Hittesterfte in Europa gemakkelijk te voorkomen met airco’s
Marcel Crok | Datum: 9 juli 2026
In Europa overlijden veel meer mensen door hitte dan in het veel hetere Azië, Australië en Amerika
Hittegolven leiden tot oversterfte. Beleidsmakers gebruiken dat gegeven maar al te graag om te waarschuwen voor de gevaren van klimaatverandering. De eenvoudige oplossing daarvoor, het installeren van airco’s, blijft in Europa onderbelicht.
De hittegolf waarmee Europa te maken kreeg, was vrij uniek voor de maand juni. De media draaiden uiteraard overuren en voedden maar al te gretig het idee dat deze hittegolf veroorzaakt is door klimaatverandering — lees door onze uitstoot van CO2 — en dat dit de norm zal worden in de rest van de eeuw als we niet snel ons gebruik van fossiele brandstoffen naar nul terugbrengen.
Hoeveel extra hittedoden er in Nederland zijn gevallen, zal het CBS over een paar weken bekendmaken. De WHO gaf al schattingen vrij dat het in Europa in de week van de hittegolf om zo’n 1300 extra doden zou gaan, met name in Frankrijk. In de zomers van 2022 en 2023 zouden respectievelijk 62.000 en 48.000 hittegerelateerde doden zijn gevallen in Europa. Per hoofd van de bevolking is Europa niet bepaald het heetste continent op aarde, maar het is wel de trieste koploper in de wereld als het gaat om hittesterfte. In Europa overlijden relatief veel meer mensen door hitte dan in het veel hetere Azië, Australië en Amerika.
Die extra sterfte is grotendeels vermijdbaar en te wijten aan een afkeer van een technologie die al begin twintigste eeuw werd ontwikkeld: airconditioning. Het percentage Europese huishoudens dat beschikt over een airco ligt rond de 20, tegenover 76 procent in Noord-Amerika en zelfs meer dan 90 procent in Japan. In de VS is sterfte door extreme hitte de afgelopen decennia fors gedaald, ondanks een toename in dagen met extreme hitte. Deze afname is een direct gevolg van de inzet van airco’s. In een artikel op zijn Substack schat de Amerikaanse onderzoeker Roger Pielke jr. dat Europa 26.000 hittedoden had kunnen vermijden in 2022 als het dezelfde penetratiegraad van airco’s had gehad als de VS.
Het typische Europese hitteslachtoffer is een oudere volwassene (vaak 80+) met hart- en vaatziekten of aandoeningen van de luchtwegen, die alleen in een slecht geïsoleerde woning woont. De meesten overlijden binnenshuis, thuis. Bedenk dat tijdens de covid-crisis overheden het nodig vonden lockdowns in te stellen om deze ouderen te ‘beschermen’. Dat kostte miljarden en dierbaren mochten niet eens op bezoek. In dit geval kunnen ouderen effectief met airco’s beschermd worden, maar die maatregel blijft uit.
De West-Europese obsessie met klimaatverandering speelt daarbij bewust of onbewust een rol. Airco’s gebruiken stroom en beleidsmakers willen nou net dat we minder energie gaan gebruiken. Hoewel in Nederland het gebruik van airco’s niet actief ontmoedigd wordt, is er ook geen beleid om kwetsbare ouderen te helpen aan een airco. Dat zou zoals hierboven geschat jaarlijks veel hittesterfte kunnen voorkomen. In sommige landen om ons heen is de situatie nog schrijnender. In Frankrijk, waar tijdens de hittegolf van 2003 duizenden ouderen stierven, wordt als gevolg van het het klimaatbeleid gebruik van airco’s ontmoedigd. Verhuurders worden gedwongen hun woningen steeds energiezuiniger te maken. Veel woningen in Parijs hebben echter energielabel F of G en zijn lastig te verduurzamen. Een airco niet installeren of zelfs verwijderen, kan er dan voor zorgen dat de woning net het vereiste energielabel krijgt.
De Zwitserse onderzoeker Kevin Cohler legt in het artikel Make Europe cool again uit dat je in Genève, waar hij zelf woont, zelfs een vergunning moet aanvragen voor een airco. Daarbij moet je aantonen dat een airco medisch noodzakelijk is. Het gevolg: in een jaar tijd werden slechts vier vergunningen afgegeven.
Duitsland is volgens energiedeskundige Fritz Vahrenholt vooral bezig met energiebesparing. In Berlijn zijn vorig jaar metrotreinen aangeschaft zonder airco om het klimaat te ‘redden’. Vahrenholt merkt op dat er zomers meer dan voldoende stroom wordt opgewekt met zonnepanelen en dat je die stroom zou moeten gebruiken om kinderdagverblijven, scholen en verzorgingshuizen te voorzien van airco.
Europa blijft halsstarrig vooral inzetten op CO2-reductie (mitigatie), terwijl het met 6 procent van de wereldwijde uitstoot onmogelijk het klimaat naar haar hand kan zetten. Adaptatie aan klimaatverandering wordt als falen beschouwd, terwijl Europa juist faalt door haar bevolking onvoldoende te beschermen.
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
