Als de dollar valt… dan is er nog de stablecoin
Karel Beckman | Datum: 18 mei 2026
VS HOOPT FINANCIËLE HEERSCHAPPIJ TE KUNNEN HANDHAVEN
De Amerikaanse wereldhegemonie berust minstens zozeer op Amerika’s financiële als militaire macht. Als de vraag naar dollars en Amerikaanse staatsobligaties zou instorten, wat zomaar zou kunnen gebeuren, zou dat einde oefening zijn voor het Amerikaanse wereldrijk. Daarom heeft Washington een plan B bedacht: de stablecoin. Deze geprivatiseerde cryptomunt moet, als het aan de beleidsmakers rond Trump ligt, het hart worden van het financiële stelsel van de toekomst.
Het onderhouden van een wereldrijk is duur. De VS financiert zijn kolossale uitgaven door belasting te heffen én door geld te lenen. Dat laatste gebeurt middels de uitgifte van staatsobligaties, treasuries genoemd. De vraag is hoe lang met name buitenlandse partijen bereid blijven dit Amerikaanse schuldpapier te kopen. De Amerikaanse begrotingstekorten blijven maar oplopen en de staatsschuld stijgt onstuitbaar door — naar momenteel bijna 40.000 miljard dollar. Dat is 300.000 dollar per huishouden. Amerikaanse huishoudens en bedrijven hebben samen ook nog zo’n 40.000 miljard dollar aan schulden, los van de staatsschuld.
De grootste crediteuren van de VS zijn Japan en China. China is al een aantal jaren bezig zijn vermogen aan Amerikaanse staatsobligaties af te bouwen. Dat verlies is vooralsnog gecompenseerd doordat Europa en Japan de laatste jaren méér treasuries zijn gaan kopen. Wel eisen deze kopers een steeds hoger rendement, waardoor de Amerikaanse overheid nog meer rente moet gaan betalen dan ze nu al doet: zo’n 1000 miljard dollar dit jaar, evenveel als het defensiebudget.
Een belangrijke reden waarom er nog steeds zoveel vraag is naar treasuries en naar dollars is dat veel van de wereldhandel plaatsvindt in de Amerikaanse munt. Bekend is dat er tussen de VS en landen in het Midden-Oosten een stilzwijgende afspraak bestaat hun olie in dollars te verkopen. Ook andere bilaterale handel tussen landen, die niets met de VS te maken heeft, vindt vaak plaats in dollars. Veel van deze dollars vinden uiteindelijk weer hun weg terug naar de VS: overheden en bedrijven investeren ze op de beurs van Wall Street óf ze kopen er Amerikaanse staatsobligaties voor. Dit financiële stelsel is een belangrijke pijler onder de Amerikaanse wereldmacht: het maakt het voor Washington mogelijk te blijven doorgaan met geld uitgeven.
Voor Amerika is het dan ook alarmerend nieuws dat landen er steeds vaker voor kiezen in hun eigen valuta te handelen. De oliehandel tussen Iran en China bijvoorbeeld, en tussen Rusland en China, gebeurt niet meer in dollars, maar in de Chinese en Russische munteenheid. China heeft voor zijn eigen internationale handel een betaalsysteem geïntroduceerd, CIPS, dat concurreert met het Amerikaanse systeem SWIFT. Het gebruik van CIPS groeit razendsnel: van 123 biljoen yuan in 2023 naar 180 biljoen in 2025. In het eerste kwartaal van 2026 kwam daar nog eens 25 procent bij. 4800 banken in 119 landen maken inmiddels gebruik van CIPS.
De positie van de dollar is dus kwetsbaar, maar de Amerikanen zijn niet voor één gat te vangen. Ze hebben een alternatief ontwikkeld: de stablecoin. Met deze cryptomunt hopen ze hun financiële heerschappij te kunnen handhaven, ook als de dollar instort.
