Doofpot-commissie?
Toine de Graaf | Datum: 30 mei 2026
Parlementaire enquêtecommissie Corona | Fotografie: Bart Maat | ANP
Scepsis rond ‘doofpotcommissie’ die tegelijk wil luisteren naar coronacritici
Gisteren zijn in de Enquêtezaal aan de Lange Houtstraat 1, hartje Den Haag, de openbare verhoren van de parlementaire coronacommissie begonnen. De vraag is wat we de komende weken te zien krijgen: vuurwerk of bluswerk? Is de commissie erop uit ongemakkelijke feiten boven tafel te krijgen of juist onrust te sussen? Sceptici verwachten er niet veel van en spreken van een ‘doofpotcommissie’. Toch worden ook bekende coronacritici opgeroepen, zoals data-analist Maurice de Hond en voormalig staatssecretaris Mona Keijzer.
Er staan negen verhoorweken op de rol van de parlementaire enquêtecommissie Corona, over uiteenlopende thema’s en met ten minste 47 getuigen. Viroloog en voormalig lid van het Outbreak Management Team (OMT) prof. Marion Koopmans was gisteren het openingsnummer. Welke vragen zij onder ede mocht beantwoorden, konden we niet meer meenemen in deze krant. Maar ze zal niet zijn bevraagd over de “sleutelrol” die ze volgens de Amerikaanse Gezondheidsminister Robert Kennedy speelde bij de cover-up van het Wuhan-lablek (zie kader).
In Den Haag nam de afgelopen weken de nervositeit al toe… De Enquêtezaal zal rond de verhoren worden beveiligd omdat in de coronatijd meerdere politici en ambtenaren te maken hadden met bedreigingen, zo meldt de NOS.
De corona-enquête is de vijftiende parlementaire enquête sinds de Tweede Wereldoorlog — en die met de meeste strubbelingen. Het is veelzeggend dat twee voormalige leden, Wybren van Haga (BVNL) en Gideon van Meijeren (FVD), spreken van een “doofpotcommissie”. Op X is zelfs al geopperd de volgende parlementaire enquête te wijden aan de parlementaire enquête naar de corona-aanpak: “Een onderzoek naar hoe de oorspronkelijke enquêtecommissie werd gesaboteerd met de karaktersluipmoord op Khadija Arib en tot een schertsvertoning werd gemaakt”.
Nadat de Tweede Kamer eind 2021 besloot tot een enquête, werd oud-Kamervoorzitter Arib (PvdA) benoemd tot voorzitter van de voorbereidende enquêtecommissie Corona. Zij werd daarin omringd door coronacritici, zoals Pepijn van Houwelingen (FVD), Nicki Pouw-Verweij (JA21) en Van Haga. Ook dossiervreter Pieter Omtzigt, die in diezelfde periode de aanhoudende oversterfte politiek agendeerde, maakte deel uit van de commissie.
In het najaar van 2022 werd Arib, na anonieme beschuldigingen van ‘grensoverschrijdend gedrag’, uit de Kamer gewerkt. Van Haga is ervan overtuigd dat dit te maken had met haar kritische blik op het coronabeleid. Ook voormalig Kamervoorzitter Martin Bosma (PVV) concludeerde dat de ambtelijke top in een mediastrijd met haar wilde “afrekenen”.
Een jaar geleden vertelde Van Haga aan De Andere Krant dat Arib zich niet had laten vaccineren en in vergaderingen aangaf dat “de onderste steen boven moest komen”. Het establishment had er niet op gerekend dat zoveel echte critici in de commissie zitting zouden nemen, wat leidde tot onrust bij de regerende partijen. “We begonnen met grote vasthoudendheid vragen te stellen over de proportionaliteit van de maatregelen, de rol van het OMT, de miljard euro die Hugo de Jonge in de Stichting Open Nederland had laten verdwijnen en over het totale gebrek aan parlementaire controle”, aldus Van Haga. Het leverde een onderzoeksvoorstel op dat volgens hem een enorm risico vormde voor “de bewindspersonen die mogelijk de wet hadden overtreden”.
