EU bemoeit zich met onze vakantie
Hendriëlle de Groot | Datum: 4 juli 2026
“In het oude Rusland bepaalde de overheid ook waar je op vakantie mocht”
Het Europees Parlement gaat zich bemoeien met de vakantiekeuze van Europese burgers. In een recent aangenomen initiatiefrapport wordt gepleit voor strengere regels voor Airbnb, het stimuleren van treinverkeer, het spreiden van bezoekers over het continent en het monitoren van toeristenstromen. De Belgische ondernemer Vincent Vandeputte spreekt van een communistische neiging. “In het oude Rusland bepaalde de overheid ook waar je op vakantie mocht.”
In het rapport met de allesbehalve poëtische titel Verslag over het verbeteren van de connectiviteit, het behoud van cultureel erfgoed en het stimuleren van lokale excellentie in het Europees toerisme: bestemmingsbeheer en groei van het regionale toerisme beschrijft het Europees Parlement dat toerisme steeds vaker voor problemen zorgt. Brussel noemt onder andere woningnood, stijgende huurprijzen, overbelasting van infrastructuur, overvolle binnensteden, vervuiling en het verlies van de lokale identiteit als gevolgen van de huidige toeristenstromen.
Daarbij verwijst het Parlement expliciet naar de VN-Agenda 2030. Het rapport stelt dat de Europese Unie zich heeft verbonden aan de zeventien duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de Verenigde Naties. Toerisme kan een “rechtstreekse bijdrage” leveren aan het bereiken van deze doelstellingen. De EU is daarom van zins toeristenstromen meer te gaan beïnvloeden, onder meer door reizigers te spreiden over regio’s, vakantieverhuur strenger te reguleren en treinverkeer aantrekkelijker te maken.
Rob Roos is sceptisch over deze plannen. Volgens de voormalig Europarlementariër laten veel politici zich verleiden door mooie bespiegelingen in het voorstel, zonder zich af te vragen of het überhaupt wel wenselijk is dat Europa steeds meer bevoegdheden krijgt. “Het klinkt allemaal fantastisch: cultureel erfgoed beschermen, lokale ondernemers ondersteunen, toerisme spreiden. Wie kan daar tegen zijn? De vraag is alleen niet of de plannen fantastisch zijn, maar of de EU zich hier überhaupt mee moet bezighouden. Ook collega’s van mij zijn in die val gelopen. Dan zeggen ze: er staan toch goede dingen in dat rapport? Dat zal best. Dat is niet de vraag: de vraag is of Brussel hierover moet beslissen.”
De Vlaamse opiniemaker Vincent Vandeputte spreekt van een nieuwe vorm van overheidsbemoeienis. “Het begint met een heel nobel motief”, zegt hij, “maar we hebben tijdens corona gezien waar zulke maatregelen toe kunnen leiden. Er is altijd een reden te vinden voor nieuwe wetgeving: klimaat, antiterrorisme, kinderbescherming of virussen — denk bijvoorbeeld aan corona, maar ook monkeypox en het hantavirus. Steeds vinden ze nobele motieven om vervolgens meer vrijheidsbeperkende maatregelen te rechtvaardigen.”
Een belangrijk onderdeel van het rapport is de aanpak van platforms als Airbnb. Brussel waarschuwt dat de “niet-gereguleerde groei van kortetermijnverhuur” gevolgen heeft voor de “betaalbaarheid van woonruimte voor lokale bewoners”. Populaire steden bezwijken volgens het rapport onder de toeristenstromen, waardoor “bewoners en gemeenschappen worden verdreven uit hun sociale omgeving”. In het rapport wordt zelfs gesteld dat “onevenwichtig toerisme schade kan berokkenen aan lokale gemeenschappen en inwoners” en “de ecologische en culturele aantrekkingskracht van Europa dreigt uit te hollen”. Dat Airbnb de woningnood aanjaagt en huizenprijzen opdrijft, noemt Vandeputte een drogreden. “Ik woon ten noorden van Antwerpen, in een mooie gemeente. Mijn kinderen kunnen daar met een normaal inkomen geen gewone woning meer kopen. Dat probleem zie je in Nederland ook. Airbnb zal ongetwijfeld enige invloed hebben, maar wat gaan we dan doen? Verbieden dat Nederlanders in Brasschaat (een gemeente in de provincie Antwerpen — red.) een woning kopen?” Ook Roos ziet Airbnb niet als bron van de woningnood. “Ik snap dat Airbnb overlast kan geven, maar dat is niet de oorzaak van het woningprobleem. Ik heb zelf een appartement gekocht in Brussel. Door de huurregels daar, kan tijdelijke verhuur via Airbnb een logische keuze zijn zolang je nog niet weet wat je met die woning wilt doen. De oorzaak van de woningnood is de massale immigratie. Mensen die binnenkomen hebben ook woningen nodig. Dat heeft ook gevolgen voor de woningmarkt.”