Het plan om van de stablecoin de nieuwe Amerikaanse wereldmunt te maken, komt uit de koker van kringen rond Donald Trump. De Amerikaanse president tekende op 18 juni 2025 een cruciale wet: de GENIUS (Guiding and Establishing National Innovations for US Stablecoin) Act. In deze wet wordt voor het eerst een wettelijk kader geregeld voor stablecoins. De Genius Act bepaalt dat uitgevers van stablecoins deze cryptomunten een-op-een moeten dekken met ‘reserves’, net als in het verleden munten werden gedekt door goud. Het ingenieuze van de Genius Act is dat alleen bepaalde reserves zijn toegestaan, met name: dollars én treasuries! Dat betekent dat als iemand een stablecoin koopt, hij indirect Amerikaanse staatsobligaties of dollars koopt. De uitgever van de stablecoin moet immers voor die dekking zorgen. Het Witte Huis verklaarde niet voor niets in een toelichting bij de wet dat “de Genius Act leidt tot hogere vraag naar Amerikaans schuldpapier”.
Waarom zou iemand stablecoins kopen als hij ook gewoon rechtstreeks dollars of treasuries kan kopen? Daar zijn verschillende redenen voor. Stablecoins zijn gemakkelijk en snel te verhandelen, zonder tussenkomst van banken. Voor kopers buiten de VS zijn stablecoins vaak een uitkomst. Zij hebben te maken met waardevermindering van hun eigen munt, maar kunnen vaak geen dollars kopen, soms omdat ze er gewoon niet zijn, soms omdat het niet mag. Van de 172 miljoen mensen die begin dit jaar stablecoins bezaten, bevond dan ook 70 tot 90 procent zich buiten de VS, met name in landen in Latijns-Amerika, Azië en Afrika.
De meeste van deze kopers beseffen niet dat ze door stablecoins te kopen het Amerikaanse imperium steunen, schrijft onafhankelijk onderzoeker Arn Menconi op zijn Substack. Volgens Menconi zit het systeem heel slim in elkaar. De VS destabiliseert de wereld. Dat leidt tot onrust en inflatie in arme landen. De inwoners van die landen kopen stablecoins. Daarmee financieren ze de Amerikaanse overheid en het Amerikaanse defensie-apparaat, dat weer zorgt voor verdere destabilisatie.
Ook in de VS zelf zorgen de stablecoins voor een grote verschuiving in het financiële stelsel. De stablecoin past namelijk heel goed in een andere trend: de privatisering van de Amerikaanse overheid die onder Trump in snel tempo voortschrijdt. De uitgevers van stablecoins zijn particuliere partijen, die zich grotendeels onttrekken aan overheidstoezicht. De twee grootste spelers die de markt domineren, zijn Tether, die de stablecoin USDT uitgeeft, en Circle, de uitgever van de USDC. Er zijn ook wat kleinere uitgevers, waaronder PayPal. In totaal was begin 2026 voor 320 miljard dollar aan stablecoins uitgegeven. Tether nam daarvan 193 miljard dollar voor zijn rekening. Meer dan 60 procent van Tethers reserves bestaat uit treasuries, schrijft Menconi. Het zijn nog relatief bescheiden bedragen, maar minister van Financiën Scott Bessent verwacht dat de stablecoinmarkt zich binnen afzienbare tijd zal vertienvoudigen — naar 3000 miljard dollar.
De particuliere aandeelhouders van Circle en Tether, die nu dus officieel gemachtigd zijn om geld uit te geven, zijn grotendeels onbekend. Circle is voor de helft in handen van investeringsmaatschappijen. Tether wordt gecontroleerd door een klein groepje zakenmensen, waaronder de Nederlander Jean-Louis van der Velde. Tether is niet eens gevestigd in de VS, maar in El Salvador. Wel heeft het bedrijf zijn reserves in de VS ‘geparkeerd’, te weten bij handelsonderneming Cantor Fitzgerald, dat heel toevallig eigendom is van Howard Lutnick, minister van Handel in het kabinet-Trump. Lutnick kwam onlangs in opspraak toen hij moest erkennen dat hij had gelogen over zijn banden met Jeffrey Epstein. Cantor Fitzgerald is een van de slechts 26 primary dealers die rechtstreeks bij de Federal Reserve treasuries kunnen kopen. Een zeer lucratieve positie. Terzijde: Tether is de grootste aandeelhouder van het zogenaamd alternatieve internetplatform Rumble. Andere grote aandeelhouders van Rumble zijn Cantor Fitzgerald en de twee grootste investeringsmaatschappijen ter wereld, Blackrock en Vanguard.
