Supplementen onder vuur
Pim Christiaans | Datum: 27 juni 2026
“Europese Commissie voert stille oorlog tegen supplementen”
De Europese Commissie staat op het punt de dosering vitaminen en mineralen in voedingssupplementen via regelgeving zo sterk te verlagen, dat deze onwerkzaam worden. Daarmee dreigt de bevolking een belangrijke categorie natuurlijke zelfzorgmiddelen uit handen te worden genomen en nog sterker afhankelijk te worden van medicijnen. Dat stelt Nick van Ruiten, voorzitter van de Alliance for Natural Health Europe, een internationale non-profitorganisatie die pleit voor een natuurlijke benadering van de gezondheidszorg. “Er is maar één partij die hier voordeel van heeft, en dat is big pharma.”
Het plan om de hoeveelheid vitamines en mineralen in voedingssupplementen aan banden te leggen stamt uit 2002, toen het Europese Parlement en de Raad van de Europese Unie de Europese Voedingssupplementenrichtlijn (Directive 2002/46/EC) aannamen. Het doel is onder meer consumenten te beschermen tegen schadelijke bijwerkingen van vitaminen en mineralen en de regels voor supplementen in alle EU-landen gelijk te trekken. De praktische uitvoering bleek echter zo complex en het voornemen stuitte op zo veel weerstand van consumentenclubs en de supplementenbranche, dat het ruim twee decennia in de ijskast verdween. Totdat de Europese Commissie begin dit jaar volgens Van Ruiten “tamelijk geruisloos” aankondigde dat er deze zomer een inspraakronde voor burgers en bedrijven komt, waarna de maximaal toegestane hoeveelheden vitamines en mineralen in supplementen begin 2028 in een definitief wetsvoorstel zullen worden vastgelegd. “Dus de klok tikt”, zegt Van Ruiten. Er is nog geen lijst vrijgegeven van de voorgenomen hoeveelheden vitamines en mineralen die in supplementen worden toegestaan, maar er circuleren gelekte documenten waaruit blijkt dat als het aan de EC ligt, er binnen enkele jaren alleen nog maar zeer laag gedoseerde vitaminesupplementen in de EU mogen worden verkocht. “Als we dit niet tegengehouden, verliest de consument zijn vrije keuze om zijn of haar gezondheid te ondersteunen en kan een complete branche de nek om worden gedraaid”, waarschuwt Van Ruiten. “De Europese Commissie voert een stille oorlog tegen supplementen.”
Volgens een studie uit 2023 heeft het supplementengebruik wereldwijd vanaf 2000 een vlucht genomen, met een versnelling in de coronajaren. ‘Het versterken van de natuurlijke afweer’ en ‘preventieve gezondheid’ worden als belangrijke redenen genoemd. Uit een voedselconsumptiepeiling van het RIVM (2019-2021) blijkt dat inmiddels meer dan de helft (57 procent) van de Nederlandse bevolking supplementen gebruikt, in de andere EU-landen varieert dat naar schatting van 30 tot 50 procent. Volgens Van Ruiten bedreigt deze ontwikkeling het verdienmodel van farmaceuten en draait de lobby van big pharma in Brussel op volle toeren om de supplementenindustrie te dwarsbomen. Hij wijst op onderzoek uit 2021 van Corporate Europe Observatory, een club die de invloed van bedrijven op de Europese politiek monitort. Daaruit blijkt dat er ruim 290 lobbyisten van de farmaceutische industrie in Brussel actief zijn en er jaarlijks meer dan 36 miljoen euro wordt gespendeerd om EU-regelgeving te beïnvloeden.
Het argument dat consumenten via EU-wetgeving moeten worden beschermd tegen gezondheidsschade door voedingssupplementen, is volgens Van Ruiten verdacht, omdat supplementen juist erg veilig zijn. In 2024 registreerde Lareb 226 meldingen van (vermoede) bijwerkingen van voedingssupplementen, tegenover 11.429 meldingen voor geneesmiddelen
“Dus waar hebben we het over?” zegt Van Ruiten. “Vitamines en mineralen zijn essentiële hulp- en bouwstoffen voor de gezondheid waar veel mensen juist te weinig van binnenkrijgen, terwijl de EC doet alsof het potentiële gifstoffen zijn die moeten worden geminimaliseerd.”
Volgens Van Ruiten is het de bedoeling de hoeveelheden vitaminen en mineralen in voedingssupplementen zo sterk te beperken dat ze geen serieuze concurrentie meer vormen voor medicijnen. Van diverse vitamines en mineralen is echter aangetoond dat ze juist in hoge doseringen therapeutische effecten kunnen hebben. Zo kan vitamine C — waarvan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor volwassenen 75 milligram bedraagt — bij een dagelijkse inname van 1000 milligram of meer volgens diverse studies de duur en ernst van verkoudheidsklachten verminderen. Vitamine B3 (niacine) kan in therapeutische doseringen van 1000 tot 3000 milligram per dag het cholesterol gunstig beïnvloeden. “Er zijn veel meer voorbeelden te geven en de Europese Commissie lijkt ze allemaal in werkzame doseringen uit de schappen te willen halen”, zegt Van Ruiten.