Ook op het gebied van mobiliteit stelt Brussel veranderingen voor. Het Parlement wil meer investeren in internationale treinverbindingen, nachttreinen en fietstoerisme. Het rapport beschrijft een netwerk van hogesnelheidstreinen als alternatief voor korteafstandsvluchten en pleit voor “naadloos multimodaal reizen” om de zogeheten “koolstofvoetafdruk” te verkleinen. Vandeputte: “Prima als er betere treinverbindingen komen, als ik straks maar niet verplicht word de trein te nemen.” Hij zegt zich niet meer door Europa te laten voorschrijven hoe hij moet reizen. “Tijdens covid heb ik de maatregelen nog gevolgd. Vandaag zou ik dat niet meer doen. Europa wordt kapot gereguleerd. Vooral voor ondernemers is het niet meer te doen.”
De veronderstelde klimaatverandering wordt in het rapport nadrukkelijk genoemd als reden om de toerismesector te veranderen. Dat vindt Vandeputte zelfs regelrechte “bullshit”, vertelt hij. “Ondertussen vliegen Europese Commissieleden — die wij niet eens democratisch hebben gekozen — twaalf keer op en neer, terwijl de normale burgers korte vluchten moeten vermijden.”
Illustratie: ©Wilfred Klap
Brussel wil tot slot ook letterlijk invloed uitoefenen op de locatiekeuze, in de vorm van meer spreiding over Europa. Dit zou moeten helpen “de druk op overbezochte trekpleisters te verlichten” en bezoekersstromen te verleggen naar minder bekende regio’s. Om dat goed in kaart te brengen, pleit het rapport voor “datagestuurde plannings- en bewustmakingsinitiatieven” en een betere monitoring van toeristenstromen. Volgens het rapport moet toerisme niet alleen worden beoordeeld op economische groei, maar ook op “sociale cohesie”, “territoriale duurzaamheid” en “milieu-integriteit”. Het Europees Parlement dringt zelfs aan op een “specifiek directoraat-generaal voor duurzaam toerisme” binnen de Europese Unie. Het idee dat Brusselse ambtenaren bepalen hoe toerisme moet worden verdeeld over Europese, vindt Roos absurd. “Als Amsterdam een probleem heeft, moet Amsterdam dat oplossen. Hetzelfde geldt voor cultuur, huisvesting en overlast. Hoe kan Brussel beslissen hoe toerisme moet worden gespreid? Dat is toch krankzinnig? Ik vertrouw de technocraten in Brussel niet.”
De voorstellen dienen nog verder te worden uitgewerkt door de Europese Commissie en wetgeving moet vervolgens worden goedgekeurd door de lidstaten en het Europees Parlement. Vandeputte duidt de plannen als een moderne variant van communisme. “In het oude Rusland bepaalde de overheid waar je op vakantie mocht. Uiteindelijk krijgt de overheid steeds meer invloed op hoe mensen leven en reizen.” Hij vertrouwt erop dat het volk uiteindelijk gaat doorzien wat er werkelijk achter de plannen schuilt. “De mens kiest uiteindelijk altijd voor vrijheid. Alleen duurt het soms lang voordat dat besef terugkomt.”
Rob Roos was tussen 2019 en 2024 Europarlementariër. Hij geeft zijn opvolgers in Brussel altijd hetzelfde advies. “Word nooit een politicus, maar blijf volksvertegenwoordiger. Mensen raken verdwaald in die Brusselse bubbel, met alle privileges, reizen en salarissen die daarbij horen. Stem alleen voor Europese regelgeving, als iets écht niet op nationaal niveau geregeld kan worden.” Hij pleit voor terughoudendheid bij het invoeren van supranationale voorstellen, omdat beleid dat is ingevoerd, nauwelijks terug te draaien valt. “Europese regelgeving werkt vaak lang door. Neem de Vogel- en Habitatrichtlijn, waarmee Nederland in 1992 heeft ingestemd. Dertig jaar later zitten we ineens met de gevolgen in de vorm van een stikstofprobleem. Wie had dat ooit in 1992 kunnen bedenken?” Hij ziet het liefst zo veel mogelijk gedecentraliseerde besluitvorming, op lokaal niveau. “Ook gemeenten zijn steeds meer uitvoeringsorganisaties geworden van beleid dat van bovenaf wordt opgelegd. Decentralisatie is een voorwaarde voor een gezonde democratie.”
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
