“Bewustwording begint altijd met goed opletten”
Barbara Le Noble | Datum: 3 mei 2026
Hester Bais | ©mkfotografie
Interview met klokkenluider Hester Bais: Hoe blijf je weerbaar in deze wereld vol corruptie?
Hester Bais verwierf bekendheid als klokkenluider van een grootschalige onderpandfraude. In haar boek ‘Worst Bank Scenario’ (zie kader) legt ze uit hoe grote banken meer dan 2000 miljard euro verduisterden en maakte daarmee geen vrienden binnen de gevestigde orde. De zelfstandig advocaat financieel recht weet uit eigen ervaring dat “je uitspreken grote gevolgen kan hebben voor je carrière”, maar moedigt tegenwoordig als trainer mentale weerbaarheid aan niet te buigen voor het onrecht in deze wereld. “Ik probeer in het licht te blijven en zaadjes te planten waar jongeren in hun leven wat aan hebben.”
Op een zonnige vrijdagmiddag sta ik eindelijk bij Hester Bais in Amersfoort op de stoep voor een interview. De sportieve advocaat ontvangt me thuis, vlak na de mentale weerbaarheidstraining die ze mbo-studenten gaf bij de Boks Academie. “Die trainingen zijn een aanmoediging om goed voor jezelf en elkaar te zorgen en vooral bedoeld om je hart te volgen.” Jezelf staande houden in deze wereld wordt dan ook het centrale onderwerp van ons gesprek. De afgelopen jaren gaf de klokkenluider interviews aan alternatieve media over haar strijd tegen netwerkcorruptie en legde ze de technische details van de onderpandfraude bloot. Bais toonde aan dat banken hulp hebben gehad van toezichthouders zoals de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB) om deze fraude uit te voeren en zo hun klanten uit te melken. Velen waren hiervan op de hoogte, zoals bestuurders van grote banken en pensioenfondsen, toezichthouders, accountants en advocaten die werkten voor de grootbanken. Ministers en staatssecretarissen van Financiën wisten ervan en alle Kamerleden hadden het kunnen weten: Bais zond hun begin 2023 allemaal het boek Worst Bank Scenario toe dat ze over de fraude schreef. Nooit kreeg ze één reactie terug.
Als we kijken naar waarom mensen zich niet over deze fraude uitspreken, raken we aan schaduwen in de maatschappelijke onderstroom waarvan nog niet iedereen zich bewust is. “Onrecht zie je eigenlijk overal”, zegt Bais. “Bewustwording begint altijd met goed opletten, goed kijken. Een deel van dat onrecht komt voort uit onoplettendheid, uit ‘onbewust onbekwaam’ zijn. Dat was ik ooit ook. Ik begon in de financiële markt en had niet meteen het hele plaatje, totdat ik wél zag hoe het systeem werd misbruikt om er zelf beter van te worden. Dat maakte me ‘bewust onbekwaam’. Dat er mensen zijn die in dat stadium blijven zwijgen, vind ik wel schokkend.”
Natuurlijk is zwijgen of praten ook een kwestie van persoonlijke afwegingen. Je uitspreken kan gevolgen hebben voor je carrière, al was Bais zich daarvan niet bewust toen zij een eerste melding deed. De fraude ontdekte zij bij toeval via een cliënt (mkb-ondernemer) die boos was over de liquiditeitsopslag — een extra rentecomponent bovenop de basisrente die in 2008 door banken werd geïntroduceerd. “Ik was helemaal niet bezig met de vraag of het mijn carrière zou kunnen schaden. Ik dacht het goede te doen toen ik de fraude ontdekte. In eerste instantie stuurde ik gewoon een mailtje, heel low-key, naar een oud-collega van de Autoriteit Financiële Markten van wie ik wist dat hij op dat dossier zat. Zoiets als ‘Beste Jan, ik maak me zorgen want ik zie hele rare dingen gebeuren en zou graag in gesprek willen’. Je ziet eerst een enkel geval, hebt vragen en voor je het weet stapelen de dossiers zich op en besef je dat je in iets groots zit. Vanaf het moment dat ik daadwerkelijk fraude meldde, gingen er andere krachten werken.”