Illustratie: Leon Baaren aka ©The Artoonist
Als voorbeeld noemt hij vitamine B6, waarvan de ADH 1,5 milligram bedraagt. Deze vitamine is onder meer essentieel voor de aanmaak van rode bloedcellen en een goede werking van het zenuwstelsel. Bij een langdurige hoge inname kan een specifieke vorm van deze vitamine (pyridoxine) in zeldzame gevallen zenuwklachten veroorzaken. “Die klachten verdwijnen trouwens als je met B6 stopt, maar als het aan de Europese Commissie ligt, mag een supplement straks mogelijk nog maar 8 of zelfs 4 milligram vitamine B6 bevatten. Terwijl uit studies blijkt dat B6 vanaf 100 milligram per dag angststoornissen kan voorkomen. Dat bedreigt de verkoop van dure farmaceutische middelen tegen deze veel voorkomende klachten.”
Saskia Geurts, directeur van NPN (Natuur- en gezondheidsproducten Nederland), de branchevereniging voor producenten, grondstofleveranciers, groothandelaren, importeurs en distributeurs van voedingssupplementen, beaamt dat er weinig ongelukken met voedingssupplementen gebeuren. “Je hebt wel eens een kind dat een potje vitamine D in één keer leeg eet. Verder is er jaarlijks een aantal meldingen van bijwerkingen bij normaal vitaminegebruik, vooral van magnesium en B6.”
De belangrijkste drijfveer van de Europese Commissie om de hoeveelheid vitamines en mineralensupplementen aan banden te leggen, is volgens haar bureaucratisch van aard: “Er is een behoefte om de regels te harmoniseren. Als nu in een van de EU-landen de verkoop van een hoog gedoseerd supplement is toegestaan, moeten alle andere landen dat product ook toelaten. Terwijl verschillende landen eigen maxima voor vitamines in supplementen hanteren. Dat wringt.”
Een probleem is volgens Geurts dat de EC bij het vaststellen van maximaal toegestane hoeveelheden geen onderscheid maakt tussen verschillende vormen van vitaminen en mineralen. “Er zijn bijvoorbeeld zes verschillende vormen van vitamine B6. Eén daarvan, pyridoxine, kan bij hoge doseringen soms tintelingen of neuropathische klachten veroorzaken, terwijl dit bij andere vormen niet het geval is. Toch wil de Europese Commissie één maximale dosis opleggen voor alle vormen van B6 samen. Hetzelfde geldt voor magnesium. Als je te veel magnesiumoxide inneemt, kun je last krijgen van dunne ontlasting. Dit effect treedt echter niet of veel minder op bij beter opneembare vormen van magnesium. Desondanks is de maximaal toegestane hoeveelheid voor alle vormen gebaseerd op magnesiumoxide.”
Een ander probleem is dat de Europese Commissie bij het berekenen van maximaal toegestane hoeveelheden vitamines en mineralen “worst case scenario op worst case scenario stapelt”, aldus Geurts. Ze legt uit dat de maximale dosis van een vitamine die in een supplement mag zitten, wordt afgestemd op de hoeveelheid die we daarvan gemiddeld per dag via voeding binnenkrijgen. Daarbij wordt het land met de hoogste inname van de betreffende vitamine via voeding als uitgangspunt voor alle andere EU-landen genomen. “Vervolgens wordt naar de meest kwetsbare doelgroep gekeken waarbij die vitamine klachten kan veroorzaken en op basis daarvan wordt dan een veilige marge voor iedereen aangehouden. Zo kom je in sommige gevallen uit op doseringen in supplementen die niks meer doen.”
Supplementen mogen volgens Geurts straks nauwelijks nog ijzer bevatten, omdat daarbij een veilige marge voor kinderen van 4 jaar als maatstaf wordt genomen. “Die hoeveelheid is natuurlijk helemaal niet toereikend voor een puber van 15, terwijl onder die doelgroep aanvulling vaak zinvol is. Meisjes verliezen veel ijzer tijdens de menstruatie.” Zij wijst op recent Zweeds onderzoek dat laat zien dat 40 procent van alle tienermeisjes een ijzergebrek heeft, wat onder meer tot ernstige vermoeidheidsklachten kan leiden.
Als de plannen van de Europese Commissie doorgaan, belandt de supplementenbranche in ons land, in 2024 goed voor een totale jaaromzet van 900 miljoen, in zwaar weer. “De bedrijven die toch al laag gedoseerde supplementen produceren zullen er niet veel last van krijgen”, zegt Geurts. “Als je vitamine C pilletjes van 100 milligram produceert, is er niet veel aan de hand. Maar gespecialiseerde orthomoleculaire merken die het belang voor de weerstand zien van vitamine C-supplementen van 1000 milligram, of die met andere hoog gedoseerde producten op specifieke gezondheidsvoordelen mikken, kunnen in de problemen komen. Het dreigt op vitaminegebied allemaal erg mainstream te worden in Europa.”
Meer in De Andere Krant: Lees in de krant meer opmerkelijke nieuwsberichten, achtergronden, columns en bijzondere initiatieven en tips in onze SamenLeven rubrieken.
Lees meer en weet meer met een abonnement op De Andere Krant. Nog geen abonnee? Overweeg dan een van onze abonnementen of probeer 6 weken voor € 20 met het proefabonnement en steun de onafhankelijke journalistiek!
Wat je alleen leest in De Andere Krant
Dossiers
