Tenniskampioen Novak Djokovic die zich niet liet prikken

Toine Rongen | Datum: 01 oktober 2026

Beeld: Tenniskampioen Novak Djokovic

“Er bestaat in mijn leven geen krachtiger gevoel dan dat van vrijheid”

In de documentaire ‘The Wolf in Winter’ (PrimeVideo) wordt Novak Djokovic niet alleen gevolgd als tennisgrootheid, maar vooral als een man die vrijheid zoekt in discipline. Zijn botsing in 2022 met de Australische autoriteiten vanwege zijn weigering de covid-injectie te nemen is tekenend voor zijn karakter: verzet maakt hem sterker.

In de eerste minuten van Novak Djokovic – The Wolf in Winter zien we geen vol tennisstadion en geen slagenwisselingen die eindigen met zijn kenmerkende brul. Ook ontbreken beelden waarop de Servische topsporter opnieuw moet uitleggen waarom hij zich destijds niet tegen corona liet vaccineren. Regisseur Jason Hehir, bekend van zijn Michael Jordan-docu-reeks The Last Dance, opent juist klein. Djokovic (1987) zit in kleermakerszit tussen rotsen en zee bij zijn woning in een Atheense sjieke buitenwijk, draait zijn polsen los, masseert zijn armen en klopt met zijn handen op zijn benen. Daarna vat hij zijn belangrijkste drijfveer samen. “Er bestaat in mijn leven geen krachtiger gevoel dan dat van vrijheid.”

Die vrijheid is bij Djokovic niet hetzelfde als vrijblijvendheid. Zij ontstaat uit beheersing: controle over zijn overwegend plantaardig dieet, slaap, herstel, ademhaling en beweging, gecombineerd met een obsessie voor tennis. “Ik besloot letterlijk alles buiten mijn tennisleven in dienst te stellen om de beste te worden.” Zijn vrouw Jelena beschrijft hem als een kwetsbare en zachte echtgenoot en vader, maar ook als iemand die in zijn jeugd veel emoties heeft weggedrukt. “Novak gedraagt zich privé, met mij, zijn kinderen, familie en vrienden, ongelooflijk kwetsbaar en zacht, maar veel emoties en trauma’s heeft hij in zijn jeugd onderdrukt. Tennis is daarvoor zijn uitlaatklep. De tennisbaan is zijn veilige liefdesnest, daar kan hij zijn donkere kanten botvieren.”

Klik hier

Aan het einde van zijn warming-up heft Djokovic zijn hoofd en huilt hij als een wolf naar het winterlandschap: ‘Waaaoooh…’ Dat moment verklaart de titel van het negentig minuten durende portret. De wolf geldt in de Servische cultuur als symbool van kracht, zelfstandigheid, trouw en overlevingsdrang. Hij doorstaat de winter, bewaakt zijn territorium en laat zich moeilijk temmen. Het is Djokovic ten voeten uit.

Zijn Spartaanse trainingen zijn ook een manier om zijn geest te ordenen. Zo wapent hij zich tegen angst, tegenslag, ziekte, (financiële) afhankelijkheid en het oordeel van anderen. Die behoefte aan zelfbeschikking kwam tijdens de coronaperiode frontaal in botsing met het overheidsbeleid van Australië. De niet-gevaccineerde Djokovic reisde begin 2022 naar Melbourne voor de Australian Open. Bij aankomst werd zijn visum ingetrokken en werd hij enkele dagen vastgehouden in een immigratiehotel. Een rechter herstelde zijn visum, maar de Australische immigratieminister trok het opnieuw in. Nadat ook dat besluit juridisch standhield, werd Djokovic uitgezet. Hij miste vervolgens verschillende grote toernooien en werd wereldwijd zowel verdedigd als fel bekritiseerd. “Ik ben niet per se tegen vaccinatie”, legt hij in de docu uit. “Wel sta ik voor het wettelijk vastgelegde zelfbeschikkingsrecht om mijn eigen lichaam te beschermen. Ik ben atleet, gezond en was absoluut geen bedreiging, omdat ik al voor de Australian Open twee keer corona had gehad. Het is toch het recht van iedereen om vrij te kiezen? Ik werd neergezet als een politieke activist, als een oproerkraaier, maar ik was niet de enige non-vaxer tijdens de Australian Open, ook enkele leden van begeleidingsteams van andere deelnemers hadden geen spuit genomen, vernam ik later. Maar ik was wel de enige met zo’n status en erelijst. Ik werd om politieke redenen misbruikt.”