Er werd daarop van hogerhand op de rem getrapt en bijgestuurd naar wat Van Haga typeert als een “doofpotcommissie”. Bij die kwalificatie sloot commissielid Van Meijeren zich in het voorjaar van 2025 aan, toen hem na twee weken commissiewerk duidelijk werd dat de ambtelijke onderzoeksstaf van ongeveer twintig mensen het eigenlijke onderzoekswerk verricht. Van Meijeren kreeg geen toegang tot de door de commissie gevorderde documenten. De staf zou ook de vragen voor de openbare verhoren voorkoken. “De Kamerleden hebben slechts een richtinggevende rol”, concludeerde Van Meijeren. “Dit is onaanvaardbaar. Het ondermijnt de essentie van parlementaire controle, de kern van de democratie.” Van Meijeren zei “geen legitimiteit” te willen verlenen aan een doofpot en verliet de commissie.
Door de Tweede Kamerverkiezingen van oktober 2025 veranderde de commissie in een duiventil: voorzitter Daan de Kort (VVD) bleek het enige herkozen commissielid. Intussen is de commissie aangevuld met voornamelijk jonge aanwas, zonder aantoonbare kennis van zorg, crisisbeleid of het coronadossier. De komende weken kunnen zij door de verhoren bekende gezichten worden: Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA, ondervoorzitter), Dion Huidekooper (D66), André Poortman (CDA) en Annelotte Lammers (Groep Markuszower). Het coronakritische volksdeel zal hun optredens met argusogen volgen.
Op papier blijft het doel van de parlementaire enquête de besluitvorming rond coronabeleid en -maatregelen te onderzoeken, met oog voor de rol van het kabinet, het parlement en andere betrokken instanties in de periode van december 2019 tot voorjaar 2022.
Na het middagverhoor van oud-minister Bruno Bruins (Medische zorg en Sport) werd gisteren bekendgemaakt welke personen komende week voor de commissie zullen verschijnen. Omdat het verhoorthema ook dan het begin van de pandemie is, ligt voor de hand dat onder anderen voormalig OMT-voorzitter en RIVM-baas Jaap van Dissel komt opdraven. Hij maakt samen met oud-premier Mark Rutte en de voormalige ministers Hugo de Jonge (VWS) en Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) deel uit van het selecte groepje dat twee keer voor de commissie zal verschijnen.
Tijdens de voorafgaande persconferentie over de verhoren, die al plaatsvond op 21 mei, werden nauwelijks andere namen prijsgegeven van de 47 getuigen die zich tijdens de negen verhoorweken in de Enquêtezaal gaan melden. De zwijgzaamheid gaf aanleiding tot verschillende vragen aan commissievoorzitter De Kort. Die beriep zich op de werkwijze van eerdere enquêtecommissies en voegde daaraan toe dat de commissieleden zelf ook nog geen definitief overzicht hebben, omdat gaandeweg mogelijk nieuwe namen komen bovendrijven. Tussentijds zijn al wel verschillende namen uitgelekt. Zo zouden enkele oud-Kamerleden worden verhoord, onder wie Klaas Dijkhoff (VVD) en Fleur Agema (PVV).
Door tijdens de persconferentie de komst van Maurice de Hond en Mona Keijzer te bevestigen, wilde De Kort mogelijk de indruk wegnemen dat coronacritici buiten de deur worden gehouden — en zo onrust voorkomen. De Kort maakte niet kenbaar over welke thema’s De Hond en Keijzer zullen worden bevraagd. Het ligt evenwel voor de hand dat Keijzer acte de présence zal geven wanneer de commissie het coronatoegangsbewijs en de vaccinaties behandelt, want Rutte zette de staatssecretaris uit zijn kabinet vanwege haar openlijke kritiek op de digitale prikdwang. De Hond is te koppelen aan verschillende verhoorthema’s, zoals ‘Impact op de zorg’ en ‘Sluiting van het onderwijs’ vanwege zijn pleidooi voor ventilatie in verband met de onderschatte rol van aerosolen bij de verspreiding van het coronavirus. Het is ook denkbaar dat hij in dezelfde verhoorweek verschijnt als Keijzer, vanwege zijn visie op de oversterfte en de relatie met de coronaprikken. De Hond en Keijzer zijn niet de enige coronacritici die werden gehoord tijdens de 89 besloten voorgesprekken met 81 unieke personen. Zo nam immunoloog prof. Theo Schetters, die op verzoek van de commissie een vertrouwelijk rapport schreef over de “onverklaarde” oversterfte, deel aan een besloten voorgesprek. Schetters staat echter niet op de lijst van de 47 getuigen die uiteindelijk zijn geselecteerd om in het openbaar hun verhaal te komen doen. Zijn rapport, waarin De Andere Krant eerder inzage kreeg, maakt wel deel uit van het coronadossier van de commissie die volgens De Kort inmiddels ruim één miljoen documenten heeft bestudeerd. Inclusief stukken die de regering pas een jaar geleden ongelakt verstrekte na tussenkomst van de Raad van State, waaronder privé-appjes en sms’jes van bewindslieden.
