Advocaat Kamminga: “Verzet komt als een boemerang bij je terug”
Mayke Wijnen | Datum: 16 april 2026
Chris-Jan Kamminga | ©mkfotografie
Wat te doen als een wetshandhaver ongevraagd voor je deur staat?
Wat kun je als burger doen als de politie of ander soort wetshandhaver voor je deur staat of zich ongevraagd op je terrein begeeft? Het gebeurt de laatste jaren steeds vaker, vooral bij kritische burgers. Niet zelden ziet advocaat Chris-Jan Kamminga dat mensen zich dan met veel emotie beroepen op hun burgerrechten. Het is in het post 9/11-tijdperk verstandiger strategisch met zo’n situatie om te gaan, stelt de raadsman. “Opkomen voor je vrijheden en rechten is tegenwoordig balanceren op een dun koord.”
Eind vorig jaar liep een controle van de gemeente op een agrarisch bedrijf in het Noord-Hollandse Ter Aar uit de hand. De eigenaren weigerden een toezichthouder en wijkagent de toegang tot hun erf, omdat zij geen bevelschrift hadden. De controleur wist desondanks door de poort te komen, waarna die door het koppel opnieuw op slot werd gedaan en hij anderhalf uur vast kwam te zitten op het terrein. Gevolg van die actie: een taakstraf van 40 uur voor vrijheidsberoving.*
Hoewel het logisch klinkt ambtenaren in functie zonder het juiste bevelschrift de toegang te weigeren, ziet Chris-Jan Kamminga, de advocaat van het stel, steeds vaker gebeuren dat dergelijk verzet averechts werkt. Hoewel strikt gezien misschien rechtmatig, wijst hij op het feit dat “de rechten van burgers sinds 9/11 wereldwijd verder zijn ingeperkt”, aldus de advocaat, die bekend is geworden als raadsman van oud-advocaat Arno van Kessel in het Barracuda-proces, tegen De Andere Krant. “De gedachte er is geen machtiging of de agent gaf zijn dienstnummer niet komt voort uit een verleden dat helaas niet meer bestaat. Je moet het voortaan zo zien: de fout van een politieagent wordt besproken in zijn functioneringsgesprek, niet in de rechtszaal. We moeten de aanname die is ontstaan door Amerikaanse films en series, waarin vormfouten of zelfverdediging zwaar wegen, loslaten. Het is veel beter te kijken wat je kunt doen om ernstiger te voorkomen.”
“Bovendien betekent het recht om kennis te nemen van de machtiging niet dat dit op papier moet zijn — er zijn vrijwel geen gevolgen verbonden aan het niet tonen”, vervolgt Kamminga. “Mocht die machtiging niet bestaan, dan is dat niet iets om op dat moment uit te vechten, maar pas later in een inhoudelijke behandeling van de zaak. De agent zelf voert vaak ook maar gewoon iets uit. Voor jou intimiderend, voor deze mensen routineklusjes, waarbij zij precies weten hoe met weerstand om te gaan. Verzet komt als een boemerang bij je terug.”
In Ter Aar kwam de situatie tot bedaren. De controle werd gewoon uitgevoerd, desondanks werd er wel een strafzaak tegen het koppel aangespannen. “Bijzonder sneu, want deze mensen hadden op geen enkele manier criminele bedoelingen. Maar de rechter beoordeelt wel op basis van de wet: deze man kon niet weg, dus hij werd gegijzeld. Dat is op papier een zwaar feit…”
De advocaat voorziet dat we in een tijdperk van toenemende (digitale) controle steeds vaker te maken gaan krijgen met controle van politie of handhaving. Ook zonder bevel of officieel papier. Het opkomen voor je vrijheden en rechten is tegenwoordig “balanceren op een dun koord”, stelt hij. Kamminga adviseert wat je in deze situatie het beste kunt doen en zegt dat “het begint met het beseffen wat je plichten zijn, zoals je identificeren. Je ID-kaart moet je in eerste verzoek tonen. Doe je dat niet, riskeer je een flinke boete. Ook een agent moet zich identificeren, maar dat gaat niet zover dat jij zijn pasje mag vasthouden of daar een foto van mag maken.” Hij benadrukt: “Zet je emotie aan de kant en ga strategisch te werk.”
* Het koppel uit Ter Aar gaat in beroep.
