Nieuws   Mens en Macht

“Hoog tijd dat mensen het juk van de staat afwerpen!”


sociaal contract
Beeld: Marjolein Jansen
💨

Ieder grondrecht kan worden geannuleerd door een simpele parlementaire meerderheid​
Ieder grondrecht kan worden geannuleerd door een simpele parlementaire meerderheid
Datum: 26 juli 2022
Mens en Macht
Karel Beckman

441 jaar geleden, op 26 juli 1581, verklaarden de Nederlandse Provinciën dat zij niet ­langer onderdanen wilden zijn van de Spaanse vorst. Vandaag de dag zijn er steeds meer mensen die vinden dat we opnieuw de overheersing van de machthebbers van ons af moeten werpen. Drie libertariërs publiceren op 26 juli 2022 een nieuw boek, het Libertarische Sociaal Contract, waarin zij mensen oproepen hun zelfbeschikkingsrecht te claimen en de dwang van de staat te verwerpen. “Met dezelfde argumenten als waarmee de Nederlandse Provinciën de koning van Spanje afzwoeren, kunnen wij ons distantiëren van de claim dat er automatisch een sociaal contract met de staat zou bestaan dat mensen tot onderdanigheid aan de overheid zou verplichten.”

Een nieuw ‘sociaal contract’ en een nieuwe grondwet – dat is het ambitieuze project dat Edwin Delsing, Henk van Ekelenburg en ‘Ratio’ presenteren in Het Libertarische Sociaal Contract, waarin zij uiteenzetten wat het libertarisme inhoudt en hoe het zou kunnen leiden naar vreedzame en vrije samenlevingen. Anders dan in de VS is het libertarisme in Nederland een relatief onbekende politieke stroming. Het is geworteld in de filosofische tradities van natuurrecht en zelfbeschikkingsrecht, en is verwant aan zowel liberalisme als anarchisme. Libertarisme wordt ook wel ‘rechts anarchisme’ genoemd omdat het – anders dan het ‘linkse anarchisme’ – eigendomsrechten erkent. Volgens het libertarisme ligt de soevereiniteit bij de “individuele mondige mens. Die denkt en handelt naar eigen waarden, staat in zijn eigen recht”, zo schrijven de drie auteurs. Wij spraken met twee van hen, Edwin Delsing, een 62-jarige architect en eindredacteur van de nieuwsbrief Libertair Perspectief, en Ratio, redacteur van de bekendste Nederlandse libertarische website De Vrijspreker, die anoniem wil blijven.

Wat is het idee achter het Libertarische Sociaal Contract dat jullie voorstellen?

De macht van de overheid neemt hand over hand toe. Al onze vrijheid dreigt te verdwijnen. Maar de wortels van de staatsdwang gaan veel verder terug. Ze grijpen terug op het Sociaal Contract van Rousseau, waarin het individu ondergeschikt wordt gemaakt aan het collectief. Pieter Omtzigt kwam vorig jaar met zijn boek Een nieuw sociaal contract. Het is niet meer dan een poging het huidige collectivistische systeem door te laten hobbelen. Wij willen geen efficiënter collectivisme. We willen vrijheid.

Jullie Sociaal Contract houdt in dat je als individu je zelfbeschikkingsrecht claimt. Is dat eigenlijk niet een soort eed?

Zo zou je het kunnen zien. Maar je claimt niet alleen je zelfbeschikkingsrecht, je erkent daarmee ook het zelfbeschikkingsrecht van elk ander mens. Je verklaart dat je vreedzaam met andere mensen wilt samenleven, geen agressie zult initiëren en respect zult hebben voor elkaars eigendom. In die zin is het een echt contract met je medemensen.

Jullie presenteren ook een Grondwet gebaseerd op libertarische beginselen. Wat is er mis met onze huidige Grondwet?

Als je hem leest zul je zien dat ieder artikel waarin klassieke grondrechten worden genoemd, gepaard gaat met een uitzonderingsclausule. Ieder recht kan door wetgeving worden opgeschort of ongedaan gemaakt. Artikel 11 van de Grondwet stelt bijvoorbeeld dat iedereen recht heeft op onaantastbaarheid van zijn lichaam, maar “behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen”. Dat is terug te voeren op het principe van Rousseau, die stelde dat de soevereiniteit ondeelbaar is en dat het volk zich organiseert via het representatieve systeem. Daar staat niets boven, ook geen constitutioneel hof. Ieder grondrecht kan dus worden geannuleerd door een parlementaire meerderheid. Zo geeft het representatieve systeem macht aan een paar mensen die zich goed hebben georganiseerd. Het individu staat heel erg zwak.

