Ter Apel lijdt al jaren onder azc-tragedie

Duidelijk is dat Ter Apel lijdt onder de komst van het grote azc. Het dorp wordt al jaren geteisterd door criminaliteit. “Het wordt steeds erger”, zegt de 75-jarige Harrie Bakker, een gepensioneerd vrachtwagenchauffeur die al 40 jaar in Ter Apel woont. Hij heeft met eigen ogen gezien hoe het azc na de eeuwwisseling zijn dorp heeft veranderd van aard. “Het azc kwam hier als vervangende werkgelegenheid toen de puzzelfabriek (van Milton Bradley (MB), — red.) sloot en er ook nog een andere grote fabriek dichtging. Om de werkloosheid tegen te gaan, kwam het azc. Aanvankelijk hebben we er eigenlijk geen grote problemen mee gehad. Er is hier vijftien jaar lang niks aan de hand geweest. We waren ook niet anti-asielzoeker. Absoluut niet. Ons is vanuit de kerk onder andere geleerd dat je mensen die echt gevlucht zijn van huis en haard ook moet helpen.” Maar volgens Bakker, die aangesloten is bij een burgerplatform dat de problemen met het azc aankaart bij het gemeentebestuur, ging het “een jaar of 7, 8 geleden mis”. Ter Apel kreeg toen te maken met de toestroom van ‘veiligelanders’ en Syriërs. Bakker vertelt dat er sindsdien enorm veel gestolen wordt in winkels en dat meisjes en vrouwen in Ter Apel doelwit zijn van onzedelijk gedrag. “Ze lopen soms spiernaakt over straat of dan gaan ze naar de Jumbo en halen doodleuk ten overstaan van de caissière hun leuter uit hun broek. Je zal zo’n meisje zijn dat daar werkt. Dat is toch niet normaal?” Volgens Bakker gaan meisjes in Ter Apel als het donker is nauwelijks nog de straat op. “Ik denk ook dat er heel veel ouders zijn die hun dochter dat niet toestaan”, zegt hij. “Ik vind het niet gek dat er in Ter Apel inmiddels niemand meer is die nog een asielzoeker wil opvangen.”

Winkeliers willen niet veel kwijt over de problemen met de asielzoekers. In de Hema, waar in de zomer van 2024 een agent een asielzoeker in zijn been schoot omdat hij tijdens een worsteling naar een dienstwapen greep, stelt een medewerker “al genoeg te hebben meegemaakt” en “het liever positief wil houden”. In de naastgelegen Aldi krijgen we van een beveiliger te horen dat niemand van de supermarkt ons te woord kan staan. Zelf wil hij er “sowieso niks over zeggen”.

Willeke Vroom, die vlakbij het azc-complex woont, maakt dagelijks de impact mee omdat haar woning op de route van het 2,5 kilometer verderop gelegen centrum ligt. “Wij worden overspoeld met raddraaiers. Het zijn geen echte vluchtelingen. Dat zien we ook  aan hun gedrag. Af en toe zit er een keer een Palestijn tussen, maar over het algemeen zijn het Algerijnen en Marokkanen. Ze kunnen je overdag heel vriendelijk groeten en dezelfde nacht bij je huis bezig zijn om binnen te komen of je auto leeg te roven. Vorige week dinsdag hebben we nog “bezoek gehad”, vertelt ze eufemistisch. Het huis van Willeke en haar man Wim is inmiddels uitgerust met opritverklikker en camera. “Als iemand bij ons de oprit oploopt, gaat er bij ons binnen een bel af. En dan zie je ook de camerabeelden en je ziet gewoon dat ze bezig zijn aan je auto te zitten of aan de poort voelen.”

Ze stelt dat het in Ter Apel inmiddels de gewoonste zaak van de wereld is. “Op Hemelvaartsdag werd er bij een jongen die we kennen in twee dagen tijd een laptop uit een werkbusje geroofd en een dag later een elektrische step gestolen. Bijna iedere dag zijn hier sowieso winkeldiefstallen, maar ook de persoonlijke ‘bezoekjes’ die we krijgen, vooral in de nachtelijke uren, is een wekelijks terugkerend iets. Het loopt nu op, want het weer wordt mooier en er komen ook steeds meer aanmeldingen (in het azc — red.).

De 60-jarige Vroom wijst ook op het overmatig drugsgebruik van de overlastgevers. “Iedere dag vind ik lege strips pregabaline, medicatie die wordt gebruikt voor epilepsie”, zegt ze. “Daar word je ook high van.” Ze verzamelt de lege verpakkingen die ze in de buurt vindt als bewijsmateriaal. Haar collectie bevat ook messen, dolken en documenten van asielzoekers en pinpassen van mensen die vermoedelijk bestolen of gerold zijn. “Ik had ook heel veel geprepareerde tassen die vooral voor winkeldiefstallen worden gebruikt. Zelfs jassen had ik ertussen zitten.” Ze heeft wel eens een doos met bewijsmateriaal afgegeven bij de politie, maar daar nooit meer iets van gehoord.

Ook vertelt ze dat een Algerijn in 2018 haar nu 63-jarige echtgenoot Wim neer heeft gestoken. Hij kwam tussenbeide toen deze persoon haar aan wilde vallen met een mes. “Dat heeft hij ter nauwer nood overleefd,  na een operatie van ruim drie uur. Zijn slagader in zijn arm was doorgesneden, net als de spieren en pezen op die plek. Het was een Algerijnse jongen die hier nog maar net drie dagen was en een goede toekomst opbouwen wilde, maar in diezelfde week al drie keer had geprobeerd iets te stelen, zo ook bij ons. Hij was onder invloed van drugs en drank en wilde mij iets aan gaan doen. Op het moment dat Wim dat mes door zijn arm kreeg, liep hij gewoon compleet leeg.” De asielzoeker heeft in totaal tien maanden vastgezeten. “Daarna is hij door een vormfout te vroeg vrijgelaten”, vertelt Willeke Vroom. Het heeft haar vertrouwen in het rechtssysteem en de instituties ernstig aangetast. “Het is iets wat nog altijd speelt in mijn hoofd. Wim is er lichamelijk slechter vanaf gekomen en ik geestelijk. We hebben genoeg meegemaakt en zijn hier eigenlijk al 13 jaar mee bezig. Je ziet dagelijks dingen die niet deugen. Je raakt zelf betrokken bij een zeer zwaar incident. Dan ga je pas echt zien en ook begrijpen hoe Nederland in elkaar steekt en hoe het rechtssysteem hier werkt. Dan zie je dat het helemaal niet voor de eigen burgers is en ga je bijna denken dat hier een plan achter zit. Waarom laat je dit allemaal gebeuren? Waarom sta je dit allemaal toe?”