Vijf tips:
- Vriendelijk blijven
“Dat is het belangrijkste. Ook in een conflict, altijd de-escaleren. Ik ben nu tien jaar advocaat en durf te stellen dat, op een paar rotte appels na, bijna alle ordehandhavers het hart op de juiste plek hebben. Zij voeren uit wat van hogerhand is opgelegd en hebben, dat zag je ook bij de coronademonstraties, vaak zelfs sympathie voor je. Speel daarop in door vriendelijk te blijven. Vraag niet om een recht, als je een gunst kunt krijgen.”
2. Geen toestemming geven
“Je bent vriendelijk, je werkt niet tegen, maar je geeft óók geen toestemming. Dit is heel belangrijk, waarbij een paar nuances het verschil kunnen maken. Bijvoorbeeld, je krijgt de vraag: ‘Mogen we binnenkomen?’, ‘Mogen we in je tas, achterbak, telefoon kijken?’ Er wordt dus toestemming gevraagd, wat betekent dat die er nog niet is. Dan zeg jij: ‘Daarvoor geef ik geen toestemming’. Ik zie vaak dat de ordehandhaver onverrichter zake terugkeert. Als ze het tóch doen? Ook dan: niet in verzet gaan. Ook als er rechten worden geschonden en emoties loskomen. Dat zal, later, in je voordeel werken. Wél een bevel, ook als je dat niet mag inzien? Dan heb je pech, dan is er toestemming gegeven van hogerhand en heeft het geen zin eisen te stellen.”
3. Bel een advocaat
“Die begrijpt de taal van de politie. Dus: je blijft vriendelijk, hoort aan waarvoor ze komen en zegt: ‘Ik geef geen toestemming en ik bel mijn advocaat’. Als advocaat weet je vaak de ingang van zo’n verhaal. Heel belangrijk.”
4. Zuinig zijn met informatie/denk niet slimmer te zijn
“Op dit punt ben ik heel stellig: besef dat ieder gesprek met een agent een verhoor is. Thuis, maar ook in de politieauto. Ik zie regelmatig dat mensen op de achterbank eigenlijk al hebben bekend. Zeg ook niet dat de buurman toch geen aangifte zal doen, dat hij het met je vrouw deed en hij het verdiende, dat hij begon… Een verklaring intrekken? Nee. Zelfs een leuk onderonsje met een agent kan onschuldig lijken, maar alles wat je zegt, zal en kan tegen jou worden gebruikt, nooit vóór jou. Denk ook niet slimmer te zijn: ‘Ik lul zo’n bromsnor wel even om’. Het enige dat je zegt, is: ‘Ik wil met een advocaat overleggen’.”
Besef ook dat zo’n bezoek of zelfs een aanhouding een eerste fase is. Het is heel logisch dat je in een fight/flight-modus gaat, maar realiseer je dat er nog geen bewijzen zijn, laat staan een veroordeling, er zijn alleen bezwaren en een verdenking met reden tot onderzoek. Dat is vervelend, want intussen zit een agent aan je spullen, maar deze fase is nog niet het einde. Blijf dus rustig en zeg niets.”
5. Een geordend leven helpt
“Hoe vaak ik wel niet zie dat iets begint met, bijvoorbeeld, een onderzoek naar de juistheid van de belastingaangifte 2021 en uiteindelijk leidt tot een veroordeling voor een ander jaar. Puur omdat bij zo’n inval het betreffende jaar niet duidelijk geordend was en ze dus maar de hele boel hebben meegenomen. Ook digitale veiligheid is heel belangrijk. De politie mag niet zomaar, zonder toestemming van de eigenaar of van hogerhand in een apparaat, maar volgens het Europese Hof voor de Rechten van de Mens omvatten je privacyrechten níet het recht om betrapping te voorkomen. Je hoort vaak dat mensen bang zijn dat apps of bedrijven informatie doorspelen aan politie en justitie, maar dat is vaak niet hoe de politie aan informatie hoeft te komen, die opent gewoon je telefoon. Veroordelingen volgen dan ook vaak op basis van foto’s en appjes. Dus welke privacyvriendelijke app je ook gebruikt, als het (nog) in je telefoon is te lezen, heb je daar bar weinig aan. Privacy betekent opruimen.”
Kamminga haalt een voorbeeld aan waarbij een cliënt uit Deinem “louter en alleen op basis van een zelf bewaard appje” werd veroordeeld voor het tot ontploffing brengen van een vuurwerkbom. In dat appje schrijft hij aan een vriendin: “Ik ben gestoken in mijn hand, heb zijn voordeur eruit geblazen”. Zijn DNA werd, ondanks zijn bloedende hand, nergens aangetroffen. Een timer om berichten automatisch te verwijderen, had hem anderhalf jaar cel gescheeld.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
