Staat der Nederlanden misbruikt rechtspraak om Micha Kat murw te beuken
Patrick Kleijn | Datum: 10 oktober 2026
2012: Voormalig rechter Hans Westenberg (blauwe jas) komt aan bij de rechtbank voor het getuigenverhoor over het lekken van een dossier in de Chipshol-zaak. Journalist Micha Kat (met microfoon) stelt hem vragen. | Fotografie Bas Czerwinski
Journalist financieel en geestelijk kapotgeprocedeerd
Micha Kat onthulde in 2004 in zijn boek ‘Topadvocatuur’ verregaande corruptie in de Nederlandse rechtspraak. Sindsdien wordt de journalist achtervolgd door slopende rechtszaken en belandde hij zelfs jarenlang in de gevangenis, terwijl is gebleken dat hij het gelijk aan zijn kant had. Kat, die financieel en geestelijk lijdt onder de rechtszaken, eist tien miljoen euro schadevergoeding van de Staat.
Tweeëntwintig jaar geleden schreef journalist Micha Kat in zijn boek Topadvocatuur: in de keuken van de civiele rechtspraak (2004) een zinnetje over mr. Hans Westenberg. “Maar bij grote claims leert de ervaring dat Nederlandse rechters nerveus worden. Er gaan opeens gekke dingen gebeuren, zoals rechters die uitvoerig met advocaten gaan bellen over de zaak. In de Chipshol-zaak is dat ook gebeurd met mr. Westenberg van de Haagse rechtbank”, zo tekende Kat op uit de mond van advocaat Hugo Smit, die hij interviewde voor zijn boek.
Kat volgde destijds als journalist het langdurige conflict rond grondontwikkelaar Chipshol, de Nederlandse Staat, de gemeente Haarlemmermeer en luchthaven Schiphol. In dat dossier botsten grote financiële en bestuurlijke belangen rond de ontwikkeling van grond bij de luchthaven. De passage in Kats boek, de journalist die een fundamenteel falen van de rechtspraak wilde duiden, viel totaal niet goed bij Westenberg. De rechter beweerde dat de passage in het boek van Kat onwaar was en klaagde zowel de auteur als Hugo Smit en de uitgever Memory Productions aan. Opvallend, zo weten we nu, is dat Westenberg die procedures niet zelf betaalde. De Raad voor de rechtspraak — het bestuursorgaan dat de Nederlandse rechtbanken ondersteunt, vertegenwoordigt en bestuurt — droeg de proceskosten. De Raad gaf de opdracht aan de landsadvocaat — de advocaat van de Nederlandse Staat — Kat te dagvaarden, omdat toenmalig voorzitter Bert van Delden vond dat het gedrag van Kat “niet door de beugel kon”.
Kats advocaat Olivier van Hardenbroek omschrijft dat als het begin van Nederlands eerste anti-SLAPP-zaak tegen een journalist. “SLAPP staat voor strategic litigation against public participation: strategische rechtszaken tegen publieke participatie”, zegt hij. Hij legt uit dat een SLAPP een rechtszaak is die wordt aangespannen om journalisten, klokkenluiders of activisten te intimideren en monddood te maken door hoge juridische kosten, ook als de zaak weinig kans van slagen heeft. “Kat is door Westenberg gedagvaard, waarbij Westenberg zich op het standpunt stelde dat de passage over het door hem met Smit gevoerde telefoongesprek onwaar was en de publicatie daarover door Kat onrechtmatig.”
Maar, zo weten we nu, Kat zijn zinnetje klopte wel. SLAPP-zaken worden altijd gevoerd door grote, machtige partijen met deep pockets, juristentaal voor onbeperkte financiële middelen. De duur, kosten en druk van de procedure dienen ertoe een afschrikwekkend effect te realiseren — het chilling effect — om andere journalisten ervan te weerhouden vergelijkbaar onderzoek te doen. Het leven van journalist Kat draait sinds de eerste sommatie in de zaak in 2004 grotendeels om deze juridische strijd. Hij verloor veel opdrachtgevers, zijn inkomen en raakte daardoor geradicaliseerd (zie kader).
Overwinning
Het gerechtshof Den Haag oordeelde in 2009 dat de telefoongesprekken waarover Kat publiceerde wel degelijk hadden plaatsgevonden, terwijl Westenberg dat zelfs onder ede stellig en voortdurend had ontkend. Hoewel de rechter in datzelfde jaar vervroegd met pensioen ging “in het belang van de rechtspraak”, achtervolgt de zaak journalist Kat tot op de dag van vandaag.
Het gewraakte zinnetje uit Topadvocatuur bleef ook Westenberg achtervolgen, ditmaal in een bredere context. Zowel Westenberg als een andere voormalig rechter, Pieter Kalbfleisch, kregen te maken met een strafrechtelijke vervolging wegens meineed in dezelfde Chipshol-zaak: ze zouden hebben gelogen over hun onderlinge contacten over dit cruciale dossier. Getuigenverklaringen, waaronder zelfs die van de ex-vrouw en dochter van Kalbfleisch, duidden op liegen onder ede. De advocaat-generaal van het OM eiste voorwaardelijke celstraffen en werkstraffen, maar uiteindelijk werden de twee rechters vrijgesproken door het gerechtshof in Arnhem. “De reconstructie van het verleden wordt steeds minder helder”, oordeelde raadsheer Rinus Otte in 2013. Resultaat: volledige vrijspraak, gevolgd door hoge schadevergoedingen (zes ton) voor de rechters.