De stablecoin is dus niet alleen een instrument waarmee het Amerikaanse wereldrijk zijn financiële macht hoopt te bestendigen, hij zorgt ook voor een verschuiving van de macht binnen dat rijk. Niet voor niets schreven 3200 Amerikaanse bankiers in januari een brandbrief aan het Congres. Zij waarschuwden dat de stablecoins de kleine, lokale banken in Amerika bedreigen, omdat steeds meer mensen hun geld van de bank halen om stablecoins te kopen. Ook de grote internationale instanties, die de traditionele belangen van de bankiers behartigen, zijn niet blij met de stablecoin. Het IMF waarschuwde in december 2025 dat stablecoins een “existentiële bedreiging” vormen voor de valuta van kleinere landen. Dat is natuurlijk precies de bedoeling.
Maar ook meer neutrale analisten maken zich zorgen. Een achilleshiel van de stablecoin is het zwakke overheidstoezicht. De Tethers van deze wereld moeten 100 procent dekking aanhouden voor de stablecoins die zij uitgeven, maar wie controleert of zij dat doen? De particuliere geld-uitgevers worden veel minder streng gecontroleerd dan de banken. Onderzoek van onder meer de University of Austin in Texas liet zien dat Tether lang niet altijd voldeed aan de wettelijke vereisten. Critici zien in de stablecoin dan ook een grote zwendel van Wall Street-miljardairs en voorspellen dat de markt vroeg of laat zal instorten. Ze wijzen er ook op dat de uitgevers van stablecoins op een slinkse manier winst maken. Zij kopen met de dollars die ze ontvangen staatsobligaties, waar ze rente op ontvangen. Die rente steken ze in eigen zak — ze keren geen rente uit op hun stablecoins.
Het is de vraag of de stablecoin de redding van het Amerikaanse financiële stelsel zal zijn. Dat hangt mede af van de alternatieven. China heeft stablecoins verboden en zet in op de CBDC — door de Chinese staat gecontroleerd digitaal geld. Hoewel in Europa net als in de VS stablecoins worden uitgegeven, die moeten worden gedekt door euro’s, geven de Europese instanties eveneens de voorkeur aan de CBDC. De markt voor Europese stablecoins is een fractie van de Amerikaanse markt. De strijd om de financiële wereldmacht is dus nog volop aan de gang.
Hoezeer stablecoins zich al hebben gevestigd in het internationale geldstelsel, bleek eind april, toen Tether bekend maakte op last van de Amerikaanse regering 344 miljoen dollar in stablecoins te hebben ‘bevroren’. Die cryptovoorraad bleek in het bezit te zijn van partijen “verbonden aan de centrale bank van Iran”. Algemeen wordt aangenomen dat Iran de stablecoins gebruikte om de sancties te omzeilen die de VS en Europa het land hebben opgelegd. Door de sancties heeft Iran moeite om aan dollars te komen. Het land mag bijvoorbeeld geen gebruik maken van het betalingssysteem Swift. Om toch met dollars te kunnen betalen voor importen, heeft de Iraanse centrale bank via gelieerde partijen voor honderden miljoenen aan stablecoins gekocht, zo valt op te maken uit de berichten. De inbeslagname is onderdeel van de door de VS aangekondigde Operation Economic Fury, die door Trump is ingesteld nadat de militaire Operation Epic Fury Iran niet op de knieën heeft kunnen dwingen.
De vangst van de stablecoins lijkt een overwinning voor de VS, maar volgens veel analisten heeft de actie van Tether geleid tot een enorme deuk in het vertrouwen in de stablecoins. Die blijken nu net als gewone dollars door de VS als wapen te kunnen worden ingezet. Volgens Kevin Walmsley van de Substack ‘Inside China’ betekent dit zelfs het begin van het einde van de Amerikaanse stablecoins: “De hele wereld heeft nu kunnen zien dat het Amerikaanse ministerie van Financiën en Tether nauw met elkaar samenwerken. Iedereen begrijpt nu dat de stablecoins niet kunnen worden vertrouwd.”
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