“Ik werd meteen benaderd voor een baan door het advocatenkantoor van Ernst & Young, Holland van Gijzen”, vervolgt ze. “Maar ik kwam van de Zuidas en vond het een achteruitgang. Een paar maanden later benaderde een Engelse headhunter me of ik de baas wilde worden van Legal Financial Services van EY in Europa. Dat was wel een interessante functie.” Bais werkte toen net een paar jaar als zelfstandig advocaat en had grote klanten. “Tot 2012 had ik ook banken als klant en dat waren grote opdrachten waarmee ik minimaal 20.000 euro per maand verdiende.” Bais, met titels in rechten en economie, had ondertussen het Kennis Centrum Rentederivaten (KCR) opgezet in samenwerking met advocaten en financieel adviseurs om gratis informatie te verstrekken aan politici en advocaten waarmee zij zich inhoudelijk konden verweren tegen de bankpraktijken. Deze samenwerking en waarheidsvinding gaven Bais veel voldoening. Ze ging niet in op de aanbieding van de Engelse headhunter en verklaarde het als not in line with my (current) ideals. “Ik vind het belangrijker dat rechtvaardigheid en de transparantie overwinnen.” Bais ziet nu dat deze topfunctie een poging was om haar in te kapselen, omdat EY een belangrijke rol speelt bij de onderpandfraude. “Waarschijnlijk had ik daar een jaar gewerkt, niet aan de verwachtingen voldaan en was ik met een zak geld en een zwijgcontract weggestuurd.”
Haar werk als klokkenluider vergde veel van Bais, maar juist dat bracht haar op het idee die kennis en ervaring door te geven aan anderen. De advocaat staat klokkenluiders bij die ze regelmatig adviseert iets niet te melden. “Als je niet bereid bent grote concessies te doen, kun je geen klokkenluider zijn. Je gaat een hoop bagger over je heen krijgen, er wordt op de man gespeeld en het gaat helemaal niet over inhoud. Mijn persoonlijke ervaring is dat er fluistercampagnes beginnen. Je krijgt geen opdrachten meer uit het netwerk. Het gaat vaak over je uiterlijk en je persoonlijkheid, je wordt zelfs uitgemaakt voor extreemrechts. Inmiddels interesseert het mij echt geen reet meer. Het is dankzij training dat ik zo weerbaar ben, anders zou ik dit werk niet volhouden.”
Bais wordt door velen bewonderd om haar moed, al heeft ze ook vijanden. Dat wij als mensheid kunnen blijven leven in vrijheid, is haar belangrijkste drijfveer. Haar strijd is die van een zelfstandig advocaat tegen de status quo. David tegen Goliath. Dit deed ze door de complexe miljardenfraude, zoals beschreven in haar boek, aan het licht te brengen en het netwerk dat erbij betrokken is, bloot te leggen. “Het hangt allemaal samen met de transitie van klimaat, energie, pandemiebestrijding, Oekraïne en de onafhankelijke Palestijnse staat, dat onderdeel is van het Trans-Atlantische plan (2007) van Amerika en de Europese Unie. Doel is de omvorming van het financiële stelsel naar een gesloten systeem, gebaseerd op onderpand zoals CO2 emissierechten. Gekoppeld aan een verplichte digitale ID en met programmeerbaar geld om zo macht, invloed en controle uit te oefenen op de burger.”
De klokkenluider waagde twee keer de overstap naar de politiek. In 2024 werd ze benaderd om zich als onafhankelijk lid verkiesbaar te stellen voor het Europees Parlement en in 2025 stond ze op de kieslijst van de Libertaire Partij voor de landelijke verkiezingen. De Libertaire Partij is de enige partij die het geldsysteem en geldcreatie in haar programma had staan. “Via die route heb ik geprobeerd iets te bereiken, maar ik had bij lange na niet genoeg stemmen.” Ergens was Bais daar wel blij om. “Ik geloof niet in politiek, want iedereen die het systeem wil veranderen, loopt via de politiek uiteindelijk toch weer tegen dat systeem aan. Eigen (lokale) initiatieven kunnen wel het verschil maken. Als libertair word je snel bij extreemrechts ingedeeld of als niet-solidair. Terwijl het juist ook gaat over naastenliefde en samenwerking. Daarbij hoort ook eigen verantwoordelijkheid nemen, maar dat kennen mensen niet meer. Het is vooral: ik heb recht op dit en op dat.”
Grenzen aangeven en mensen aanspreken op (onwenselijk) gedrag is een van Bais’ terugkerende thema’s. De advocaat zet zich in voor het welzijn van jongeren en vanuit haar passie voor sport geeft ze met Alex van Klooster van de Boks Academie Amersfoort weerbaarheidstraining aan jongeren. Bais verklaart het als tegenhanger voor de duistere dossiers waarin ze zich verdiept. “Ik weet al lang hoe verrot het systeem is. Dat is misschien ook de reden waarom ik me richt op weerbaarheid. Dat ik daarmee probeer in het licht te blijven en het gevoel krijg dat ik zaadjes kan planten waaraan jongeren in hun leven hopelijk wat hebben.”