Dezelfde Rinus Otte speelt ook een belangrijke rol in de nog altijd lopende zaak van Kat. De rechter die in Arnhem in 2013 de meineedzaak van Westenberg en Kalbfleisch behandelde, is anno 2026 de voorzitter van het College van procureurs-generaal — oftewel de hoogste baas van het Openbaar Ministerie (OM). Otte — net begonnen aan zijn tweede termijn — zette zijn vertrouweling Wiecher Veldhuis, officier van justitie bij het Haagse arrondissementsparket, gespecialiseerd in strafzaken rond complotdenkers en online bedreigingen, op het strafdossier van Kat. Veldhuis vervalste het strafdossier door er onjuiste stukken in te stoppen over een baksteen die door een raam van de rechtbank in Groningen was gegooid als gevolg van vermeende opruiingen van Kat. Het was een verdraaiing van de werkelijkheid, iets wat Veldhuis op de zitting van de strafzaak tegen Kat ook moest toegeven.
In plaats van een niet-ontvankelijkheid van het OM, werd Kat in 2023 veroordeeld tot de langste gevangenisstraf ooit in Nederland opgelegd aan een journalist: 30 maanden. Saillant: de broer van Wiecher Veldhuis, landsadvocaat Riemer Veldhuis, zit bij advocatenbureau Pels Rijcken aan de knoppen bij de schadestaatprocedure die in Den Bosch de beslissende fase ingaat. Otte zet ondertussen als hoofd van het OM de SLAPP-terreur tegen Kat onverstoorbaar voort: de volgende strafzaak tegen de journalist staat alweer op de rol voor januari 2027, aangespannen door een drietal dat geregeld procedeert tegen overheidscritici.
Ongelijke verhoudingen
Hoewel Kat een strijd met ongelijke verhoudingen voert, behaalde hij in deze zaak (na aanvankelijk verlies bij de rechtbank Amsterdam) meerdere overwinningen. In 2018 oordeelde het gerechtshof Den Bosch dat Westenberg onrechtmatig tegen Kat heeft geprocedeerd, omdat bewezen is dat Westenberg wel degelijk de telefoongesprekken heeft gevoerd waar Kat over schreef. Het hof duidde Westenbergs handelen als misbruik van procesrecht.
In maart 2025 oordeelde het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in een procedure van Chipshol bovendien dat Westenberg partijdig was — een unicum in de Nederlandse rechtspraak.
“De zaak van Kat is uniek. Gelukkig tonen de uitspraken van het gerechtshof Den Haag van 23 juni 2009 en van hof Den Bosch van 16 januari 2018 en 21 maart 2023 aan dat de rechterlijke macht in Nederland bereid en in staat is het gedrag van een rechter, in casu Westenberg, kritisch te beoordelen en te veroordelen”, aldus Kats advocaat Van Hardenbroek. Later oordeelde hetzelfde hof ook nog eens dat ook de Staat onrechtmatig tegenover Kat had gehandeld, door mogelijk te maken dat Westenberg op kosten van de overheid kon procederen. Beide arresten werden bekrachtigd door de Hoge Raad, nadat zowel Westenberg als de Raad voor de rechtspraak in cassatie waren gegaan. De aansprakelijkheid van de Staat voor de schade van Kat is daarmee onherroepelijk bewezen, net als het misbruik van procesrecht dat de Staat en de rechter maakten. Dat er dus sprake is van SLAPP lijkt dan ook een in marmer gehouwen rechtsfeit.
Westenberg verloor eerder ook al de procedure tegen advocaat Smit en moest ruim 1,4 miljoen euro, plus rente, betalen. Dat bedrag werd overigens opgehoest door de Raad voor de rechtspraak.
Claim: 10 miljoen
De vraag is nu: welke schade kan Kat verhalen op de Staat? De journalist claimt in zijn schadestaatprocedure 10 miljoen euro. Hij voert aan dat de procedures zijn loopbaan hebben beschadigd en ernstige psychische schade hebben bezorgd — door Kat zelf als PTSS geduid (zie kader). De rechtbank Rotterdam ging daar eind 2025 niet in mee, waarop Kat in hoger beroep ging. Volgens de rechter waren de omvang van de inkomensschade en het causale verband met de onrechtmatige procedure onvoldoende onderbouwd. Ook vond de rechtbank niet bewezen dat misgelopen omzet rechtstreeks door het handelen van Westenberg was veroorzaakt. Daarnaast speelde in het oordeel mee dat Kats eigen gedrag aan zijn reputatieschade zou hebben bijgedragen. De journalist uit zich op sociale media immers regelmatig hard en fel over misstanden, met name door de overheid. Kats advocaat Van Hardenbroek stelt dat in hoger beroep opnieuw moet worden beoordeeld hoeveel gewicht aan die overwegingen van de Rotterdamse rechter toekomt. “Kat is slachtoffer van de Staat en Westenberg die misbruik van recht maakten. Toen Kat publiceerde over Westenberg, was er geen sprake van aan hemzelf te verwijten gedrag waardoor zijn reputatie werd geschaad. Als er al sprake zou zijn van eigen gedragingen die Kat verwijtbaar zijn, dan zijn die van latere datum.”
