“Stagnatie bouw windturbines laat zien dat burgerverzet effect heeft”
Sjoukje Dijkstra | Datum: 28 mei 2026
©mkfotografie
Oproep kritischer te kijken naar verdere uitbreiding van windenergie op land
De uitbreiding van windturbines op land valt vrijwel stil. Dat blijkt uit de nieuwe ‘Monitor Wind op Land’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). In 2025 kwamen er per saldo slechts negen windturbines bij. Critici van het Nederlandse windenergiebeleid zien daarin een teken dat groeiend maatschappelijk verzet effect begint te krijgen. “Veel mensen denken dat protesteren tegen de komst van windturbines geen zin heeft, maar deze ontwikkeling laat juist zien dat verzet wel degelijk helpt”, zegt Bert Weteringe, auteur van het boek ‘Windhandel’, die de ontwikkelingen rondom windenergie al jaren op de voet volgt.
De Monitor Wind op Land is een jaarlijks rapport dat sind 2013 de stand van zaken geeft in windenergieprojecten op land in Nederland. Uit het onlangs verschenen rapport blijkt dat er in 2025 ruim 2550 windturbines op land stonden. Toch groeit het aantal windturbines nauwelijks meer. Er kwamen afgelopen jaar 29 turbines bij, terwijl 20 oudere exemplaren werden afgebroken.
De RVO wijst op een combinatie van factoren achter de stagnatie. Zo zijn de kosten voor nieuwe windprojecten de afgelopen jaren flink gestegen door duurdere materialen, hogere rente en oplopende bouwkosten. Daarnaast speelt netcongestie een steeds grotere rol. Op veel plekken in Nederland zit het elektriciteitsnet vol, waardoor nieuwe windparken hun stroom niet altijd kunnen terugleveren en turbines moeten worden stilgezet.
Weteringe zag die ontwikkeling al langer aankomen. “Het wordt steeds lastiger om geld te verdienen met windparken. Vanwege de netcongestie zie je ook dat ontwikkelaars steeds vaker batterijsystemen willen combineren met windturbines om opgewekte stroom direct op te slaan. Het bouwen van zulke lokale energiesystemen kost tijd.”
Weteringe ziet ook het groeiende verzet vanuit de bevolking als belangrijke oorzaak van de stagnatie. Hij wijst daarbij op een baanbrekende uitspraak van de Raad van State uit 2021. Die zaak was aangespannen door actiegroep Stichting Oldambt Windmolenvrij en omwonenden van Windpark Delfzijl Zuid.
De Raad van State oordeelde destijds dat de landelijke milieuregels voor windturbines onvoldoende waren onderbouwd en daarom niet langer gebruikt mochten worden bij vergunningverlening. Sindsdien ontbreken landelijke, uniforme normen voor onder meer geluid en slagschaduw. Gemeenten en provincies moeten daardoor vaker zelf afwegingen maken, wat leidt tot juridische onzekerheid en vertraging van projecten.
Ook gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen maart hebben volgens Weteringe een rol gespeeld. “Gemeenten weten dat windprojecten politiek gevoelig liggen. Je maakt jezelf niet populair met nieuwe plannen voor windturbines.”
Daarnaast ziet hij dat het inhoudelijke verzet tegen wind op land groeit. “Steeds meer bewoners raken goed geïnformeerd en maken zich zorgen over gezondheidseffecten en geluidsoverlast.” Hij wijst op de discussies rond laagfrequent geluid en bromtonen bij verschillende windparken. “Dat wordt door overheid en sector nog steeds onderschat. Klachten worden vaak weggezet als iets wat tussen de oren zit.”
Recent stuurden Stichting Windalarm en de Nederlandse Vereniging Omwonenden Windturbines (NLVOW) een brief aan volksvertegenwoordigers met de oproep kritischer te kijken naar verdere uitbreiding van windenergie op land. De organisaties stellen dat de zogenoemde RES-opgave inmiddels al is gehaald. Binnen de Regionale Energiestrategieën (RES) werd Nederland opgedeeld in dertig regio’s, die ieder moesten aangeven hoeveel elektriciteit zij in 2030 willen opwekken met windmolens en zonnepanelen. Gezamenlijk moeten die plannen leiden tot een jaarlijkse opwek van 35 terawattuur elektriciteit op land. Omdat dit doel al is bereikt, zijn extra windturbines op land zijn niet noodzakelijk, stellen Windalarm en de NLVOW.
Weteringe plaatst daar wel een kanttekening bij. “Die 35 tWh-doelstelling is inderdaad gehaald. Maar binnen de RES-plannen is ook afgesproken dat ongeveer 60 procent daarvan uit wind zou moeten komen en veertig procent uit zon. Op dit moment ligt de verhouding veel meer richting zon. Dat kan verklaren waarom overheden toch blijven inzetten op extra windturbines.”
Voor Weteringe laat de huidige stagnatie vooral zien dat lokaal verzet steeds serieuzer wordt genomen. “Als inwoners goed onderbouwd in gesprek blijven met raadsleden, zie je soms dat politieke meerderheden kantelen. Dat gebeurt op steeds meer plekken.”
Defensie vormt een steeds grotere hindernis voor nieuwe windprojecten. Windturbines kunnen militaire radarinstallaties verstoren doordat draaiende rotorbladen blinde vlekken en foutieve meldingen veroorzaken op radarschermen. Door strengere militaire toetsingszones kunnen in steeds grotere delen van Nederland geen turbines worden gebouwd. Daardoor lopen steeds meer provinciale windprojecten vertraging op of verdwijnen plannen volledig van tafel. Zo zette Defensie een streep door geplande windturbines op oefenterrein De Vlasakkers en langs de A28 in de provisie Utrecht. In de Noord-Brabantse Auvergnepolder bij Halsteren moesten windplannen worden aangepast vanwege de nabijheid van vliegbasis Woensdrecht. Bij Hengelo werden zoekgebieden voor windenergie geschrapt vanwege mogelijke verstoring van radarsystemen van defensiebedrijf Thales.
Megawindturbines die de leefomgeving van mens en dier verpesten‚ ‘nulemissiebeleid’ waardoor ondernemers de stad niet meer in kunnen met dieselbusjes‚ smart city-apparaten zoals 5G‚ wifi-trackers en sensoren in lantaarnpalen die de privacy en gezondheid van burgers aantasten‚ wateroverlast als gevolg van ‘vernattingsbeleid’‚ wolven die recreatie onmogelijk maken‚ de komst van oefenterreinen voor Defensie — op allerlei manieren wordt de leefomgeving van burgers bedreigd. Steeds meer mensen komen hiertegen in verzet. Ze spreken in bij raadsvergaderingen of zetten acties op touw om de controle over hun omgeving terug te pakken.
Wij zijn ervan overtuigd dat burgers op lokaal vlak veel kunnen bereiken. Zeker als we verbinding maken met elkaar. Daarvoor is deze nieuwe rubriek bedoeld. Hierin belichten wij wekelijks een lokaal initiatief waarmee burgers zich teweerstellen tegen plannen die hun leefomgeving aantasten. Alle initiatieven zullen bij elkaar worden gebracht op een aparte website van De Andere Krant (in ontwikkeling). Wij hopen dat mensen hierdoor elkaar weten te vinden en niet zelf steeds opnieuw het wiel hoeven uit te vinden.
Ben jij bezig met een lokaal initiatief waarvoor je aandacht wilt vragen en dat ook voor mensen elders in het land relevant is? Neem dan contact op met de redactie: redactie@deanderekrant.nl o.v.v. De Grote Verbouwing.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