De trainingen zijn erop gericht hen zelfbewust te maken en een positieve mindset en houding te ontwikkelen. “We leggen altijd eerst uit dat iedereen zijn eigen ruimte heeft. Als je je eigen vierkante meter niet op orde hebt, sta je al op achterstand. We laten ze voor de spiegel staan, mogen dan alleen naar zichzelf kijken en voelen dan wat dat doet. Daarna moeten ze zeggen wat ze mooi vinden aan zichzelf. Sommigen vinden dat ongemakkelijk, maar er zijn gelukkig altijd wel een paar serieuze bij, wat anderen stimuleert om toch te kunnen zeggen: ik mag er zijn.”
Bais werkt met bestaande methodieken zoals het Leefstijlroer, een praktisch hulpmiddel voor een gezonde leefstijl, waarbij de jongere zelf aan het roer staat. Het is opgebouwd uit zes pijlers die samen een belangrijke invloed hebben op de lichamelijke en geestelijke gezondheid: voeding, beweging, ontspanning, slaap, middelen en verbinding. “Leuk is dat jongeren nog positief in het leven staan, zelfs degenen met trauma. Zij hebben altijd interesse in mijn persoonlijke verhaal. Ik kom uit een arbeidersbuurt, mijn vader pleegde zelfmoord en er was geen geld. Op mijn twaalfde ging ik werken, niets kwam me aanwaaien. Dat is blijkbaar inspirerend.”
Belangrijke component in het weerbaarheidsprogramma is dat jongeren stap voor stap worden meegenomen, met oog voor waar iemand in zijn proces staat. “Als je de hele dag ligt te blowen op de bank kun je niet meteen hardlopen. Je zult eerst moeten opstaan. Het gaat allemaal over keuzes maken”, stelt Bais. In de trainingen is daarom ook aandacht voor peercoaching. Dat moet bewustzijn creëren over de manier waarop jongeren beïnvloed worden door de mening en acties van leeftijdsgenoten en hoe zij daarop hun keuzes baseren. Zo krijgen ze ook inzicht in welke normen en waarden belangrijk voor ze zijn.
“Het is van belang dat we elkaar blijven aanspreken”, vat Bais haar werk samen. “Dat de regels duidelijk zijn. Daarover heb ik nog een mooi voorbeeld: mijn eerste boekpresentatie hield ik in De Industriële Grote Club in Amsterdam, op het Rokin, in het hol van de leeuw. Daar gelden nog strenge kledingvoorschriften en Wink (coauteur) houdt daar niet van. Bij wijze van experiment wilde ik aantonen dat regels niet altijd voor iedereen gelden. Mannen moeten daar officieel een stropdas dragen. Ik zei tegen Wink: Jij gaat zonder das, ik doe een jurkje aan zonder mouwen en dan kijken of we binnenkomen.” Bais, zeker dat niemand hen daarop zou aanspreken, begon haar speech als volgt: “Kijk mij in de Groote Industriële Club staan en zie hoe wij de kledingvoorschriften aan onze laars lappen. Helemaal niemand heeft me erop aangesproken. Het zijn jullie regels, dus ik moet me daaraan gewoon conformeren toch? Iemand had kunnen zeggen: je zult je volgens de voorschriften moeten kleden, maar niemand durfde het. Het gevolg was dat wij gewoon onze eigen zin konden doen. Iets vergelijkbaars geldt in wezen voor het rechtssysteem. Als meldingen, dossiers en hoogste rechtspraak geen consequenties hebben en mensen ongestraft de regels kunnen overtreden, functioneert het systeem niet meer en is het tijd voor verandering.”
In Worst Bank Scenario beschrijft Hester Bais – samen met mede-auteur Wink Sabéé – hoe zij als advocaat financieel recht en klokkenluider stuitte op een grootschalige onderpandfraude door banken, waarmee meer dan 2000 miljard euro is verduisterd (in Nederland zo’n 200 miljard). Bais stelt dat ze de fraude als eerste opmerkte in dossiers van haar cliënten, maar in de praktijk bleek het schandaal nog veel omvangrijker, want ook pensioenfondsen zijn erbij betrokken. Het zijn uiteindelijk de burgers die de prijs betalen, via hogere prijzen en belastingen. Bais waarschuwt dat vooral toekomstige generaties grote schade zullen ondervinden en draagt het boek daarom op aan jongeren.
Bekijk ook het interview van Barara Le Noble met Hester Bais in De Andere Tafel: https://deanderekrant.nl/bewustzijn-begint-met-goed-opletten/
HELP MEE ONS DOEL TE BEREIKEN – 1000 EXTRA ABONNEES
We delen als krant al vijf jaar artikelen gratis en zullen dat blijven doen. Omdat we deze week 1000 nieuwe abonnees willen werven, zijn de artikelen deze week alleen geheel te lezen voor onze abonnees. Word ook abonnee en krijg toegang tot ons complete archief. Mis geen enkel artikel van De Andere Krant en bouw mee aan ons vrije nieuwsplatform.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