Wat onvermeld bleef tijdens de persconferentie, is dat de commissie op 19 mei nog in gesprek ging met dertig overwegend kritische burgers die eerder brieven schreven aan de commissie. Onder hen was psycholoog Huibrecht Boluijt, bekend van zijn boek Wat gebeurt hier? over de coronatijd en zijn optredens bij Blckbx.tv. Hij deed op LinkedIn verslag van zijn bezoek aan het Tweede Kamergebouw. “De gedeelde ervaringen logen er niet om. Alles kwam voorbij: sociaal isolement, lockdowns, in eenzaamheid sterven, polarisatie, passieve dwang, de met waterkanonnen en romeo’s neergeslagen protesten, de onderonsjes tussen RIVM, OMT, media en overheid, canceling en framing van erkende wetenschappers, het initiëren dan wel toestaan van demonisering van andersdenkenden die hun eigen fysieke integriteit en zelfbeschikking beschermden, het gerommel met statistiek en feiten in het kader van vaccinatieschade en de oversterfte, de roep om meer ic-bedden die de laatste jaren is omgeruild voor de realisatie van meer ambtenaren,” aldus Boluijt.
Tegenover De Andere Krant verklaart Boluijt dat hij en de andere gasten, onder wie verschillende Blckbx-kijkers die Boluijt herkenden, na een hartelijke ontvangst werden verdeeld over vijf groepen. “Elke groep werd geleid door één commissielid”, vertelt hij. “Ik zat bij Dion Huidekooper van D66, die het gesprek goed leidde en op mij oprecht overkwam. Kritische wappie’s zullen nu zeggen: ‘Wat heb je daaraan, als het straks allemaal met een rotgang de doofpot in gaat’. Maar je kunt soms ook in het contact ervaren dat iemand er voor de vorm zit. Ik kon merken dat hij enorm zijn best deed om te begrijpen wat mensen bedoelden te zeggen. In onze groep kwamen ook tranen los, tijdens de uitwisseling van ervaringen. Dat gebeurde in minstens nog één andere groep, zo hoorde ik achteraf.”
Het verbaasde Boluijt wel dat voor het gesprek slecht één uur was gereserveerd. “Ik heb dat ook gezegd. Als mensen hebben gereisd en tijd vrijgemaakt, is één uur weinig. Dan dreigt een plichtmatig afraffelen van feitjes, zonder dat je werkelijk in gesprek kunt gaan op een dieper niveau. Huidekooper had daar wel begrip voor en het liep vervolgens ook wat uit. Ik hoop dat het iets gaat bijdragen aan de verhoren.”
Boluijt is sceptisch over wat die gaan brengen, zoals de meeste coronacritici. Toch hoopt hij dat er iets wordt opengebroken. “Dat het méér wordt dan alleen de koude feiten nog eens opnieuw wegen en dan uiteindelijk concluderen dat we het de volgende keer anders moeten doen. Want dan is het karig geweest. Het moet een groter effect krijgen. Dat hoop ik en dat proefde ik ook wel bij de andere mensen die daar waren en in de luwte hun mening hebben kunnen geven. Het zou mooi zijn als de openbare verhoren ertoe gaan leiden dat meer mensen zich gaan uitspreken over de coronatijd, ook al draagt dit voor hen het risico in zich dat ze worden weggezet als ‘afvalligen’. Maar het vergroot wel de kans dat we uiteindelijk met z’n allen, door eerlijk te zijn, tot een nieuwe gedeelde waarheid kunnen komen. Uiteindelijk is een speciale ‘waarheidscommissie’ absoluut nodig om de ontstane kloof tussen burgers te overbruggen.”
Het eindrapport van de commissie wordt verwacht in het eerste kwartaal van 2027.
dakl.nl/oversterfterapport-professor-theo-schetters
dakl.nl/laatste-criticus-stapt-uit-corona-enquetecommissie
dakl.nl/enquete-coronabeleid-schijnvertoning
De parlementaire coronacommissie heeft negen verhoorweken gepland. De openbare verhoren vinden steeds plaats op maandag, woensdag en vrijdag. Alle verhoorweken hebben een thema. Komende week draait het, evenals gisteren, om het begin van de pandemie. De organisatie van de corona-aanpak is onderwerp van week 2 (start 8 juni). In de weken daarna komen de impact op de zorg (week 3, start 15 juni), de sluiting van het onderwijs (week 4, start 22 juni), de avondklok en de onrust (week 5, start 29 juni) en het coronatoegangsbewijs en vaccinaties (week 6, start 6 juli) aan bod.