De advocaat van Kat erkent dat zijn cliënt zich niet altijd even handig uitlaat. “Niet uit te sluiten is dat Kat geradicaliseerd is door de jarenlange procedures. Maar het is evident dat Kat door de beschuldigingen van Westenberg, maar ook door die van Van Delden, is geschaad. Tenslotte ben ik van mening dat ook als de reputatie van Kat door zijn eigen gedrag geschaad zou zijn, dat dit de Staat en Westenberg geen vrijbrief geeft om misbruik van recht te maken.”
Het hoger beroep zal voor Kat opnieuw een zware strijd worden. Hij stelt dat de jarenlange procedures zijn loopbaan hebben vernietigd, maar het is niet eenvoudig dat aan te tonen. Opdrachtgevers geven bijvoorbeeld zelden schriftelijk verklaringen waarin zij toegeven iemand vanwege een rechtszaak niet meer in te huren. Psychische schade ontwikkelt zich geleidelijk en kan ook worden beïnvloed door andere gebeurtenissen. Feit is wel dat er uitvoerig is gepubliceerd in de wetenschappelijke literatuur over grote psychische schade als gevolg van langdurige blootstelling aan juridische druk door een machtige partij. In het geval van Kat is daarbij onder meer door het OM aantoonbaar op ingezet. Zo werd de destijds in Noord-Ierland woonachtige Kat in 2022 op verzoek van het OM aan Nederland uitgeleverd en werd hij jarenlang in detentie met een extreem zwaar regime gehouden. Volgens Kat was dit onrechtmatig.
Hoger beroep
In het hoger beroep zal de advocaat een lijst van betreffende wetenschappelijke publicaties als bewijs inbrengen. Tegelijkertijd beschikte de Staat opnieuw over de landsadvocaat van Pels Rijcken, die zonder limiet de advocatenkosten kan declaren. Van Hardenbroek: “Kat procedeert op basis van een toevoeging (gesubsidieerde rechtsbijstand — red.). Volgens de advocaat van Pels Rijcken gaf de Staat aan de diverse procedures tussen Westenberg en Kat tot nu toe een miljoen euro uit. Budgettair is daarmee sprake van een aanzienlijke scheefstand.” De Raad voor de Rechtspraak weigert nog steeds het totaalbedrag te noemen dat de Staat uitgaf aan het monddood maken van een journalist, ondanks een Woo-procedure en een bezwaar tegen zeer gelimiteerde openbaarmaking. Het lijkt erop dat de Staat zijn verlies niet zomaar gaat nemen. “De uitkomst van deze procedure zou een billijke vergoeding van schade en kosten moeten zijn en het valt te betreuren dat daarvoor weer een procedure nodig is. Het zou de Staat hebben gesierd een serieus schikkingsvoorstel te doen”, besluit Van Hardenbroek.
Zowel het OM als de Raad voor de rechtspraak weigeren vragen over de zaak te beantwoorden. De Raad laat daarbij weten “niet te willen ingaan op suggesties, speculaties en persoonlijke verwijten”.
Micha Kat in Noord-Ierland, juni 2024
Micha Kat werkte jarenlang als journalist voor voornamelijk NRC en schreef veelal over de Nederlandse rechtsstaat. In 2004 verscheen zijn boek Topadvocatuur: in de keuken van de civiele rechtspraak. Na de botsing met mr. Hans Westenberg raakte hij steeds verder verwijderd van reguliere redacties en opdrachtgevers en raakte zijn carrière in verval. Zijn publieke uitspraken — die hij veelal via X publiceerde tot hij tot driemaal toe van het platform werd verwijderd — werden daarop steeds feller.
Kat heeft de psychische gevolgen van de SLAPP-zaak tegen hem zelf omschreven als “PTTS: Post Traumatisch Toga Syndroom”. In de procedure over schadevergoeding voert hij zowel materiële schade — verlies van inkomen en opdrachten — als immateriële schade aan. Onderzoeker en adviseur Pieter Lakeman stelde een schaderapport op voor Kat waarin de materiële schade wordt becijferd op 1.130.493 euro. Zijn advocaat Van Hardenbroek stelt dat beide posten omvangrijk zijn.
Na het uitzitten van een gevangenisstraf van dertig maanden — na uitlevering door Ierland in 2022 — als gevolg van uitingen die werden gedaan in het Red Pill Journal (samen met Joost Knevel en Wouter Raadgever) vertrok hij met zijn Braziliaanse partner naar Zuid-Amerika. Als gevolg van de aanhoudende SLAPP-zaken is een normaal leven in Nederland volgens Kat voor hem niet meer mogelijk.
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
