie belangrijker vindt dan de achterban waarvoor ze er zitten”, verklaart bestuurslid Sieta van Keimpema aan De Andere Krant. “Ik krijg steeds meer de indruk dat iedereen die voor de BBB of namens die partij ergens in een provincie of in een gemeente zit, dat die maar doen wat ze willen. Want ze stappen dus van coalitieakkoorden af en — belangrijker — ze stappen van hun uitgangspunten en principes af.” Van Keimpema vermoedt dat de BBB tijdens de Provinciale Statenverkiezingen van 17 maart 2027 de rekening daarvoor gepresenteerd gaat krijgen.
Het is niet de eerste keer dat de BBB de boeren in de steek laat. Afgelopen april besloot de provincie Groningen 31 hectare landbouwgrond van de familie Van der Veen in Lucaswolde te onteigenen voor waterberging en natuur. Ook dat gebeurde met steun van een gedeelte van de Groningse Statenfractie van de partij: zes BBB’ers stemden voor de onteigening, vier stemden tegen en twee onthielden zich. Pijnlijk aan die kwestie was dat de steun van die zes BBB’ers toen wel doorslaggevend was.
Noot: De Andere Krant vroeg BBB-partijleider Caroline van der Plas om een reactie, maar bij het ter perse gaan van deze krant is deze nog niet gekomen.
FVD-Statenlid Eric Kemperman, zelf voormalig BBB’er, stelt dat we het demasqué van de partij “van verre konden zien aankomen”. Wel beschouwd is hij ervoor verantwoordelijk, omdat hij vorige week tijdens het debat over de strengere stikstofregels om een hoofdelijke stemming vroeg. Kemperman dwong daarmee af dat de Statenleden ‘met de billen bloot moesten’, oftewel persoonlijk verantwoordelijkheid moesten nemen voor een besluit dat mogelijk zal leiden tot de ondergang van ruim 400 boerenbedrijven.
Zijn verzoek leidde tot een emotionele avond, want er ontstond een heftige discussie over de regels. De BBB-fractie probeerde hoofdelijke stemming te voorkomen, maar na een uur schorsing van de vergadering en een intern beraad bij de partij, bleek na juridisch overleg dat de Provinciewet de hoofdelijke stemming vereiste. “Om precies te zijn, is dit al 3,5 jaar het hoofdgerecht wat moest worden opgediend”, blikt Kemperman terug. “En waar eigenlijk de BBB-fractie voor in de Staten gekomen is: het opkomen voor de belangen van de boeren. En dan geven ze niet thuis.”
Na de stemming viel de BBB-fractie uiteen: zeven leden stemden tegen het door BBB-gedeputeerde Ans Mol verdedigde beleid, vijf voor. Sommigen lichtten hun keuze toe met een emotionele stemverklaring. BBB-Statenlid Jos Bolk kreeg wel gewetenswroeging en stemde tegen: “We hebben hele goede stappen gezet, maar toch is er vandaag een aantal besluitvormingen geweest die voor mij hebben betekend dat ik mezelf en mijn achterban niet meer recht in de ogen kan kijken als ik voor dit geheel ga stemmen.”
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