De Australische overheid motiveerde zijn uitzetting onder meer met de vrees dat zijn aanwezigheid het verzet tegen vaccinatie zou aanwakkeren. Daarmee werd de affaire veel groter dan een discussie over de deelname van één tennisser. Een jaar later keerde hij terug en antwoordde door te schitteren op de tennisbaan. Djokovic won en deed het publiek opnieuw in twee kampen verdelen. Maar juist dat maakt hem sterker, legt hij in de film uit: “Als het publiek me uitjouwt, haalt dat het beste in me naar boven, ik zet dan al mijn trauma’s in om te winnen.”

Djokovic was 11 jaar toen de NAVO in 1999, tijdens de Kosovo-oorlog, Belgrado bombardeerde. In de documentaire herinnert hij zich hoe zijn gezin ’s nachts naar een gebouw met een schuilkelder rende. “Ons gebouw had geen bomkelder en rond 03:00 uur ’s nachts renden we met ons gezin naar een gebouw dat wel een bomkelder had. Bij die vlucht struikelde ik en bij het opstaan zag ik een vliegtuig een bom gooien op het ziekenhuis dat pal naast ons adres stond.” De bombardementen, economische sancties en voortdurende onzekerheid bezorgden het gezin emotionele en financiële stress. Tennis was toen al zijn vluchthonk. Zijn ouders hadden een restaurant bij het Servische skioord Kopaonik en lieten daarbij voor de zomerse toeristen een tennisbaan aanleggen. Vanaf zijn 4e begon hij dagelijks te spelen. Twee jaar later kwam hij onder de hoede van Jelena Genčić, een gezaghebbende jeugdcoach die eerder onder anderen Monica Seles had begeleid. Genčić zag onmiddellijk zijn uitzonderlijke concentratie en overtuigde zijn ouders ervan dat hun zoon bijzonder talent had. Ze bracht het talent dat in tranen uitbarstte bij elke verliespartij niet alleen techniek bij, maar ook ademhaling, visualisatie en mentale rust. Op 12-jarige leeftijd vertrok Djokovic naar de academie van Nikola Pilić bij München. Voor zijn ouders was dat een financieel waagstuk. Zijn vader maakte hem duidelijk wat er op het spel stond. “Mijn vader liet me een briefje van 10 mark zien. Dat is alles wat we hebben, zei hij. We laten je gaan en we zullen je met alles wat we hebben ondersteunen. Maar dan moet je wel honderd procent overtuigd zijn van jezelf en elke dag alles geven.” Zo kreeg Djokovic al vroeg een verantwoordelijkheid die normaal bij volwassenen ligt.

In 2007 drong hij definitief het rijk van Roger Federer en Rafael Nadal binnen. Tijdens het masterstoernooi van Montreal versloeg hij achtereenvolgens Nadal en Federer, destijds de nummers twee en één van de wereld. Hij was niet alleen een sportieve bedreiging, maar presenteerde zich ook als een luidruchtiger en minder gepolijst personage dan de twee gevestigde publiekslievelingen. Hij schreeuwde naar zijn spelersbox, ruziede met arbiters, sloeg rackets kapot en vierde overwinningen uitbundig. Voor behoudende tennisfans was hij een indringer die de gevestigde sjieke tenniscultuur verstoorde. Maar juist dat geeft hem kracht, zo blijkt uit de documentaire. In Servië bestaat het begrip inat: een mengeling van koppigheid, trots en verzet tegen een machtige tegenstander. Wanneer omstandigheden hem lijken te breken, groeit zijn behoefte om het tegendeel te bewijzen.

Djokovic won 24 grandslamtitels in het mannenenkelspel, stond een recordaantal van 428 weken op nummer één en sloot acht seizoenen af als beste speler ter wereld. Hij is bovendien de enige man die alle negen Masters-toernooien minstens tweemaal won. In mei 2025 behaalde hij in Genève zijn honderdste ATP-titel, later dat jaar volgde nummer 101 in Athene. De documentaire draait uiteindelijk om de vraag die iedere oudere topsporter achtervolgt: wanneer is het genoeg? Djokovic geeft het gebruikelijke antwoord: “Zolang ik me goed voel”.

De winter in de titel verwijst niet alleen naar het landschap, maar ook naar de laatste fase van zijn loopbaan. Hoe dicht bij het einde komt, bleek recent, op 30 augustus 2026. In de eerste ronde van de US Open verloor Djokovic van de Argentijn Mariano Navone. Het was zijn eerste nederlaag in de openingsronde in New York en zijn eerste uitschakeling in de eerste ronde van een grandslamtoernooi sinds 2006. De vijfsetter duurde vier uur en 36 minuten. Djokovic kampte met misselijkheid, kramp en andere klachten, maar de 39-jarige speelde tot het laatste punt door: 7-6, 5-7, 4-6, 6-2 en 6-1.