Skip to main content Scroll Top
Nieuws of Column?:
NIEUWS
Breaker:
-
2026 - Uitgave 47

Renkum houdt documenten over Smart City-project onder de pet

Pauline Teunissen | Datum: 20 november 2026

renkum-houdt-documenten-over-smart-city-project-onder-de-pet

Illustratie: iStock | ismael juan

Geheimhouding staat volgens gemeentebestuurders boven het algemeen belang

Al vier jaar lang probeert een inwoonster van Renkum alle documenten boven tafel te krijgen over plannen om de gemeente te veranderen in een ‘Smart City’, waar burgers in de gaten kunnen worden gehouden met behulp van onder meer 6300 ‘slimme’ lantaarnpalen. Tot dusver zonder succes.

Eind juni 2019 sluit de Gelderse gemeente (30.000 inwoners) een 20-jarig contract voor ‘slimme en duurzame’ openbare verlichting. De uitvoerende partij is een consortium van BNG (Bank Nederlandse Gemeenten), Primevest Capital Partners (de investeerder), Luminext (de leverancier van de lichtpalen) en CityTec (voor onderhoud en beheer). Daarmee is de financiering voor de verlichting rond en kan de gemeente zich op de borst kloppen. In vakbladen als Mobility, Vastgoedmarkt en op de website van BNG verschijnen trotse verhalen en foto’s van glunderende managers en een wethouder die zojuist een fantastische deal hebben gesloten. Renkum wordt in 2021 uitgeroepen tot de eerste ‘slimme gemeente’ van Europa. Bovendien klimt de Gelderse gemeente hoger op de ladder van de duurzaamheidsdoelen van Agenda 2030, het ambitieuze actieplan van de Verenigde Naties om armoede te bestrijden, de planeet te beschermen en welvaart voor iedereen te garanderen tegen het jaar 2030. De lantaarns zijn namelijk op afstand dimbaar, is de uitleg hierover. Maar behalve van een dimmer zijn de 6300 nieuwe lichtmasten voorzien van ‘modulaire aansluitingen’. Zo kunnen de masten worden uitgerust met allerhande technische snufjes voor het Internet of Things, zoals wifi- en 5G-antennes, opladers, camera’s, lucht- en geluidsensoren en zelfs aansluitingen voor drones.

“Dat is wat anders dan burgers voorhouden dat het alleen maar om straatverlichting gaat”, zegt Karin. Karin, die liever niet met haar volledige naam in de krant wil, vertelt dat zij als inwoner van Renkum niets wist van de technologische ambities van de gemeente. Tot in 2022. “Het begon met de lantaarnpaal voor mijn deur”, vertelt ze. “Ik was thuis en zag dat hij vervangen werd, net als alle andere lantaarnpalen in mijn straat. Jammer van de klassiek gevormde palen. En vreemd, ze stonden er pas 15 jaar, dus nog lang niet afgeschreven.” Als ze navraag doet bij de gemeente, komt ze erachter dat er in 2017 een informatiebijeenkomst over een lichtplan voor straatverlichting is geweest, die zij heeft gemist. Maar verder wordt ze niet veel wijzer. Ze gaat zelf op onderzoek uit en komt er zo achter dat het contract dat de gemeente in 2019 heeft gesloten, om een volwaardig ‘Smart City project’ gaat: het is de bedoeling de omgeving op te tuigen met digitale technologie om de gemeente duurzamer te maken en het leven van de burgers te vergemakkelijken.

Het stoort haar dat zo’n belangrijke en omvangrijke beslissing is genomen zonder de Renkumse inwoners hierin te kennen. Vanwaar al die geheimzinnigheid? Zij vindt dat deze zaak zwaar weegt omdat het project ingrijpende gevolgen heeft voor alle inwoners. Ze doelt daarmee op de privacy vanwege de data die worden verzameld “en zo mogelijk verhandeld”, op de gezondheid in verband met alle straling van de benodigde apparatuur en op de zelfbeschikking van de inwoners die onder druk kan komen door allerlei surveillance-systemen. “Bovendien gaat het verhaal van duurzaamheid voor de lantaarns niet op,” zegt ze. “Normaal gesproken brandt straatverlichting alleen als het donker is, nu heb je 24/7 energie nodig voor alle systemen die eraan gekoppeld zijn. En ik weet inmiddels dat het ook gaat om kentekenregistratie-apparatuur, slimme zebrapaden, afvalbakken, etcetera.”