Veel tegenstanders van de coronamaatregelen voeren aan dat deze ongrondwettelijk waren en dat het probleem in Nederland is dat wetten niet aan de grondwet mogen worden getoetst. Jullie zien dat niet als het het enige probleem?

Dat klopt. Het is waar dat onze grondwet nooit heeft gefunctioneerd als echte grondwet. Hij staat niet boven het parlement en is dus ook collectivistisch. Dat zie je terug in alle ‘positieve’ rechten, zoals dat op onderwijs en bijstand, en aan de taken van de overheid, zoals spreiding van welvaart en bevordering van volksgezondheid. Dit zijn ­special interest-wetten die inkomens- en vermogensoverhevelingen rechtvaardigen en in tegenspraak zijn met negatieve grondrechten voor de wet.

Hoe ziet jullie grondwet eruit?

Die heeft maar acht artikelen. Het belangrijkste principe is dat de samenleving zich formeert door vrijwillige verbindingen tussen mondige mensen. Die besluiten ook zelf hoe ze zich willen laten vertegenwoordigen in bestuurlijke organen. Alle besluitvorming moet gebaseerd zijn op consensus. Niemand mag geweld initiëren, maar ieder mens heeft het recht op zelfverdediging.

Wat als er een klein groepje ontstaat dat enorme rijkdom weet te verwerven en daarmee zijn macht aan de rest kan opleggen?
Dat gebeurt nu ook al en ze kunnen nu bovendien gebruik maken van de macht van de staat. Zo ontstaat er een multiplier van de macht. In een libertarische samenleving kunnen de rijken de macht van de overheid niet misbruiken om nog rijker te worden. Verder zullen mensen zelf verantwoordelijkheid moeten nemen voor de inrichting van de maatschappij. Vrijheid is geen utopie.

Pleiten jullie voor omverwerping van de bestaande orde?

Dat zou heel gevaarlijk zijn. Wij willen bestuurlijke concurrentie inbouwen. Dat moet ertoe leiden dat de overheid zichzelf in stukjes gaat delen. Zo gaan we stap voor stap naar een samenleving die veel meer lokaal is opgebouwd. Waar de zorg niet meer wordt bestuurd door dezelfde organisatie als het militaire apparaat! We hebben nu één apparaat dat denkt alles te kunnen besturen. Ik weet niet waar ze het gore lef vandaan halen. We vragen ook om opt-outs. We willen niet heel Nederland libertarisch maken. We willen de ruimte hebben, zodat iedereen zelf invulling kan geven aan zijn leven.

De parallelle samenleving?

Daar sluiten wij heel goed bij aan ja. Je kunt denken aan een samenleving waarin je op 18-jarige leeftijd meerdere contracten ondertekent. Nu is het zo dat je zodra je geboren wordt, de plicht krijgt opgelegd de staatsschuld mee te helpen aflossen en aan alle wetten te voldoen, terwijl je daar nooit voor hebt getekend.

Bob de Wit van Society 4.0 heeft voorgesteld 26 juli uit te roepen tot de Dag van de Vrijheid.

Een heel goed idee. Het is tijd dat de slaven opstaan en zeggen: wij zijn vrije mensen. Dan moeten we het zelf gaan doen. Dat is de volgende emancipatiestap.

Het Libertarische Sociaal Contract biedt een ‘contract’ dat lezers kunnen invullen en een voorstel voor een nieuwe Grondwet, inzicht in wat het libertarisme inhoudt, welke stromingen er zijn (agorisme, anarchisme, geolibertarisme, anarchokapitalisme, enz.) plus essays over actuele onderwerpen, zoals de monarchie, het burgerlijk huwelijk, drugs, racisme, geld, het milieu, de Paus, het World Economic Forum en de EU. De inhoud is tot stand gekomen na consultatie met een 32-koppige werkgroep van de Libertaire Partij (LP) onder redactie van Edwin Delsing, Henk Ekelenburg en Ratio. De Libertaire (voorheen Libertarische) Partij doet sinds jaar en dag (zonder veel succes) mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. Het boek is te koop via de website van de LP. www.stemlp.nl/sociaalcontract.




 
Wil je alle artikelen lezen?
Koop De Andere Krant bij jou in de buurt, of abonneer nu en krijg elke zaterdag de krant in de bus.
Wil je alle artikelen lezen?
Koop De Andere Krant bij jou in de buurt, of abonneer nu en krijg elke zaterdag de krant in de bus.



©2022 De Andere Krant B.V., Amsterdam.
Alle rechten voorbehouden.