Na 10 juli wordt een zomerpauze ingelast en de commissie pakt vanaf 24 augustus de draad weer op. De thema’s van de laatste weken zijn de rol van de Tweede Kamer (week 7) en reflecteren en vooruitkijken: besturen tijdens een pandemie (week 8 en 9, start 31 augustus). Het laatste verhoor is gepland op donderdag 10 september.
Alle verhoren vinden plaats in de Enquêtezaal aan de Lange Houtstraat 1 in Den Haag, op de hoek van het Plein. Het eerste verhoor van de dag start om 10:00 uur, het tweede verhoor om 14:00 uur. Wie aanwezig wil zijn bij een zitting, moet zich vooraf aanmelden via het aanmeldformulier op de website van de Tweede Kamer. De ruimte op de publieke tribune is zeer beperkt. Als er geen plek meer is, kunnen de verhoren worden gevolgd in het gebouw van de Tweede Kamer, via de livestream of via de app of website Debat Direct.
dakl.nl/bezoek-de-tweede-kamer
dakl.nl/livedebat-enquetezaal
dakl.nl/debat-direct
“De vraag is niet óf, maar wanneer er weer een pandemie plaatsvindt”, zei commissievoorzitter Daan de Kort op 21 mei tijdens de persconferentie over de komende verhoren. Daarmee herhaalde hij een mantra van Marion Koopmans. Verrassend was dat niet, want eind februari bracht de enquêtecommissie nog een werkbezoek aan de afdeling virologie van het Erasmus MC, waar Koopmans weliswaar niet meer de scepter zwaait, maar nog altijd hoogleraar is met ‘pandemische paraatheid’ als onderzoeksterrein.
Hoogstwaarschijnlijk is niet één lid van de enquêtecommissielid bekend met het boek The Wuhan cover-up, dat de huidige Amerikaanse gezondheidsminister Robert Kennedy in 2023 schreef. Daarin stelt hij dat de Rotterdamse virologen Koopmans en prof. Ron Fouchier een “sleutelrol” speelden in het toedekken van de ware herkomst van het sars-cov-2 virus. Kennedy schrijft dat het virus afkomstig was uit het Wuhan Institute of Virology (WIV) in China — en niet van de plaatselijke dierenmarkt zoals Koopmans en haar collega-virologen al jarenlang beweren. Na de virusuitbraak besloot een groep internationaal vooraanstaande virologen die betrokken waren bij riskant virusonderzoek (gain of function), na geheim overleg, de mogelijke laboratoriumherkomst van het sars-cov-2-virus toe te dekken. Met name op aandringen van Fouchier verklaarden zij tegenover de buitenwereld dat het virus een natuurlijke oorsprong had. Daar is echter nooit overtuigend bewijs voor gevonden.
Een goede vraag aan Koopmans zou daarom gisteren zijn geweest: “Wat vindt u van de ‘sleutelrol’ die de Amerikaanse gezondheidsminister u toeschrijft bij de cover-up van het lablek?” Ook is Koopmans zonder twijfel geen enkele vraag gesteld over de nog altijd voortdurende samenwerking van de Rotterdamse virologen met de EcoHealth Alliance van viroloog Peter Daszak, die Amerikaans onderzoeksgeld voor virusonderzoek naar Wuhan sluisde. Dezelfde Daszak met wie Koopmans begin 2021 Wuhan bezocht, in het kader van een WHO-onderzoek naar de herkomst van het coronavirus.
De Amerikaanse arts Brad Wenstrup, in 2024 voorzitter van een Congrescommissie die de herkomst van het sars-cov-2 virus onderzocht, noemde de EcoHealth Alliance een “corrupte” organisatie en een “bedreiging voor de nationale veiligheid”. Daarop werd de Amerikaanse geldstroom naar Daszaks organisatie gestopt. Maar ook vandaag staat op de website van Erasmus MC nog altijd dat de EcoHealth Alliance een samenwerkingspartner is van de afdeling Virologie.
Aanvullend: Lees ook het extra bericht wat wij op 29 mei op de website hebben geplaatst naar aanleiding van het verhoor van Marion Koopmans bij de eerste dag van de verhoren bij de parlementaire coronacommissie.
https://deanderekrant.nl/pleegde-marion-koopmans-vanochtend-meineed/
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