In september 2022 dient ze een Woo-verzoek (Wet Openbaar Overheid) bij de gemeente in en vraagt ‘alle verslaglegging rondom SMART straatmeubilair’ op. Het is het startschot voor een eindeloze correspondentie met de gemeente. Op veel verzoeken krijgt ze ontwijkende antwoorden of een reactie waarom het document niet openbaar is. De overheid is volgens de Wet Open Overheid niet verplicht documenten vrij te geven als daarmee de privacy wordt geschonden, wanneer het goed functio­neren van de overheid of de nationale veiligheid in het geding komt én wanneer het om vertrouwelijk verstrekte bedrijfsgegevens gaat.

Inmiddels heeft ze 345 documenten boven water, “maar dat zijn ze lang niet allemaal”, geeft ze aan. Ze mist onder andere de bijlagen van het aanbestedingsdocument, de papieren van de BV Smart City Renkum en het Project Management Plan. “Opvallend is dat de verslagen van bouwteamoverleggen opeens stoppen op 1 februari 2019, terwijl in dat verslag wel al een volgend overleg in de agenda is gepland. De stuurgroep zou jaarlijks twee keer bij elkaar komen om Smart City levend te houden, maar ook daarvan stopt de verslaglegging plotseling op 1 mei 2024.”

Dankzij de stapel documenten die ze wel heeft weten los te peuteren, kan Karin aantonen dat Renkum vooraf wist dat het contract verder ging dan alleen verlichting. In de aanbestedingsfase stelde de gemeente een interessante vraag: ‘Hoe zou het Telemanagement-systeem (voor de slimme lantaarnpalen — red.) voor onze gemeente van meerwaarde kunnen zijn en hoe wordt omgegaan met privacygevoelige informatie? En hoe zit het met de beveiliging van het systeem rekening houdende met onze maatschappelijke functie?’ Waar Karin ook achter komt, is dat tijdens de kick-off van het project in 2019 de afspraak is gemaakt dat alles wat ter tafel komt aangaande dit project vertrouwelijk zal blijven.

Karin neemt geen genoegen met de weigering van de gemeente om alle documenten vrij te geven en start een Bezwaarschriftenprocedure, die op 16 november uitmondt in een Hoorzitting waarbij een onafhankelijke commissie een oordeel over het Woo-verzoek moet vellen. “Kern van deze zaak is dat de gemeente alle van belang zijnde informatie achterhoudt met een eenvoudig beroep op vertrouwelijkheid die zij op voorhand heeft afgesproken met de Smart City-partners”, legt ze uit. “En dat deugt niet.”

De gemeente laat het verweer doen door twee advocaten die stellen dat het Woo-verzoek van Karin zorgvuldig is afgewogen en er terecht documenten zijn achtergehouden. “In sommige gevallen moet het algemeen belang wijken voor wet- en regelgeving die openbaarmaking in de weg staat”, verklaren ze.

“Een gemeente kan het lastig vinden zich te moeten verantwoorden, maar dat zijn wel de regels van het Woo-spel”, zet Karin daar tijdens de hoorzitting tegenover.

Het valt haar op dat maar weinig mensen in functie van gemeente Renkum aanwezig zijn, op een juridisch medewerker na. De verantwoordelijke wethouder zit er niet bij. Als toehoorders zijn twee raadsleden van Leefbaar Renkum aanwezig. “Waarom niet gewoon alle dossiers opengooien?” verzuchtten die raadsleden. De onafhankelijke commissie meldt een aantal weken nodig te hebben om tot een besluit te komen.

Deel dit artikel:

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.